Su'esu'ega Fa'apitoa i le Geophysics e Fa'aaoga ai le GIS
O le Geophysics ma le Geographic Information Systems (GIS) o ni matāʻupu se lua ua suia ai lo tatou malamalama i le i lalo o le fogaeleele o le Lalolagi. A faʻaaogaina faʻatasi, e ofoina atu ai ni meafaigaluega malolosi mo le suʻesuʻeina o le vateatea, e faʻafaigofie ai le faʻamatalaina o faʻamatalaga geophysical ma le maualuga o le saʻo ma le malamalama. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina pe faʻapefea ona mafai e le GIS ona faʻaleleia atili ai le suʻesuʻeina o le vateatea i le geophysics, ona faʻaoga, ma lona aʻafiaga loloto i suʻesuʻega geophysical eseese.
Fa'atomuaga i le GIS ma le Geophysics
Faiga Faʻamatalaga Faʻaafanua (GIS)
O le GIS o se fa'avae mo le pu'eina, teuina, iloiloina, ma le puleaina o fa'amaumauga fa'ale-atunu'u ma fa'afanua. E mafai ai e tagata fa'aoga ona va'aia fa'amaumauga i foliga o fa'afanua, kalafi, ma fa'ata'ita'iga 3D, ma maua ai se va'aiga atoatoa o foliga fa'ale-atunu'u ma o latou sootaga. E tu'ufa'atasia e le GIS ni seti fa'amaumauga eseese ma ofoina atu meafaigaluega mo le iloiloga fa'ale-atunu'u, fa'ata'ita'iga, ma fa'ata'ita'iga, ma avea ai ma mea taua i le tele o matata fa'asaienisi ma fa'atino, e aofia ai le geophysics.
Geophysics
O le Geophysics e aofia ai le suʻesuʻeina o meatotino faaletino o le Lalolagi ma faiga o loʻo tutupu i totonu ma faataamilo i ai. E aofia ai le tele o metotia e pei o le mafuiʻe, maneta, kalave, ma metotia eletise e suʻesuʻe ma faʻafanua ai fausaga o loʻo i lalo o le fogaeleele. O nei metotia e maua ai le tele o faʻamatalaga e manaʻomia ai ni auʻiliʻiliga faigata e faʻamatalaina ai faʻamatalaga taua e uiga i totonu o le Lalolagi.
O le Tuufaatasiga o le GIS ma le Geophysics
O le tu'ufa'atasia o le GIS i su'esu'ega fa'afanua o le lalolagi o se la'asaga taua i luma i le au'ili'iliga ma le va'aia o mea o lo'o i lalo o le fogaeleele. O lo'o ofoina atu e fa'avae o le GIS ni meafaigaluega e pulea ai, iloilo, ma fa'amatalaina ai fa'amaumauga fa'afanua fa'afanua. O le auala lea e fa'aleleia atili ai e le GIS le fa'afanua:
Tu'ufa'atasiga Fa'amaumauga ma Pulega
O suʻesuʻega faʻafanua e faʻatupuina ai le tele o ituaiga faʻamaumauga—mai faʻataʻitaʻiga o mafuiʻe i fanua maneta. E mafai ai e le GIS ona tuʻufaʻatasia nei faʻamaumauga eseese i totonu o se faiga e tasi e fesoʻotaʻi. O le puleaina o faʻamaumauga eseese faʻafanua i totonu o se faʻavae GIS tuʻufaʻatasi e faʻamautinoa ai le tutusa o faʻamaumauga ma faʻafaigofie ai auʻiliʻiliga faʻapitoa.
Fa'aaliga ma le Fa'afanua
O se tasi o vaega sili ona mamana o le GIS o lona gafatia lea e fatuina ai ni faʻataʻitaʻiga vaaia auiliili o faʻamaumauga faʻafanua. O faʻafanua 2D ma le 3D na gaosia e le GIS e mafai ona faʻaalia ai foliga o le eleele i lalo o le eleele, fausaga faʻale-geologic, laina faʻaletonu, ma isi mea faapena. O nei meafaigaluega vaaia e taua tele mo le faʻamatalaina o faʻamaumauga faigata ma mo le faʻasalalauina lelei o mea na maua.
Su'esu'ega ma Fa'ata'ita'iga o le Nofoaga
E ofoina atu e le GIS ni meafaigaluega fa'apitoa mo le su'esu'eina o le va o nofoaga e mafai ona fa'aogaina ma fa'amatalaina fa'amaumauga fa'ale-geophysical. Mo se fa'ata'ita'iga, o metotia fa'aopoopo fa'ale-spatial i le GIS e mafai ona fa'atatauina tau e le o iloa i le va o nofoaga na fa'ata'ita'iina, ma fatuina ai ni fa'afanua o luga o le eleele mai nofoaga eseese o su'esu'ega fa'ale-geophysical. E mafai e meafaigaluega fa'ata'ita'i ona fa'ata'ita'i faiga fa'ale-geophysical ma vavalo pe fa'apefea ona suia tulaga o le eleele i le aluga o taimi.
Feso'ota'iga o Fa'amaumauga ma le Remote Sensing
E maua mai i tekinolosi o le mamao le fa'aogaina o fa'amaumauga taua e fa'aopoopo i su'esu'ega fa'ale-geophysical. E mafai e le GIS ona tu'ufa'atasia ata o le mamao le fa'aogaina o fa'amaumauga fa'ale-geophysical, ma mafai ai ona fa'aleleia atili au'ili'iliga. Mo se fa'ata'ita'iga, e mafai ona fa'apipi'i ata o satelite i fa'amaumauga o su'esu'ega fa'amaneta e fa'afeso'ota'i ai foliga o luga ma mea e le masani ai i lalo o le eleele.
Iloiloga Faaletino
E lagolagoina fo'i e le GIS le au'ili'iliga o fa'amaumauga fa'avaitaimi, ma mafai ai e le au su'esu'e i le eleele ona su'esu'eina suiga i le aluga o taimi. I le fa'atusatusaina o fa'amaumauga mai vaitaimi eseese, e mafai ai e le au su'esu'e ona siaki fa'agasologa o le eleele, mata'ituina suiga o le siosiomaga, ma iloilo le a'afiaga o gaoioiga a tagata i tulaga o lo'o i lalo o le eleele.
Fa'aaogāga o le GIS i le Geophysics
O le fa'aaogāina fa'atasi o le GIS ma le geophysics e tele ona fa'aoga i vaega eseese. O iinei, matou te fa'amamafaina ai nisi o fa'aoga autū:
Suʻesuʻega o Mafuiʻe
I le mafui'e, e fa'aaogaina le GIS e fa'afanua ai nofoaga autu o mafui'e ma laina fa'aletonu. E fesoasoani meafaigaluega e su'esu'e ai le va'aiga i le fa'ailoaina o mamanu i mafui'e ma iloilo ai le lamatiaga e ono tula'i mai i itulagi eseese. I le tu'ufa'atasia o fa'amaumauga o mafui'e ma le GIS, e mafai ai e saienitisi ona fatuina ni fa'afanua o lamatiaga e lagolago ai le sauniuni mo fa'alavelave fa'afuase'i ma taumafaiga e fa'aitiitia ai.
Su'esu'ega o Minerale ma Suau'u
E taua tele metotia fa'ale-geophysical i le su'esu'eina o minerale ma hydrocarbons. E fesoasoani le GIS i le tu'ufa'atasia ma le fa'amatalaina o fa'amaumauga o le seismic, magnetic, ma le gravimetric, e fesoasoani ai i tagata su'esu'e geology e su'e ni nofoaga fa'asao. O le mafai ona va'aia foliga o fausaga i lalo o le fogaeleele i le 2D ma le 3D e fa'aleleia atili ai le faia o fa'ai'uga i galuega su'esu'e.
Siosiomaga Geophysics
E lagolagoina e le GIS le geophysics o le siosiomaga e ala i le fa'afaigofieina o le su'esu'ega fa'ale-nofoaga o le fa'aleagaina o le eleele i lalo o le eleele. E mafai e su'esu'ega fa'ale-geophysical ona iloa ai mea leaga i lalo o le eleele, ma e mafai e le GIS ona fa'ata'ita'i a latou mamanu o le salalau. E taua tele nei fa'amatalaga mo le mata'ituina o le siosiomaga ma taumafaiga e toe fa'aleleia ai.
Hydrogeology
E taua tele le sao o le GIS ma le geophysics i le hydrogeology—o le suʻesuʻeina o le tafe ma le tufatufaina atu o le vai i lalo o le eleele. O suʻesuʻega geophysical e maua ai faʻamatalaga i meatotino o le vai i lalo o le eleele, ae o le GIS e faʻafanua ma auʻiliʻili le tufatufaina atu o punaoa o le vai i lalo o le eleele. O lenei auala tuʻufaʻatasi e fesoasoani i le puleaina gafataulimaina o punaoa o le vai.
Geophysics Fa'asolopito o Mea Tau Eleele
I le su'esu'ega o mea anamua, e fa'aaogaina metotia fa'ale-geophysical e le afaina ai le natura e iloa ai fale ua tanumia. E tu'ufa'atasia e le GIS fa'amaumauga o su'esu'ega fa'ale-geophysical ma fa'afanua o le eleele, e fesoasoani ai i tagata su'esu'e mea anamua e su'e nofoaga e ono eliina ma malamalama i gaoioiga a tagata i aso ua mavae i se tulaga fa'ale-atunu'u.
Su'esu'ega o Mataupu: GIS i le Iloiloga o Lamatiaga o Mafui'e
O se tasi o faʻaoga sili ona mataʻina o le GIS i le geophysics o le iloiloga o lamatiaga o le mafuiʻe. Mafaufau pe faʻapefea ona faʻafaigofie e le GIS le auiliiliga o lamatiaga o le mafuiʻe o se eria tele:
Aoina faamatalaga
Sa aoina mai faʻamaumauga o mafuiʻe mai le tele o punaoa, e aofia ai faʻamaumauga o mafuiʻe i aso ua mavae, nofoaga e mataʻituina ai mafuiʻe, ma suʻesuʻega o le eleele. Sa tuʻufaʻatasia foʻi faʻamaumauga faʻafanua e pei o le foliga o le eleele, ituaiga o eleele, ma faʻafanua o atinaʻe.
Tuufaatasia o Faamatalaga
O nei faʻamaumauga eseese na tuʻufaʻatasia i totonu o se faʻavae GIS. O faʻamaumauga o mafuiʻe tuai na faʻavasegaina i le lalolagi e faʻafanua ai nofoaga autu o mafuiʻe, ma o faʻaletonu na faʻafuainumera mai faʻafanua o le eleele. O faʻamaumauga o ituaiga eleele ma foliga o le eleele na faʻaopoopoina e tuʻuina atu ai se talaaga mo le ono lūlūina o le eleele.
fuafuaga
I le fa'aaogaina o meafaigaluega fa'apitoa a le GIS mo le au'ili'iliga o le vateatea, na fa'ailoaina ai vaega e maualuga le lamatiaga o mafui'e e ala i le fa'apipi'iina o vaega autū o mafui'e ma laina o fa'aletonu ma le to'atele o tagata. Na fa'aaogaina fa'amaumauga o ituaiga o palapala e fa'ata'ita'i ai le fa'ateleina o le lūlūina o le eleele, ma maua ai ni fa'afanua auiliili o lamatiaga.
Va'aiga ma Feso'ota'iga
Sa fa'aalia fa'ai'uga e ala i fa'afanua ma fa'ata'ita'iga 3D, o lo'o fa'aalia ai vaega e sili ona lamatia i mafui'e. O nei meafaigaluega vaaia sa fa'asoa atu i pulega fa'alotoifale ma tagata lautele, e fesoasoani ai i fuafuaga tau taulaga ma sauniuniga mo fa'alavelave fa'afuase'i.
iʻuga
O le tu'ufa'atasia o le GIS ma le geophysics e tatala ai ni auala fou mo le au'ili'iliga o le va'aiga, ma ofoina atu ai ni tomai fa'aleleia e va'ai fa'apitoa ai, iloilo, ma fa'amatalaina ai fa'amatalaga faigata o le geophysical. Mai su'esu'ega o mafui'e ma su'esu'ega o puna'oa i le mata'ituina o le siosiomaga ma le su'esu'eina o mea anamua, e tele ma suia ai fa'aoga. A'o fa'agasolo le alualu i luma o tekinolosi, o le a fa'aauau pea ona fa'aleleia le galulue fa'atasi i le va o le GIS ma le geophysics, ma fa'aleleia atili ai lo tatou malamalama i le i lalo o le fogaeleele o le Lalolagi ma fa'aauupegaina ai i tatou i meafaigaluega sili atu mo le puleaina o puna'oa fa'alenatura ma fa'aitiitia ai lamatiaga o le eleele. E ala i le fa'aauau pea ona fa'afouina ma le galulue fa'atasi i vaega eseese, o le a fa'aauau pea ona iloa le gafatia atoatoa o le au'ili'iliga o le va'aiga i le geophysics e fa'aaoga ai le GIS, ma ofoina atu ai ni malamalamaga fou ma ni fofo mo nisi o lu'itau sili ona faigata o lo'o feagai ma le sosaiete i aso nei.