16 Faʻataʻitaʻiga o Fesili e uiga i le Gaioiga o le Paʻu Saʻoloto.
1. E motu ese le fua o le popo mai le au ma taunuu i le eleele pe a mavae le tolu sekone. O le a le saoasaoa o le popo pe a pa'ū i le eleele? g = 10 m/s2
Talanoaga
Ua iloa :
t = 3 sekone
g = 10 m/s2
Fesiligia :
Saosaoa mulimuli (vt)?
Tali :
E aunoa ma se fua fa'atatau.
A pa'ū sa'oloto le fua, e oo i ai se fa'atelevaveina o le kalave e 10 m/s2 pe 10 m/s i le 1 sekone. O lona uiga o le saoasaoa o le fua e faʻateleina i le 10 m/s i le 1 sekone.
A maeʻa le 1 sekone, o le saoasaoa o le fua = 10 m/s
A maeʻa le 2 sekone, o le saoasaoa o le fua = 20 m/s
A maeʻa le 3 sekone, o le saoasaoa o le fua = 30 m/s.
Fa'aaogaina o le fua fa'atatau.
GLBB Formula :
vt =vo + gt
h = vo t + ½ gt2
vt2 =vo2 + 2 gh
I le pa'ū saoloto, e leai se saoasaoa muamua o le mea faitino (vo = 0). O le mea lea e suia ai le fua fa'atatau i luga i le:
GJB Formula :
vt = gt
h = ½ gt2
vt2 = 2 gh
Fa'amatalaga: vt = saoasaoa mulimuli, g = fa'avavevaveina ona o le kalave, t = va o taimi, h = maualuga.
I le tuuina atu o le g ma le t, ua fesili atu ia vt o lea la fa'aaoga le fua muamua.
vt = gt
vt = (10)(3)
vt = 30m/s
Saosaoa mulimuli o le fua = 30 m/s
2. E pa'ū sa'oloto se mea mai le maualuga e 5 mita i luga a'e o le eleele. Fuafua (a) le saoasaoa o le popo pe a pa'ū i le eleele (b) Le va o le taimi e pa'ū ai le fua se'ia o'o i le eleele.
g = 10 m/s2
Talanoaga
Ua iloa :
h = 5 mita
g = 10 m/s2
Fesiligia :
(a) Saosaoa mulimuli (vt)?
(b) Vaitaimi va (t) ?
Tali :
GJB Formula :
vt = gt
h = ½ gt2
vt2 = 2 gh
(a) Saosaoa mulimuli (vt)
I le tuuina atu o le h ma le g, ua fesili atu ia vt o lea la fa'aaoga le fua fa'atatau lona tolu.
vt2 = 2 gh = 2(10)(5) = 100
vt = 10m/s
(b) Vaitaimi (t)
A tu'uina atu le h ma le g, ina ia maua le t, fa'aaoga le fua fa'atatau lona lua.
h = ½ gt2
5 = ½ (10) t2
5 = 5 t2
t2 = 5 / 5 = 1
t = 1 sekone
Vaitaimi = 1 sekone
3. Ua pa'ū se polo mai se maualuga patino. Fuafua (a) le fa'avavevaveina o le mea faitino (b) le mamao na malaga ai i le 3 sekone (c) le va o le taimi e o'o ai le mea faitino i le saoasaoa o le 20 m/s
g = 10 m/s2
Talanoaga
Ua iloa :
g = 10 m/s2
Fesiligia :
(a) Fa'avavevaveina (a) ?
(b) Mamao na malaga ai (h) pe afai o le t = 3 sekone?
(c) Vaitaimi va (t) pe afai o le vt = 20 m/s ?
Tali :
GJB Formula
vt = gt
h = ½ gt2
vt2 = 2 gh
(a) Fa'avavevaveina (a) ?
Fa'avavevaveina o le mea faitino = fa'avavevaveina ona o le kalave = 10 m/s2. O lona uiga o le saoasaoa o le mea faitino e faʻateleina i le 10 m/s i le 1 sekone.
(b) Mamao na malaga ai (h) pe afai o le t = 3 sekone?
Afai e maua le g = 10 ma le t = 3, e su'e ai le h, fa'aaoga le fua fa'atatau lona lua.
h = ½ gt2 = ½ (10)(3) = (5)(32) = (5)(9) = 45 mita
(c) Vaitaimi va (t) pe afai o le vt = 20 m/s ?
Tuuina atu le g = 10 ma le vt = 20, ua fesiligia le t o lea fa'aaoga le fua muamua.
vt = gt
20 = (10) t
t = 20 / 10 = 2 sekone
4. Ua pa'ū se maa mai le tumutumu o se olo e 80 mita le maualuga. Afai o le fa'avavevaveina ona o le kalave e 10 m/s2, o le saoasaoa o le maa pe a pa'ū i le eleele o le…
A. 10 m/s
B. 20 m/s
C. 30 m/s
D. 40 m/s
E. 50 m/s
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
h = 80 mita
g = 10 m/s2
Na fesili atu:
Saosaoa mulimuli (vt) papa?
Tali:

O le tali sa'o o le D.
5. Ua pa'ū se mea mai se fale e tele fogāfale e aunoa ma se saoasaoa muamua. A maeʻa sekone e lua ona taunuu lea o le mea i le eleele (g = 10 m/s2). O le maualuga e pa'ū mai ai se mea o le...
A. 10 mita
B. 20 mita
C. 30 mita
D. 40 mita
E. 50 mita
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
t = 2 sekone
g = 10 m/s2
Na fesili atu:
Maualuga (h) ?
Tali:

O le tali sa'o o le B.
6. Ua pa'ū se polo mai le maualuga X e pei ona fa'aalia i le ata o lo'o mulimuli mai. Afai o le maualuga o le polo i le taimi o le oso muamua e 50 cm ma le oso lona lua e 20 cm, o lona uiga o le telē o le x e….
A. 60 cm
B. 70 senitimita
C. 100 senitimita
D. 125 cm
E. 150 cm
Talanoaga

O le tali sa'o o le D.
7. Va'ai i le ata o lo'o mulimuli mai! Muamua lava, e fa'asa'oloto le polo mai le tulaga (1) ma a uma ona pa'i i le fola, e osooso le polo. Afai o le g = 10 ms-2, o lona uiga o le maualuga h o le….
A. 74 cm
B. 70 senitimita
C. 66 senitimita
D. 64 cm
E. 60 cm
Talanoaga

O le tali sa'o o le D.
8. Ua pa'ū se maa mai le tumutumu o se olo e 45 m le maualuga. Afai o le fa'avavevaveina ona o le kalave e 10 m/s -2 , o le saoasaoa o le maa pe a pa'ū i le eleele e...
A. 25 ms-1
B. 30 ms-1
C. 35 ms-1
D. 40 ms-1
E. 45 ms-1
Talanoaga
Ua iloa :
Maualuga (h) = 45 mita
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Fesiligia : O le saoasaoa o le maa pe a pa'ū i le eleele (v)t)
Tali :
Rumus gaioiga pa'ū saoloto :
vt2 = 2 gh
O le saoasaoa o le maa pe a pa'ū i le eleele :
vt2 = 2 (10)(45) = 900
vt = √900 = 30 m/s2
O le tali sa'o o le B.
9. Ua pa'ū se mea mai le tumutumu o se olo e aunoa ma se saoasaoa muamua. A mae'a le 2 sekone, ua taunu'u le mea i le eleele. Afai o le g = 10 ms -2 , o lona uiga o le maualuga o le olo o le...
A. 40 mita
B. 25 mita
C. 20 mita
D. 10 mita
E. 5 mita
Talanoaga
Ua iloa :
Vaitaimi va (t) = 2 sekone
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Fesiligia : Maualuga o le 'olo (h)
Tali :
Fua fa'atatau o le gaioiga o le pa'ū saoloto :
h = ½ gt2
Maualuga o le olo :
h = ½ (10)(2)2 = (5)(4) = 20 mita
O le tali sa'o o le C.
10. O se mea e 2 kg e pa'ū sa'oloto mai le maualuga e 20 m i luga a'e o le eleele. O le a le umi e alu ai ona taunu'u lea o le mea i le eleele? (g = 10 ms-2)
A. 20 sekone
B. 18 sekone
C. 10 sekone
D. 5 sekone
E. 2 sekone
Talanoaga
E le o amana'ia le mamafa o se mea faitino i le foiaina o fa'afitauli o le pa'ū sa'oloto.
Ua iloa :
Maualuga (h) = 20 mita
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Fesiligia : Vaitaimi e taunuu ai le mea i le eleele (t)
Tali :
Fua fa'atatau o le gaioiga o le pa'ū saoloto :
h = ½ gt2
O le vaitaimi e pa'ū ai se mea i le eleele :
20 = ½ (10)(t2)
20= (5)(t2)
20/5 = t2
4 = t2
t = √4
t = 2 sekone
O le tali sa'o o le E.
11. Ua pa'ū se maa mai le tumutumu o se olo e 45 m le maualuga. Afai o le fa'avavevaveina ona o le kalave e 10 m/s-2, o le saoasaoa o le maa pe a pa'ū i le eleele o le…
A. 25 ms-1
B. 30 ms-1
C. 35 ms-1
D. 40 ms-1
E. 45 ms-1
Talanoaga

12. Ua pa'ū se mea mai le tumutumu o se 'olo e aunoa ma se saoasaoa muamua, a mae'a le 2 sekone ona taunuu lea o le mea i le eleele. Afai o le g = 10 ms-2, o lona uiga o le maualuga o le olo o le...
A. 40 mita
B. 25 mita
C. 20 mita
D. 10 mita
E. 5 mita
Talanoaga

13. O se mea e 2 kg e pa'ū sa'oloto mai le maualuga e 20 m i luga a'e o le eleele. O le a le umi e alu ai ona taunu'u lea o le mea i le eleele? (g = 10 ms-2)
A. 20 sekone
B. 18 sekone
C. 10 sekone
D. 5 sekone
E. 2 sekone
Talanoaga
E le o amana'ia le mamafa o se mea faitino i le foiaina o fa'afitauli o le pa'ū sa'oloto.

14. E pa'u'ū fa'atasi popo ma mago mai se maualuga e tasi1 ma le h2. A o'o ina h1 : h2 = 2 : 1, o lea la o le fua faatatau o le taimi e pa'ū ai le popo ma le mago e...
A. 1 : 2
B. 1 : 2√2
C. √2 : 1
D. 2 : 1
E. 2√2 : 1
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Pa'ū ifo popo mai le maualuga o le h1 = 2
Na pa'ū le mago mai le maualuga o le h2 = 1
Fa'avavevave ona o le kalave = g
Fesili: Fa'atusatusaga o le taimi e pa'ū ai le popo ma le mago (t1 :t2)
Tali:
I le tulaga o le maualuga (h) ma le taimi (t), o le fua fa'atatau o le gaioiga o le pa'ū saoloto e fa'aaogaina o le h = 1/2 gt2

O le tali sa'o o le D.
15. Ua pa'ū se mea mai le maualuga h i luga a'e o le eleele. A mae'a ona pa'ū i le eleele, o lona saoasaoa e 10 m/s.-1, ona oʻo lea i le taimi e manaʻomia e oʻo atu ai i le maualuga o le 1/2 itula mai le eleele (g = 10 ms-2) o le…
A. 1/2 √2 sekone
B. 1 sekone
C. √2 sekone
D. 5 sekone
E. 5√2 sekone
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Saosaoa mulimuli (vt) = 10 m/s
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s2
Fesili: O le taimi e manaʻomia e oʻo atu ai i le maualuga e 1/2 itula mai le eleele
Tali:
Fuafua le maualuga h:
Ua iloa o le vt ma le g, fesili i le h o lea faʻaaoga le fua faʻatatau o le gaioiga paʻu saoloto vt2 = 2 kalama/h.

Maualuga 1/2 itula = 1/2 (5 mita) = 2,5 mita. O le taimi e manaʻomia e oʻo ai i le maualuga e 2,5 mita mai le eleele e faapea:

16. Vaai i le ata o loʻo mulimuli mai!
O le gaioiga a le popo e pa'ū (ata I) ma le gaioiga a le polo e togi sa'o i luga i le tulaga aupito maualuga e se tamaitiiti a'oga (ata II) e iai le ituaiga gaioiga….
Talanoaga
Ata 1 = gaioiga pa'ū saoloto = gaioiga fa'asolosolo tutusa (GLBB)
Ata 2 = gaioiga fa'atulagaina i luga = gaioiga fa'asolosolo fa'atelevaveina tutusa (GLBB) fa'agesegese
O le tali sa'o o le A.
Fesili e uiga i le gaioiga o le pa'ū saoloto
1. E motusia le fua o le popo mai le au ma taunuu i le eleele pe a mavae ni sekone se lua. O le a le saoasaoa o le popo pe a pa'ū i le eleele? g = 10 m/s2
Tali:
20 m / s
2. E pa'ū sa'oloto se mea mai le maualuga e 20 mita i luga a'e o le eleele. Fuafua (a) le saoasaoa o le popo pe a pa'ū i le eleele (b) Le va o le taimi e pa'ū ai le fua se'ia o'o i le eleele.
g = 10 m/s2
Tali:
(a) = 20 m/s, (b) = 2 sekone
3. Ua pa'ū se polo mai se maualuga patino. Fuafua (a) le fa'avavevaveina o le mea faitino (b) le mamao na malaga ai i le 5 sekone (c) le va o le taimi e o'o ai le mea faitino i le saoasaoa o le 10 m/s
g = 10 m/s2
Tali:
(a) = 10 m/s2, (b) = 125 mita, (c) 1 sekone
[Fa'aperetania: Gaioiga pa'ū saoloto – fa'afitauli ma fofo ]