Auala e Aoao Atu ai Tomai Tausiga o le Tagata Lava Ia i Gasegase
O le aʻoaʻoina o gasegase i metotia tau tausiga o le tagata lava ia o se vaega taua tele o le tausiga o le soifua maloloina. O le tausiga o le tagata lava ia e lē na o se faiga masani; o le mafai lea e se gasegase ona tausia le tumama, pulea faʻailoga, tausisi i togafitiga, ma tausia se tulaga lelei o le olaga i aso taʻitasi. A mafai e gasegase ona tausia lelei i latou lava, e faʻaitiitia ai le lamatiaga o faʻalavelave, faʻaleleia le usitaia o togafitiga, e mafai ona faʻapuʻupuʻuina le umi o le nofo ai, ma lagona e gasegase le malosi e pulea ai lo latou soifua maloloina. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le auala e aʻoaʻo ai metotia tau tausiga o le tagata lava ia i se auala lelei, faʻatulagaina, ma faʻatulagaina e tusa ai ma manaʻoga o gasegase.
1. Ia malamalama i le tulaga ma manaʻoga o le tagata maʻi
O le laasaga muamua a'o le'i a'oa'oina o le malamalama lea i le ma'i. E tofu le ma'i ma lona talaaga tulaga ese: tausaga, tulaga a'oa'oga, aganu'u, talitonuga, tulaga fa'aletino, tomai fa'alemafaufau, lagolago a le aiga, ma le avanoa i le tausiga o le soifua maloloina. E mautinoa lava e ese le tausiga o le tagata lava ia mo se ma'i suka mai le ma'i ua uma le stroke, se ma'i e iai se manu'a i se taotoga, po'o se ma'i e iai se fa'aletonu o le mafaufau.
Fai se iloiloga puupuu ae mae'ae'a. Fesili i mea ua uma ona iloa e le ma'i, o a faigata o lo'o feagai ma i latou, ma o a a latou sini. Mo se fa'ata'ita'iga, atonu e mana'o le ma'i e mafai ona ta'ele e aunoa ma le lamatiaga o le pa'ū, pe mafai fo'i ona tuiina le inisalini e ia lava. O le malamalama i nei mana'oga fa'apitoa e fa'afaigofie ai ona talia le a'oa'oga.
2. Fausia se mafutaga fa'afoma'i ma fa'amalosia le ma'i
O le a sili atu ona manuia le aʻoaʻoina o le tausiga o oe lava pe afai e lagona e le maʻi le saogalemu, taua, ma le le faʻamasinoina. Faʻavae se fesootaʻiga agaalofa: faʻalogo i popolega o le maʻi, faʻamaonia o latou lagona, ma faʻamalamalama atu o le le toʻa poʻo le fefe o ni mea masani.
E manaʻomia foʻi ona faʻafaileleina le faʻamalosiauga. Faʻamatala ia aogā o le tausiga o oe lava ia i se gagana faigofie e fesoʻotaʻi tonu lava ma le olaga o le maʻi. Mo se faʻataʻitaʻiga: "Afai e mafai ona e tausia lelei lou manuʻa, o le a faʻaitiitia le lamatiaga o le faʻamaʻi ma o le a vave ona faʻamalolo, ma mafai ai ona e toe foʻi i au galuega i aso taʻitasi." Faʻamalosiau i maʻi e faʻatulaga ni sini laiti ma moni ina ia mafai ai ona latou lagonaina le alualu i luma.
3. Fa'atulaga ni sini fa'alea'oa'oga manino ma mafai ona fuaina
O ni sini manino e fa'atatau atili ai le fa'agasologa o le a'oa'oga. 'Alo'ese mai ni sini lautele e pei o le "malamalama tagata ma'i i le tausiga o le tagata lava ia." Fausia ni sini fa'apitoa ma mafai ona fuaina, e pei o:
– E mafai e gasegase ona taʻu mai laʻasaga saʻo mo le fufuluina o lima.
– E mafai e gasegase ona faʻaali atu le auala e faʻamamā ai manuʻa i metotia fa'amamāina faigofie.
– E mafai e gasegase ona fa'amatala atu le fa'asologa o vaila'au ma aafiaga e tatau ona mataala i ai.
– E mafai e gasegase ona fa'atulaga se lisi o mea'ai i aso ta'itasi e tusa ai ma fautuaga tau taumafa.
Faatasi ai ma nei ituaiga o sini, e mafai ai e le au faigaluega tau soifua maloloina ona iloilo taunuuga o aoaoga ma iloa ai e gasegase mea e faamoemoeina.
4. Faaaoga se gagana faigofie ma ni metotia talafeagai
E faigata i le toʻatele o gasegase ona malamalama i faaupuga faafomaʻi. Faaaoga le gagana masani, fuaiupu pupuu, ma faatusatusaga e faigofie ona malamalama i ai. Afai e le lava le tomai faitau a le gasegase, taulaʻi atu i faʻamatalaga tautala ma faʻataʻitaʻiga.
E tatau foʻi ona eseese auala e aʻoaʻo ai, auā e eseese lava le auala e aʻoaʻo ai tagata taʻitoʻatasi. O nisi o auala aogā e aofia ai:
– Fa'aaliga ola: e fa'aali mai e le tausima'i la'asaga, ona fa'ata'ita'i lea e le ma'i.
– Vitio pupuu: fesoasoani i gasegase e toe fai le mataupu i le fale.
– Pepa laiti/ata: pu'upu'u, va'aia lelei, ma faigofie ona teuina.
– Fa'ata'ita'iga faifai pea: aemaise lava mo tomai tau gaioiga e pei o le fa'aaogaina o le inhaler po'o le tausiga o stoma.
Afai e mafai, tuufaatasi ni metotia se tele e faafaigofie ai le aoaoina.
5. Fa'aaoga le mataupu faavae o le “va'ai–taumafai–toe fai” (toe fa'afo'i le fa'ata'ita'iga)
O se tasi o auala sili ona lelei e aʻoaʻo ai tomai tau le tausiga o le tagata lava ia e ala lea i se faagasologa laʻasaga i lea laasaga:
1. E faʻaali mai e le aufaigaluega tau soifua maloloina le auala saʻo.
2. E taumafai le maʻi e fai i lalo o se taʻiala.
3. E toe fai e le ma'i se'ia mafai ona tuto'atasi ma faia pea lava pea.
E matuā aogā tele lenei metotia mo tomai faatino e pei o le tuiina o le inisalini, suiina o fusi, faia o faamalositino o le manava, faaaogaina o se fesoasoani savali, po o le tausia o se catheter. A o taumafai le maʻi, faasaʻo ma le faaaloalo ma taulai atu i vaega e manaʻomia ona faaleleia. Aua le faia le maʻi e lagona e pei o ia o se tagata toilalo—ia faamamafa atu o le faataitai e alu ai le taimi.
6. Aoao le saogalemu ma le puipuia o faigata
O le tausiga o oe lava ia e lē gata i le "faʻafefea ona fai," ae faʻapea foʻi i le "faʻafefea ona fai ma le saogalemu." O le mea lea, ia aofia ai i taimi uma itu tau le saogalemu, mo se faʻataʻitaʻiga:
– Puipuia le pa'ū: fa'aaoga seevae e le maseesee, 'au i totonu o le faleta'ele, ma ia lava le malamalama.
– Tausiga o lima: o afea e fufulu ai ou lima, le auala sa'o, ma le umi e fufulu ai.
– Fa'ailoga o le lamatiaga: fiva, fa'ateleina o le tiga, pulu i le manu'a, pu'upu'u le mānava, maualuga tele/maualalo o le suka i le toto.
– Teuina o vailaʻau: vevela, aso e muta ai le aogā, ma le auala saʻo e faʻaaoga ai.
– Fa'aaogāina o meafaigaluega: auala e fa'amamā ai se nebulizer, glucometer, po'o isi mea fesoasoani.
Tuuina atu se lisi o faʻailoga lapatai e tatau ona uunaʻia ai le maʻi e saili vave se fesoasoani faafomaʻi. E fesoasoani lea i le maʻi e lagona le saogalemu ma faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻatuai i togafitiga.
7. Fa'aaofia le aiga po'o le soa
E lē mafai e gasegase uma ona tuto’atasi atoatoa, aemaise lava tagata matutua, i latou e iai mana’oga fa’apitoa, po’o i latou e iai fa’aletonu o le mafaufau. Ia aofia ai le aiga e fai ma pa’aga. A’oa’o i latou i le auala e lagolago ai le gasegase e aunoa ma le faia o galuega uma, ina ia tumau ai le tuto’atasi o le gasegase e tusa ai ma o latou gafatia.
Mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai e tagata o le aiga ona fesoasoani e saunia meafaigaluega ma vailaʻau, faʻamanatu i gasegase e uiga i siaki ua faʻatulagaina, pe faʻamautinoa se siosiomaga saogalemu i le fale, aʻo faʻaauau pea ona faia e le gasegase laʻasaga e mafai ona latou faia tutoʻatasi. E taua tele foʻi le auai o le aiga mo le faʻatumauina o le tausiga faifai pea i le fale.
8. Fetuunai le anotusi i tulaga faalelagona ma aganuu.
E masani ona aʻafia lagona o se maʻi i le maʻi: popole, faʻanoanoa, ita, poʻo le faafitia. O le a faigata le aʻoaʻo atu pe afai o loʻo matuā atuatuvale le maʻi. Filifili se taimi talafeagai—mo se faʻataʻitaʻiga, pe a uma ona pulea le tiga pe a le toe vaivai le maʻi.
E le gata i lea, mafaufau i mea tau aganuʻu ma tapuaiga. O nisi gasegase e iai ni faʻatapulaʻaga faʻapitoa i meaʻai poʻo ni manatu faʻapitoa i vailaʻau. Nai lo le teena atoa, talanoaina le mataupu ma saili ni fofo saogalemu. Ia faaaloalo i filifiliga a le gasegase, ae ia tuʻuina atu pea faʻamatalaga faʻafomaʻi faʻamaoni ma manino.
9. Iloilo le malamalamaaga e fa'aaoga ai le metotia o le “a'oa'o-toe fo'i”.
A uma ona fa'amatala, 'aua le na'o le fesili, "Ua e malamalama?" E to'atele gasegase o le a tali mai "ioe" e tusa lava pe leai. Fa'aaoga le metotia o le a'oa'o-toe fo'i mai, lea e aofia ai le fesili atu i le gasegase e fa'amatala le fa'amatalaga i a latou lava upu, mo se fa'ata'ita'iga:
– “E mafai ona e toe taʻu mai ia te aʻu laasaga mo le togafitia o manuʻa na tatou talanoaina muamua?”
– “Fa'amolemole fa'amatala mai po'o afea e tatau ona e inuina ai le vaila'au lea ma le mea e fai pe a galo ia te oe.”
Afai e faia pea e le maʻi se mea sese, toe fai le faʻamatalaga i se auala faigofie. O le aʻoaʻoga toe foʻi e le o faʻamoemoe e tofotofo le maʻi, ae ia mautinoa ua manuia le aʻoaʻoina.
10. Fausia se fuafuaga mo se isi iloiloga ma le lagolago faifai pea.
O le tausiga o le tagata lava ia o se masaniga e atiina ae i le aluga o taimi. O le mea lea, e tatau ona o faatasi le aʻoaʻoga ma se fuafuaga faʻaauau, e pei o se faasologa mo siaki, faʻamatalaga faʻafesoʻotaʻi mo auaunaga, poʻo faʻasinomaga i faiaʻoga soifua maloloina, fomaʻi meaʻai, fomaʻi faʻamalositino, poʻo vaega lagolago o maʻi.
Afai e mafai, ia saunia se lisi siaki i aso taitasi: le inuina o vailaʻau, faamalositino, inuina o vai, tausiga o manuʻa, poʻo le siakiina o le toto maualuga/suka i le toto. O se fuafuaga tusitusia e fesoasoani i gasegase e faatumauina le tumau ma faafaigofie ai le iloiloga i la latou isi siaki.
I'uga
O le aʻoaʻoina o metotia tau le tausiga o le tagata lava ia i gasegase e manaʻomia ai se auala faʻatulagaina ma le agaalofa e fetaui ma manaʻoga taʻitoʻatasi. Amata i se iloiloga, faʻatulaga ni sini manino, faʻaaoga metotia talafeagai, ma ia mautinoa e mafai e le gasegase ona faʻataʻitaʻi ia tomai. Faʻaaofia ai itu tau le saogalemu, faʻaaofia le aiga, ma iloilo le malamalama i le aʻoaʻoina. Faatasi ai ma le lagolago saʻo, o le a sili atu le mautinoa o gasegase, tutoʻatasi, ma mafai ona tausia lo latou soifua maloloina i se tulaga tumau.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i se tulaga faapitoa (e pei o tagata mamaʻi suka , tagata matutua, tagata ua uma le taotoga, stroke, poʻo le tausiga o manuʻa), e aofia ai faʻataʻitaʻiga pupuu o SOP ma mea faʻaleaʻoaʻoga ua sauni e faʻaaoga.