Auala e Fuafua ai Tupe Fa'aalu
O tupe fa'aalu tetele (e masani ona fa'apu'upu'uina o le CapEx) o se tasi o manatu tau tupe sili ona taua i pisinisi, aemaise lava mo kamupani o lo'o sailia le tuputupu a'e, fa'ateleina le gafatia o gaosiga, po'o le fa'atumauina o le fa'agaioiga lelei o a latou aseta tumau. O le CapEx e fa'atatau i tupe fa'aalu e maua ai, fa'aleleia atili, pe fa'alauteleina le umi aoga o aseta mo se taimi umi e pei o masini, fale, ta'avale fa'agaoioia, meafaigaluega fa'atekinolosi, ma atina'e gaosiga. E le pei o tupe fa'aalu i aso ta'itasi, o le CapEx e masani lava ona tele, o ona aoga e sili atu i le tasi le vaitaimi tau tupe, ma e fa'amaumauina o se aseta ona fa'aitiitia lea o lona tau.
O lenei tusiga o le a talanoaina ai le uiga o le CapEx, pe aisea e taua ai, ma le auala e fuafua ai tupe faʻaalu e faʻaaoga ai ni auala e masani ona faʻaaogaina, faʻatasi ai ma ni faʻataʻitaʻiga faigofie mo le faigofie ona malamalama i ai.
-
1. Malamalama i le Fa'auigaga o Tupe Fa'aalu Fa'avae (CapEx)
I se tulaga lautele, o le CapEx o se tupe faʻaalu a se kamupani e faʻatau ai pe faʻaleleia atili ai aseta tumau o le a faʻaaogaina i galuega faʻapisinisi mo se taimi umi. Mo se faʻataʻitaʻiga:
– Faʻatauina o masini fou mo le falegaosimea
– Toe fa'afouina tele o le fale ofisa
– Fausiaina o faleteuoloa faaopoopo
– Fa'atauina o le vaega o ta'avale tufatufaina
– Fa'atinoina o faiga fa'atekinolosi tetele ('au'aunaga, feso'ota'iga, masini autu)
O uiga autū o le CapEx o: e maua ai ni fa'amanuiaga mo se taimi umi (e sili atu ma le tasi le tausaga) ma e masani lava e le "fa'aaogaina" vave i se vaitaimi e tasi. O le mea lea, i fa'amatalaga tau tupe, e le totogia sa'o le CapEx o se tupe fa'aalu, ae o lo'o aofia i le teugatupe o aseta (meatotino, la'au, ma meafaigaluega / PPE) ona fa'ailoa lea o se tupe fa'aalu e ala i le fa'aitiitia o le tau.
-
2. Aiseā e te Manaʻomia ai ona Fuafua le CapEx?
E taua le fuafuaina o le CapEx ona:
1. Iloilo fuafuaga fa'atupula'ia
E mafai e le CapEx maualuga ona faʻaalia ai o loʻo faʻalauteleina pe faʻateleina le gafatia o le kamupani.
2. Iloilo le soifua maloloina o le tafega o tupe
E faʻaalu uma e le CapEx tupe i le amataga, o lea e manaʻomia ai le fuafuaina ma le faʻaeteete o le tafe mai o tupe.
3. Su'esu'ega ma le fa'atatauina o tupe teufaafaigaluega
E masani ona silasila le au teu tupe i le CapEx e iloilo ai le lelei o le galuega a se kamupani ma manaʻoga faifai pea o tupe teufaafaigaluega.
4. Fesoasoani i le fuafuaina o le paketi
E masani ona pa'ū le CapEx i totonu o se fuafuaga fa'afaigaluega fa'aletausaga po'o le tele o tausaga.
-
3. Eseesega i le va o le CapEx ma le OpEx
E fenumiai le to'atele o tagata i le CapEx ma le OpEx (tupe fa'aalu fa'atino). O le aotelega lenei:
– CapEx: fa'atau/fa'aleleia aseta mo se taimi umi (masini, fale). Fa'amaumauina o aseta, ua fa'aitiitia lona tau.
– OpEx: tau masani o galuega faatino (totogi, eletise, lisi faalemasina, mea fa'aaogā). Fa'amaumauina sa'o o tupe fa'aalu o le vaitaimi nei.
Mo se faʻataʻitaʻiga: o le faʻatauina o masini gaosi oloa fou o le CapEx, ae o le totogiina o le eletise a le falegaosimea o le OpEx.
-
4. Auala e Fuafua ai le CapEx mai le Fa'amatalaga o le Tafe o Tupe
O le auala sili ona sa'o o le tilotilo lea i le Fa'amatalaga o le Tafe o Tupe, aemaise lava le vaega o le tafe o tupe mai tupe teufaafaigaluega. O iina, e masani ona e mauaina ai mea e pei o:
– Fa'atauina o aseta tumau (PPE)
– Fa'aopoopoga o aseta tumau
– Faʻatauina o meafaigaluega
– Fa'atauina o fanua/fale
I le fa'atinoina, o le fuainumera o le "fa'atauina o aseta tumau" (e masani lava ona leaga ona o le tafe mai o tupe) e ta'ua o le CapEx. Peita'i, o nisi taimi e tu'ufa'atasia ai e lipoti ni mea se tele, e mana'omia ai se iloiloga toto'a i fa'amatalaga o fa'amatalaga tau tupe.
Fua fa'atatau faigofie (e fa'avae i le tafega o tupe):
> CapEx = Tupe fa'aalu e fa'atau/fa'aopoopo ai aseta tumau (PPE)
O le lelei o lenei metotia o lona faigofie ma vave ona iloa ai le aafiaga i le tafega o tupe. O le le lelei, e fuafua i le faatulagaga o lipoti a le kamupani, o nisi taimi e ono manaʻomia ai ni fetuunaiga mo le faatauina atu o aseta po o isi galuega faatino tau tupe teufaafaigaluega.
-
5. Auala e Fuafua ai le CapEx mai le Balance Sheet ma le Profit and Loss (PPE Method)
Afai e leai sau fa'amatalaga o le tafe o tupe pe e te mana'o e fuafua le CapEx mai isi fa'amatalaga, e mafai ona e fa'aogaina se tu'ufa'atasiga o le Balance Sheet ma le Income Statement, aemaise lava fa'amatalaga:
– PPE (Meatotino, La'au ma Meafaigaluega) mama pe suiga i le tau o aseta tumau
– Fa'aitiitia o le tau i le vaitaimi
O le manatu autū: o le tau aofaʻi o le PPE e suia ona o faʻaopoopoga o aseta (CapEx), faʻaitiitia le faʻaititia o le tau, ma atonu faʻaitiitia le faʻatauina/lafoaʻiina o aseta. I lona faʻatulagaga faigofie (e aunoa ma le faʻatauina atu o aseta), o le fua faʻatatau e faʻapea:
> CapEx = (PPE fa'ai'u − PPE amata) + Fa'aititia o le Tau
Peita'i, i le fa'atinoina, e masani lava ona fa'atauina atu aseta. Afai e iai fa'amaumauga i luga o le "fa'atauina atu o aseta" po'o le "fa'atauina atu o aseta," e sili atu ona sa'o le fua fa'atatau.
O se fua fa'atatau sili atu ona atoatoa (pe afai e iai ni lafoa'iga):
> CapEx = (PPE fa'ai'u − PPE amata) + Fa'aitiitia o le tau + Tau tusi o aseta na fa'atau atu/fa'aleaogaina
Manatua: E ese le "Tau o aseta na fa'atauina atu" mai le "tupe maua mai le fa'atauina atu o aseta." Afai e na'o tupe maua mai le fa'atauina atu o aseta e maua, e te mana'omia le tupe mama/tupe gau i le fa'atauina atu o aseta e maua ai le tau o le tusi.
-
6. Faʻataʻitaʻiga o le Faʻatatauga o le CapEx (Faigofie)
Faapea o loʻo i ai i se kamupani faʻamatalaga nei:
– PPE mama i le amataga o le tausaga: Rp 5.000.000.000
– Aofa'iga atoa o le PPE i le fa'ai'uga o le tausaga: Rp 5.600.000.000
– Fa'aitiitiga o le tau i le tausaga nei: Rp. 700.000.000
– Leai se fa'atauina atu o aseta
O lea la:
CapEx = (5.600.000.000 − 5.000.000.000) + 700.000.000
CapEx = 600.000.000 + 700.000.000
Tupe Fa'aalu = Rp 1.300.000.000
Fa'amatalaga: na teu fa'afaigaluega e le kamupani le Rp 1,3 piliona e fa'aopoopo pe fa'aleleia atili ai ana aseta tumau i le tausaga.
-
7. Faʻataʻitaʻiga o le Faʻatatauga o le CapEx (Faʻatasi ai ma le Faʻatauina o Aseta)
Ia faapea la o loo i ai nisi faamatalaga faaopoopo:
– Tupe Fa'aalu Muamua: Rp 5.000.000.000
– PPE mama mulimuli: Rp 5.400.000.000
– Fa'aitiitiga o le tau: Rp. 700.000.000
– Aseta na faʻatau atu, tau o aseta na faʻatau atu: Rp. 200.000.000
CapEx = (5.400.000.000 − 5.000.000.000) + 700.000.000 + 200.000.000
CapEx = 400.000.000 + 700.000.000 + 200.000.000
Tupe Fa'aalu = Rp 1.300.000.000
E ui ina e leʻi tele se faʻaopoopoga o le PPE mulimuli e pei o le faʻataʻitaʻiga muamua, ae na faʻatau atu lava e le kamupani aseta tuai; ina ua uma ona fetuʻunaʻi, sa tumau pea le tau o le CapEx.
-
8. Mea e Mafaufau i ai Pe a Fuafuaina le CapEx
1. E lē o taimi uma e faʻaalia ai le faʻalauteleina o le CapEx
E iai le CapEx mo galuega tausiga tetele (maintenance capex) ina ia fa'aauau pea ona fa'agaoioia aseta, mo se fa'ata'ita'iga, toe fa'aleleia o masini.
2. E iai le eseesega i le va o le Maintenance CapEx ma le Growth CapEx
– Tausiga CapEx: faatumauina o le gafatia o lo'o iai nei.
– Growth CapEx: faʻateleina le gafatia poʻo le tatalaina o laina pisinisi fou.
Mo se suʻesuʻega loloto, e masani ona taumafai le au teu tupe e vaevae ia mea e lua.
3. Fa'aputugatupe fa'atusatusa i le tau
O faiga fa'avae tau tupe e fuafua ai pe o se tupe fa'aalu e fa'atupe fa'apitoa o se aseta pe fa'aalu. O lenei mea e a'afia ai le fuainumera o le CapEx.
4. Ia mataala i aseta e le vaaia
O tupe teufaafaigaluega e pei o polokalama faakomepiuta, laisene, poʻo le atinaʻeina o polokalama faakomepiuta o nisi taimi e manatu i ai o aseta e le vaaia ma e mafai foi ona manatu i ai o CapEx i le uiga lautele.
-
9. Faaiuga
O le fuafuaina o tupe fa'aalu tetele (CapEx) e fesoasoani ia te oe e malamalama ai i le tele o tupe fa'afaigaluega a se kamupani i aseta mo se taimi umi, le fa'atinoina o lana fuafuaga tuputupu a'e, ma le lelei o lana puleaina o lana tafega tupe. E lua auala autu e fuafua ai le CapEx:
1. Va'ai sa'o i le lipoti o le tafega o tupe i le vaega o gaoioiga fa'afaigaluega.
2. Fuafua mai le suiga i le PPE i luga o le pepa paleni fa'atasi ai ma le fa'aititia o le tau o aseta, fa'atasi ai ma fetu'una'iga pe afai e iai se fa'atau atu po'o se lafoa'i atu o le aseta.
O le malamalama i nei metotia ma le talaaga o loʻo i tua atu o fuainumera, e mafai ai ona e faia ni faʻaiuga faʻapisinisi ma faʻafaigaluegaina e sili atu ona atamai. Afai e te manaʻo ai, e mafai foʻi ona ou fesoasoani ia te oe e fatu se faʻataʻitaʻiga faigofie o le Excel e fuafua ai le CapEx mai faʻamatalaga tau tupe a lau kamupani.