Taiala mo le Tausiga o Tamaiti e iai Faama'i Pipisi
O faʻamaʻi pipisi i tamaiti o loʻo avea pea ma luʻitau tele i le tausiga o le soifua maloloina, i falemaʻi ma le alalafaga. E leʻi atoatoa le puipuiga o tamaiti mai faʻamaʻi, e vavalalata a latou fegalegaleaiga ma tupulaga, ma e faigofie ai ona pipisi, e pei o le paʻi soo i foliga ma le fefaʻasoaaʻi o mea. I le taimi nei, e masani ona lofituina mātua i le popole, ae e tatau i tagata faigaluega tau soifua maloloina ona tausia le saogalemu o gasegase, o latou aiga, ma i latou lava. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai taʻiala atoatoa mo tausi soifua mo tamaiti e iai faʻamaʻi pipisi, mai le iloiloga ma le puipuia o le pipisi, togafitiga tausi soifua, i aʻoaʻoga faaleaiga.
1. Ia malamalama i faʻamaʻi pipisi i tamaiti
O se faʻamaʻi pipisi o se faʻamaʻi e mafai ona feaveaʻi mai le tasi tagata i le isi tagata e ala i auala eseese, e pei o mataua (tale poʻo le mafatua), feaveaʻi i le ea, fesootaʻi tuusaʻo, pe ala i meaʻai ma meainu. I tamaiti, o faʻamaʻi pipisi masani e aofia ai le fulū, misela, misela (varicella), manava tata pipisi (e.g., rotavirus), tuberculosis, ma faʻamaʻi pipisi o le paʻu e pei o le impetigo.
E manaʻomia e tausimaʻi ona malamalama i auala e pipisi ai aua o le a fuafua ai auala talafeagai e puipuia ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai ona pipisi le misela ma le misela i le ea, e manaʻomia ai ni puipuiga mai le ea. O le manava tata e masani ona pipisi e ala i le feʻau mai le gutu i le otaota, o lea e taulaʻi atu ai i le tumama o lima, le tumama, ma le puipuia o le faʻaleagaina o le siosiomaga.
2. Iloiloga tausimaʻi: o le laʻasaga muamua e fuafua ai
E tatau ona vave, fa'atulaga lelei le iloiloga o tamaiti e maua i fa'ama'i pipisi, ma mafaufau i le tulaga o le atina'e o le tamaititi. O mea taua e tatau ona iloiloina e aofia ai:
1. Fa'ailoaina ma le tala'aga o le ma'i: fa'ailoga muamua, fiva, tale, isu tafe, mageso, pua'i, manava tata, po'o le manava pu'upu'u, ma le puna o le a'afiaga (fesoota'iga ma tagata mama'i, femalagaa'iga, po'o le fa'ama'i pipisi i le a'oga).
2. Tulaga o le tui puipuia: pe ua maua e le tamaititi tui puipuia ua faatulagaina (e.g., MR/MMR, varicella, DPT, polio). E fesoasoani le tulaga o le tui puipuia e fuafua ai le lamatiaga ma faatapulaa ai le ma'i.
3. Faailoga taua ma le tulaga o le inuina o le vai: fiva maualuga, tata vave o le fatu, manava vave, ma faailoga o le leai o se vai i le tino (gutu mago, mata ua goto ifo, turgor lemu, faaitiitia le mimi).
4. Su'esu'ega fa'aletino fa'atonutonu: fa'afitauli o le mānava (toso i tua, gugulu), mageso o le pa'u (foliga o le salalau ma le ituaiga o manu'a), ma fa'ailoga o fa'alavelave (ma'i fiva, fa'aitiitia o le malamalama).
5. Itu tau mafaufau ma agafesootai: popole o le tamaitiiti, tali a matua, lagolago a le aiga, ma le mafai e le aiga ona faatino le vavae ese i le fale.
O lenei iloiloga o le faavae lea mo le fuafuaina o faʻamaoniga tausi soifua e pei o le hyperthermia, lamatiaga o le salalau o faʻamaʻi, faʻaletonu o le fesuiaiga o le kesi, le lava o le vai, poʻo le popole i le aiga.
3. Puipuiga o le fesiitaiga: o le mataupu faavae autu o le saogalemu
E tatau i le tausiga o tamaiti e maua i faʻamaʻi pipisi ona faʻamuamua le puipuia o le pipisi. O mataupu faavae autū e aofia ai:
a) Puipuiga masani
E fa'atatau lea i gasegase uma: tumama o lima, fa'aaoga totigilima pe a pa'i atu i vai o le tino, fa'aaoga ufimata pe a iai le lamatiaga o le pisipisia, ma le lafoa'i lelei o otaota fa'afoma'i.
b) Puipuiga e faʻavae i luga o le fesiitaiga
– Mataua: ufimata taotoga mo leoleo ma matua, fa'atapula'a le mamao vavalalata, a'oa'o le amio lelei i le tale.
– E alu i le ea: fa'aaoga se mea e manava ai (e.g., N95 e tusa ai ma le tulafono), potu e lelei le ea/e le mamafa le mamafa pe a maua, fa'atapula'a le gaioiga a le ma'i.
– Fa'afeso'ota'iga: totigilima ma ofu talaloa, meafaigaluega fa'apitoa mo le ma'i (thermometer, stethoscope pe a mafai), fa'amamāina masani o luga.
c) Fuafuaga o le vavae ese ma asiasiga
E masani ona manaʻomia e tamaiti se soa, ae e tatau ona faʻatapulaʻaina le aofaʻi o tagata asiasi. Tofi se tasi e fesoasoani muamua, siaki tagata asiasi mo ni faʻailoga, ma aʻoaʻo i latou e uiga i le faʻaaogaina o PPE ma le tumama o lima.
4. Fesoasoaniga autū tau tausi soifua
a) Puleaina o le fiva (hyperthermia)
O le fiva o se faʻailoga masani o le faʻamaʻi pipisi. E manaʻomia e tausimaʻi ona:
– Siaki le vevela i taimi uma.
– Fa'aoga ni oomi mafanafana e pei ona fa'atonuina.
– Fa'amalosi le inuina o le tele o le vai ma ia lava ona lavalava e fa'alelei.
– Galulue fa'atasi e tu'uina atu vaila'au e fa'aitiitia ai le fiva e tusa ai ma le fa'atonuga (e pei o le paracetamol) ma 'alo'ese mai le tu'uina atu o vaila'au e aunoa ma se fa'atonuga.
b) Puipuiga mai le leai o se vai ma le lagolago i meaʻai
Mo tamaiti e pua'i pe manava tata, o le taula'iga autū o vai:
– Siaki le aofa'i o mea e 'ai, le tele o le mimi, ma fa'ailoga o le leai o se vai i totonu.
– Tu'u atu le oralit/ORS e tusa ai ma ta'iala pe afai e mafai e le tamaititi ona inu.
– Galulue fa'atasi ma le togafitiga o le vai i totonu o le uaua mo le leai o se vai i le tino e feololo pe ogaoga.
– Tausi mea'ai paleni i ni vaega laiti ae faifai pea, fetu'una'i i le mea e mafai ona onosa'i i ai le tamaititi.
c) Lagolago i le manava
Mo faʻamaʻi pipisi o le manava:
– Siaki le saoasaoa o le manava, le fa'atumuina o le okesene, leo o le manava, ma fa'ailoga o le atuatuvale.
– Tulaga semi-Fowler e fesoasoani ai i le mānava.
– Galulue fa'atasi ma le oxygenation, nebulization, po'o isi togafitiga e tusa ai ma fa'atonuga fa'afoma'i.
– Aʻoaʻo mātua i le auala e fesoasoani ai i a latou fanau e tale lelei pe faʻamamā o latou isu e tusa ai ma o latou tausaga.
d) Tausiga o le pa'u ma le mageso
I le varicella po'o le misela, e masani ona tupu le mageso ma le lamatiaga o le fa'ama'i pipisi lona lua:
– Tausi lou paʻu ia mamā, tipi pupuu fao o lau tama.
– Fa'aitiitia le valu (fa'aaoga ni totigilima vaivai pe a mana'omia i pepe).
– Galulue fa'atasi i le tu'uina atu o vaila'au e fa'aitiitia ai le ga'o po'o vaila'au fa'amamā/fa'a'ofu e pei ona fa'ailoa mai.
– Mata'ituina mo fa'ailoga o le fa'ama'i pipisi lona lua: mumu, pulu, ma le fa'ateleina o le tiga.
e) Puleaina o le tiga ma le mafanafana
O le tiga o le fa'a'ī, tiga o maso, po'o le ulu tiga e mafai ona fa'alavelave i le malologa:
– Iloilo le tiga e tusa ai ma le matua (fua o foliga/FLACC).
– Tu'uina atu fesoasoani e le fa'aaogaina ni vaila'au: fa'alavelave, musika, ta'aloga faigofie, fusi a matua.
– Fa'aaogaina o vaila'au fa'aitiitia tiga e tusa ai ma le fa'atonuga.
5. Fesootaiga fa'amalolo ma se auala e fa'alelei ai tamaiti
E masani ona lagona e tamaiti e maua i faʻamaʻi pipisi le fefe ona o siʻosiʻomaga e le masani ai, le faʻaaogaina o ufimata e le aufaigaluega, poʻo togafitiga faafomaʻi. E mafai e tausimaʻi ona:
– Fa'amatala taga i se gagana faigofie ma talafeagai mo le matua.
– Tu'u atu i tamaiti e filifili ni mea laiti (e pei o le filifilia o se pa'i fusi), ina ia latou lagona o lo'o latou pulea i latou lava.
– Faaaogaina o tala faatino (e pei o pepe taalo) e faaitiitia ai le popole.
– Ia aofia mātua e fai ma “faʻavae saogalemu” i le taimi o le faʻatinoga, pe afai e saogalemu.
E taua tele lenei auala auā e mafai e le atuatuvale ona faʻateteleina le tulaga o le tamaititi, faʻaitiitia ai le fiaʻai, ma faʻalavelaveina ai le moe.
6. A'oa'oga fa'aleaiga: o le ki i le tausiga manuia i le aiga
O le tele o faʻamaʻi pipisi i tamaiti e manaʻomia le tausiga faifai pea i le fale. O aʻoaʻoga faaleaiga e tatau ona aofia ai:
1. Auala e pipisi ai ma puipuia ai: fufulu lima, amioga tatau i le tale, aua le fa'asoa mea'ai, fa'amamā soo mea e pa'i soo i ai.
2. Usita'ia o togafitiga: le auala sa'o e tu'uina atu ai vaila'au, fa'asologa o taimi, ma mea e 'alo 'ese ai (e.g. e le tatau ona taofia vave vaila'au fa'ama'i pe a fa'atonuina).
3. Faailoga o le lamatiaga: pu'upu'u le mānava, laugutu lanumoana, lē fia inu, pua'i pea, ma'i pipili, matapogia tele, fa'ateteleina o le mageso, po'o fa'ailoga o le matuā leai o se vai i le tino.
4. Manaʻoga mo le vavae ese: o afea e mafai ai e tamaiti ona toe foʻi i le aʻoga, faʻafefea ona faʻaitiitia le fesootaʻi ma pepe, tagata matutua, poʻo tagata o le aiga e vaivai le puipuiga o le tino.
5. Tui puipuia ma le puipuiga mo se taimi umi: le taua o le mulimuli i le faasologa o tui puipuia ma le feutagai pe a iai ni tui puipuia ua misia.
E tatau ona tuʻuina atu aʻoaʻoga i ni vaega, tusia saʻo, ma faʻamaonia e ala i le faʻaaogaina o le metotia "aʻoaʻo mai tua" (toe fai e matua lo latou malamalamaga) e puipuia ai le feeseeseaʻiga.
7. Galulue fa'atasi a le 'au ma fa'amaumauga
O le tausiga o tamaiti e maua i faʻamaʻi pipisi e manaʻomia ai le galulue faʻatasi: fomaʻi tamaiti, fomaʻi meaʻai, fomaʻi faʻatau vailaʻau, tagata tomai faapitoa i fale suʻesuʻe, ma tagata e puipuia faʻamaʻi pipisi (IPC). E galulue tausimaʻi o ni fesoʻotaʻiga, ma ia mautinoa o loʻo faʻatinoina le tausiga e tusa ai ma le fuafuaga. E tatau ona aofia i pepa faʻamaumauga faʻailoga, faʻailoga taua, taunuʻuga o suʻesuʻega, fesoasoani na tuʻuina atu, tali a le tamaititi, aʻoaʻoga faʻaleaiga, ma faiga faʻaesea ua faʻatinoina.
Fa'ato'a
O le tausiga tausi soifua mo tamaiti e maua i faʻamaʻi pipisi e manaʻomia ai le paleni i le va o le tausiga lelei, saogalemu o gasegase, ma le puipuiga o le pipisi. Faatasi ai ma le iloiloga saʻo, faʻaogaina pea o puipuiga o faʻamaʻi, togafitiga e taulaʻi i manaʻoga autu o le tamaititi (fiva, faʻasusu, manava, mafanafana), ma aʻoaʻoga lelei faaleaiga, e mafai e tausisoifua ona fesoasoani i tamaiti e vave ona toe malosi aʻo puipuia lo latou siosiomaga. O lenei taʻiala e mafai ona avea o se taʻiala aoga mo le taulimaina o mataupu i nofoaga tau soifua maloloina ma le tuʻuina atu o le lagolago tausiga i le fale.