Aiseā e Lanumoana ai le Lagi e tusa ai ma le Fa'afanua

Aiseā e Lanumoana ai le Lagi e tusa ai ma le Fa'afanua

O se tasi o fesili e sili ona tosina mai ai le mafaufau ma e masani ona mafaufau i ai i le saienisi ma le olaga i aso faisoo, o le, "Aisea ua lanumoana ai le lagi?" E ui atonu e foliga mai o se fesili faigofie, ae o le faamalamalamaga e faavae i fegalegaleaiga faigata i le va o le ave o le la ma le ea o le Lalolagi. O lenei malaga loloto i le mafuaaga ua i ai i le lagi lona lanu lanumoana e aofia ai le suʻesuʻeina o le saienisi o le ea, laufanua, ma le fisiki.

O Le Natura o le Malamalama ma le Malamalama i Lanu

O le mea e tupu i le lagi lanumoana e fa'atatau tonu lava i amioga a le malamalama. O le susulu o le la, e masani ona iloa o le pa'epa'e, e aofia ai se vaega o lanu. A pasia i totonu o se prisma, e vaeluaina le malamalama pa'epa'e i ona lanu autu: violet, indigo, lanumoana, lanumeamata, samasama, moli, ma le mumu. O lanu ta'itasi e fa'atusalia ai se galu eseese, ma o le violet e sili ona pu'upu'u le galu ma le mumu e sili ona umi.

E iloa e le mata o le tagata lanu e faʻatatau i le auala e fegalegaleai ai nei galu ma le siosiomaga. E matuā maaleale o tatou mata i le vaega lanumoana o le fusi o le malamalama, ma e mafua ai ona iloga le lanumoana i la tatou vaʻaiga i le lagi.

Fa'asalalauina o Rayleigh: O le Fa'agasologa Autū

Ina ia malamalama i le mafuaʻaga e lanumoana ai le lagi, e tatau ona tatou suʻesuʻeina se faiga e taʻua o le Rayleigh scattering, lea na faaigoa i le saienitisi Peretania o Lord Rayleigh. O le Rayleigh scattering e faamatala ai le auala e faasalalau ai le malamalama e ni vaega e laiti tele nai lo lona galu. O le ea o le Lalolagi e tumu i ni nai mole mole o le nitrogen ma le oxygen. A ulufale mai le susulu o le la i le ea, e faasalalau solo e nei mole le malamalama e oo mai i itu uma.

Talu ai ona puʻupuʻu galu o le malamalama lanumoana ma le lanu violē, e sili atu lo latou lelei i le faʻasalalauina nai lo isi lanu. Peitaʻi, e ui lava ina sili atu ona faʻasalalauina le malamalama violē nai lo le lanumoana, ae e foliga mai e le lanu violē le lagi i o tatou mata. E tupu lenei eseesega ona e le o lagona lelei e le vaʻai a le tagata le malamalama violē ma ona e mitiia faʻatasi e le ea pito i luga. O le mea lea, o le malamalama sili ona salalau e oʻo atu i o tatou mata o le lanumoana.

Manatuga Fa'afanua

E tāua tele le sao o le laufanua i le auala tatou te iloa ai le lanu o le lagi. O le tulimanu e ulufale mai ai le susulu o le la i le ea, le maualuga, ma le tuufaatasiga o le ea e aʻafia uma ai lenei lagona.

1. Latitude ma le Larg Angle

E suia le tulimanu o le la e tusa ai ma le latitu. I latitu maualuluga, aemaise lava e lata ane i pole, e masani ona maualalo le la i le tafailagi, e mafua ai ona umi atu ala o le ea mo le susulu o le la ma sili atu ona salalau solo galu pupuu. E mafai ona faʻaleleia atili ai le lanumoana o le lagi ae maua ai foʻi lanu mumu ma moli matagofie i le taimi o le oso aʻe ma le goto o le la.

2. Maualuga

E a'afia e le maualuga o le ea le lanu o le lagi. I nofoaga maualuluga, e manifinifi le ea, o lona uiga e itiiti ni molekiu o le ea e fa'asalalauina le susulu o le la. O le i'uga, e foliga mai e lanumoana pogisa le lagi. O le mafua'aga lea e masani ona lipotia mai ai e le au a'e mauga ma pailate se lagi lanumoana loloto ma sili atu ona susulu pe a fa'atusatusa i le mea e va'aia i le sami.

3. Fa'atulagaga o le Ea

E eseese auala e alu ai le ea i vaega eseese o le lalolagi. O vaega e maualuga le tulaga o mea leaga po o le efuefu, e pei o aai tetele po o nofoaga o le toafa, e mafai ona aafia ai le faasalalauina o le malamalama. E masani ona faasalalauina e le mea leaga le malamalama i itu uma ma e mafai ona mafua ai ona foliga puaoa pe efuefu foi le lagi. I se faatusatusaga, o le ea manino ma le le leaga e maua ai se lagi lanumoana matagofie.

O le Matafaioi a Vai

O vai tetele e pei o vasa ma vaituloto e aʻafia ai foʻi le foliga lanumoana o le lagi. E atagia ma fegalegaleai foʻi luga o le vai ma le malamalama i ni auala faigata. I tafatafa o nofoaga i le talafatai, e mafai ona foliga ese teisi le lanu o le lagi ona o le tuʻufaʻatasia o le malamalama faʻasalalau ma le susū o le sami, lea e faʻasalalauina ai foʻi le susulu o le la. E le gata i lea, o le susu mai nei vai e mafai ona suia ai tulaga o le ea, ma ono faʻamalosia ai le faʻasalalauina o le malamalama lanumoana.

Taimi, Tau, ma le Lagi Lanumoana

E mafai ona matuā fesuisuiaʻi le lanu lanumoana o le lagi e tusa ai ma le taimi ma tulaga o le tau.

1. Taimi o le Aso

I le aoauli, pe a toetoe lava a tu sa'o le la i luga, e la'ititi lava le mamao o le ea e ui atu ai le susulu o le la, ma i'u ai ina sili ona susulu ma lanumoana le susulu o le malamalama lanumoana mai Rayleigh. O lenei mea e foliga mai ai e sili ona pupula ma lanumoana le lagi. I le oso a'e o le la ma le goto o le la, e fa'aloloa le ala o le malamalama o le la i le ea, ma fa'ateleina ai le salalau o galu pupuu i fafo atu o le laina o le va'ai ma fa'ataga ai galu uumi e pei o le mumu ma le moli e pulea, ma valivali ai le lagi i ni lanu mafanafana.

2. Tulaga o le Tau

O tulaga o le tau, e pei o ao, susū, ma le mamafa o le ea, e suia ai foʻi le lanu o le lagi. E faʻasalalau tutusa e ao galu uma o le malamalama, ma iʻu ai i le lagi paʻepaʻe pe efuefu. O le maualuga o le susū e mafai ona faʻasalalauina le malamalama i se auala e tutusa ma ao, ma iʻu ai i le lagi lanumoana e le susulu tele. I se isi itu, o tulaga manino ma mago e faʻamamafaina ai le lanu lanumoana.

Le Vaaiga i le Lalolagi

O le suʻesuʻeina o lanu o le lagi mai se vaaiga lautele e faʻaalia ai le eseesega ofoofogia e mafua mai i fesuiaiga faʻafanua. O le mea moni, o le fegalegaleaiga o le lagi ma le malamalama e mafai foi ona maua ai ni mea e seasea ma manaia e pei o halo, la, ma masina lanumoana, e musuia e tulaga eseese o le ea ma mataupu faavae o le faʻasalalauina o le malamalama.

1. Halos ma Ladogs

O nei mea tutupu e tutupu tele lava i vaega o pole ona o tioata aisa i le ea, ma faia ai ni mamanu malamalama matagofie e suia ai le lanu o le lagi.

2. Masina Lanumoana

O le masina lanumoana, o lona uiga o le masina atoa lona lua i le masina kalena, o nisi taimi e mafai ona foliga mai e lanumoana ona o le lefulefu ma fasi efuefu i le ea, e masani lava ona mulimuli mai i le pāpā o mauga mu.

iʻuga

O le lagi lanumoana matagofie o se molimau i faiga faigata fa'ale-nofoaga ma fa'aletino. O le fa'asalalauina o Rayleigh e fuafua ai le lanu moana, ae o le iloa mulimuli e a'afia i le tele o mea e pei o le latitu, maualuga, tuufaatasiga o le ea, ma tulaga o le tau. O lenei fegalegaleaiga faigata e fa'aalia ai le matagofie o le ea o le Lalolagi ma mea ofoofogia o le natura o lo'o iai pea. O le malamalama i le mafua'aga e lanumoana ai le lagi e le gata ina fa'amauoa ai lo tatou talisapaia o aafiaga i aso uma ae fa'alolotoina ai fo'i lo tatou malamalama i le lalolagi o siomia ai i tatou.

Tuua se Faamatalaga