Su'esu'ega o Mataupu Fa'aoga o Geophysics i le Su'esu'ega o Mea anamua
faʻatomuaga
O le suʻesuʻega o mea anamua, o le suʻesuʻega o talafaasolopito o tagata ma mea anamua e ala i le eliina o nofoaga ma le auʻiliʻiliga o meafaitino ma isi toega faaletino, ua matuā aogā tele mai le alualu i luma o metotia faʻale-geophysical. O nei metotia e ofoina atu ai ni auala e le afaina ai le suʻesuʻeina i lalo o le fogaeleele, ma mafai ai e le au suʻesuʻe mea anamua ona iloa ma faʻafanua foliga o le eleele e aunoa ma le eliina vave. O le tuʻufaʻatasia o le geophysics i suʻesuʻega o mea anamua ua suia ai le matata, ma maua ai ni malamalamaga fou ma faʻasaoina nofoaga mo tupulaga o le lumanai. O lenei tusiga o loʻo suʻesuʻeina ai ni suʻesuʻega mataʻina e tele naua ai faʻaoga faʻale-geophysical i mea na maua i suʻesuʻega o mea anamua.
Suʻesuʻega o le Tulaga 1: O Le Aai Leiloa o Ubar (Oman)
O le tala tuu o le Aai ua Leiloa o Ubar, e masani ona ta’ua o le “Atlantis o le Oneone,” sa tumau pea mo le tele o seneturi seia oo ina maua i le faaiuga o le seneturi lona 20. O le galuega faatino e su’e ai Ubar o se taumafaiga tuufaatasi e faaaoga ai ata o satelite, radar e su’e ai le eleele (GPR), ma le magnetometry.
Auala:
– Ata Fa'asatelite: Fa'ailoaina muamua o nofoaga e ono iai.
– Radar e Ulufia ai le Eleele (GPR): Ua iloa ai ni mea sese i lalo o le eleele e faailoa mai ai ni fausaga na faia e tagata.
– Magnetometry: Ua faʻaalia ai isi fausaga o loʻo i lalo o le fogaeleele e fesoʻotaʻi ma foliga vaaia o mea anamua.
Tali:
O faʻamaumauga tuʻufaʻatasi o le geophysical na faʻaalia ai se fausaga tele o nofoaga i lalo o le oneone. Na faʻamaonia e eliina o mea na tutupu le i ai o se aʻai anamua ma ni olo tetele ma ni mea taua mai le vaitaimi o Isalama i le amataga, ma faʻamaonia ai taunuuga o suʻesuʻega geophysical. O lenei mataupu e faʻamamafaina ai le taua o le tuʻufaʻatasia o metotia eseese o le geophysical e faʻailoa ai nofoaga o mea anamua.
Suʻesuʻega o le Tulaga 2: Vaega Natia o Stonehenge (Peretania)
O Stonehenge, o se tasi o fa'amanatuga anamua sili ona lauiloa i le lalolagi, ua avea ma autu o su'esu'ega loloto. Peita'i, na'o su'esu'ega fa'ale-geophysical talu ai nei na fa'aalia ai nisi vaega natia i totonu o le laufanua o lo'o siomia ai Stonehenge.
Auala:
– Fa'aosofiaga Eletise maneta: Fa'aaogaina e fua ai fesuia'iga o le eletise e tafe i le eleele.
– Magnetometry: Fa'ailoaina o fa'aletonu na mafua mai i foliga o mea anamua.
– Radar Penetrating Radar (GPR): E maua ai ni ata maualuluga o fausaga o lo'o i lalo o le eleele.
Tali:
O nei metotia na faʻaalia ai le tele o vaega na leʻi iloa muamua, e aofia ai faʻamanatuga faʻaopoopo o henge, faʻaputuga tanuga, ma se fesoʻotaʻiga o lua e ono faʻaaogaina mo faʻamoemoega faʻalelotu. O lenei mauaina na faʻalauteleina ai le malamalama i le laufanua o Stonehenge, ma faʻaalia ai o se vaega o se nofoaga tele ma lavelave o sauniga faʻalelotu.
Suʻesuʻega Tulaga 3: Pompeii (Italia)
Ua tele suʻesuʻega ua faia i Pompeii, le aai Roma na faʻaumatia e le Mauga o Vesuvius i le 79 TA. Peitaʻi, o faʻaoga talu ai nei o metotia faʻale-geophysical ua faʻaalia ai ni faʻamatalaga fou e uiga i le faʻatulagaga o le aai ma ona fausaga tanumia.
Auala:
– Tomography o le Tete'e Fa'aeletise (ERT): Suiga ua fa'ailoa mai i le tete'e o le eleele, e fa'ailoa mai ai puipui ua tanumia ma avanoa.
– Magnetometry: Fa'amamafaina ai le i ai o fa'avae o fale ma isi foliga fa'atagata.
– GPR: Tu'uina atu fa'amatalaga e uiga i le loloto ma le telē o fausaga i lalo o le fogaeleele.
Tali:
O nei metotia na mafai ai e le au suʻesuʻe mea anamua ona faʻafanua vaega o Pompeii e leʻi suʻesuʻeina muamua, ma maua ai fale natia, auala, ma nofoaga faitele. Ae maise lava, na faʻaalia e le ERT se fale tele o Roma i fafo atu o tuaoi o le aai na iloa muamua, ma faʻaopoopoina ai le malamalama i le lautele o Pompeii ma lona fuafuaga o taulaga.
Suʻesuʻega o le Tulaga 4: Mauga o Cahokia (Iunaite Setete)
O Cahokia Mounds, o se 'a'ai Amerika Moni a'o le'i iai Columbian e tu lata ane i St. St. Louis, Missouri i aso nei, o se nofoaga taua tele i mea anamua. Ua i ai se sao taua o metotia fa'ale-geophysical i le fa'ailoaina o le fausaga o le 'a'ai e aunoa ma ni eli tetele.
Auala:
– Magnetometry: Fa'aaogaina e fa'afanua ai malae tetele o sauniga ma nofoaga e nonofo ai.
– Tete'e Fa'aeletise: Tu'uina atu fa'amatalaga auiliili i le loloto ma le fa'atulagaga o foliga o le eleele i lalo o le eleele.
– GPR: Fa'atatau i ni fa'aletonu fa'apitoa mo se su'esu'ega auiliili.
Tali:
Na faʻamalamalamaina e le Magnetometry le tele ma le faʻatulagaga o vaega eseese i totonu o Cahokia, e aofia ai le tele o fale tanumia ma se fesoʻotaʻiga tele o auala anamua. Na maua e suʻesuʻega o le teteʻe eletise se malamalamaga auiliili i faʻaputuga tanu ma fale tetele na faia i le eleele. Sa fesoasoani tele le GPR i le faʻailoaina o foliga o fale ma fale laiti o sauniga, ma mafai ai e le au suʻesuʻe mea anamua ona maua ni malamalamaaga loloto i le fausaga faʻaagafesootai ma faʻapolokiki o Cahokia.
Suʻesuʻega o le Tulaga 5: Petra (Ioritania)
O Petra, o le aai anamua a Nabatean na vaneina i papa lanu mūmū, o se nofoaga autū lea e tosina atu ai tagata i mea anamua. O suʻesuʻega talu ai nei i le eleele ua faʻaalia ai ni vaega e leʻi iloa muamua o lenei aai, ma faʻaleleia atili ai le malamalama i lona matagofie ma lona lavelave.
Auala:
– Fa'aliliuga o Mafui'e: Tu'uina atu fa'amatalaga i luga o le fa'aputuga o le eleele i lalo o le eleele, e fa'ailoa ai vaega fa'afaufale natia.
– GPR: Fa'atagaina le pueina o ata o gaogao i lalo o le fogaeleele e foliga mai e feso'ota'i ma tu'ugamau ma isi fausaga.
– Tete'e Fa'aeletise: Ofoina atu ni malamalamaaga i le loloto ma le lautele o alavai ua tanumia ma fa'avae o fale.
Tali:
O nei metotia fa'ale-geophysical na fa'aalia ai se feso'ota'iga lautele o faiga e pulea ai le vai, nofoaga e tanu ai, ma nofoaga e nonofo ai sa le'i va'aia muamua. E taua tele, o le fa'aleagaina o le si'osi'omaga na fa'ailoa mai ai fausaga faigata i lalo o le eleele o le City Center, ae o le GPR ma le tete'e eletise na fa'ailoa mai ai le tele o le fa'alauteleina o fausaga natia o Petra.
iʻuga
O le tuʻufaʻatasia o le geophysics i le eliina o mea anamua ua suia ai le gafatia e faʻaalia ma suʻesuʻe ai nofoaga anamua. O metotia e pei o le GPR, magnetometry, ma le ERT e maua ai ni malamalamaga auiliili e le afaina ai, i foliga o le eleele i lalo o le eleele, ma faʻamautinoa ai le faʻasaoina o nofoaga eliina o mea anamua aʻo faʻafaigofieina ai ni sailiga fou. O suʻesuʻega o mataupu o Ubar, Stonehenge, Pompeii, Cahokia, ma Petra o loʻo faʻaalia ai le aafiaga loloto o faʻaoga geophysical i le faʻaalia o le talafaasolopito o loʻo tanumia i lalo o o tatou vae. A o faʻaauau pea ona alualu i luma le tekinolosi, e folafola mai ai ni sao sili atu i le matata o eliina o mea anamua, ma tatalaina ai ni mataupu fou i le malamalama i lo tatou tofi faʻatasi o tagata.