Fausaga Fale Iapani Masani: Fealofani i le Faigofie ma le Natura
O le fausaga masani a Iapani, e sili ona lauiloa o le minka, o se ituaiga faatufugaga loloto ma anoa, e atagia ai le filosofia tamaoaiga a Iapani i le olaga ma le aganuu. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina ai elemene autu o le fausaga masani a Iapani, suʻesuʻeina lona talafaasolopito, ma malamalama pe faapefea ona ausia e lenei mamanu se fealofani atoatoa i le va o le faigofie ma le natura.
Talafaasolopito ma Filosofia
O fale masani a Iapani e loloto ona aʻa mai le vaitaimi o Heian (794-1185) ma Edo (1603-1868), lea na atiina ae ai mai manatu faufale e faʻamoemoe e ausia le faigofie, paleni, ma le fealofani ma le natura. I filosofia masani a Iapani, o manatu e pei o le wabi-sabi—o le sailia o le matagofie i le faigofie ma le le atoatoa—ma le ma—le va i le va o elemene, e maua ai le avanoa mo le filemu ma le mafaufau loloto—ua matua aʻafia ai le mamanu o fale.
Elemene Autū
1. Tatami
O tatami o fala masani ia e fai i vaomago. O fale masani a Iapani e masani ona i ai fola tatami, e maua ai se fogāeleele mafanafana ma masani mo le nofo ai pe moe. O le telē o le potu e masani ona fuaina i le aofaʻi o tatami, e atagia ai le faigofie ma le lelei o le avanoa.
2. Shoji
O nei faitoto'a fa'ase'e ma fa'amalama e faia i pepa araisa ma fa'avaa laupapa o se tasi lea o elemene sili ona lauiloa o se fale Iapani. E fa'atagaina e Shoji malamalama masani E sosolo mālie i totonu o le potu, e maua ai le tulaga faalilolilo e aunoa ma le lagona o le pupuni. O lenei mamanu e sefe ai foʻi le avanoa, auā e le manaʻomia e faitotoʻa faaseʻe se avanoa e tatala ai e pei o faitotoʻa masani.
3. Fusuma
O Fusuma o faitotoʻa faaseʻe i totonu e mamafa ma mafiafia nai lo shoji, e masani ona ufiufi i pepa poʻo ie. E masani ona valiina Fusuma i ni vaaiga matagofie faalenatura, e faʻaopoopoina ai le matagofie i totonu ma faʻatagaina ai le fetuutuunaʻi i le toe faʻatulagaina o le avanoa e faʻatatau i manaʻoga i aso taʻitasi.
4. Engawa
O le engawa o le faapaologa poʻo le falemataʻaga i fafo e siomia ai fale masani Iapani. O se avanoa e fesuiaʻi ai i le va o totonu ma fafo, lea e mafai ai e tagata nonofo ona fiafia i vaaiga o le togalaau ma le tau, ma fausia ai se sootaga tuusaʻo ma le natura.
5. Tokonoma
O le tokonoma o se avanoa i totonu o se potu e faʻaaogaina e faʻaalia ai galuega taulima, e pei o tusi vali poʻo le ikebana (le faatufugaga o le teuteuina o fugalaau). O le tokonoma e tuʻuina atu ai se taulaʻiga matagofie i totonu o se potu malolo ma faʻaalia ai le talisapaia loloto o galuega taulima ma le matagofie i le aganuʻu Iapani.
Fausaga ma Meafaitino
O fale masani a Iapani e fausia i mea masani e pei o le laupapa, ofe, ma vaomago, ia e itiiti lava le fa'agasologa e fa'asaoina ai lo latou natura masani. O le fausaga laupapa e maua ai le fetu'una'iga taua i fale i nofoaga e faigofie ona mafui'e. O so'oga laupapa e faia ma le fa'aeteete e aunoa ma ni fao, e fa'aaoga ai auala masani e so'o ai e malolosi ma fetu'una'i.
O taualuga masani a Iapani e masani ona fa'asolo ma faia i le lau po'o le ta'i seramika mamafa, e maua ai le puipuiga lelei mai le tau. O le mamanu maualalo o le taualuga e fesoasoani e fa'atumauina le mautu o le fausaga mai matagi malolosi ma mafui'e.
Fesootaiga ma le Natura
O fale masani a Iapani ua mamanuina ina ia fetaui ma o latou siosiomaga faalenatura. O togalaau matagofie ma tausia lelei e masani ona avea ma vaega o le mamanu o fale, e taʻua o le tsubo-niwa, poʻo togalaau i totonu. O nei togalaau e masani ona i ai ni elemene e pei o papa, vai, ma lanumeamata ua faatulagaina ma le faaeteete ma le mafaufau loloto.
O le tuʻuina o faʻamalama, faitotoʻa, ma le engawa ua mamanuina e valaʻaulia ai le vaaiga i fafo i totonu o le potu malolo, ma faʻatupuina ai se lagona o le filemu ma le fesootaʻi ma vaitau fesuisuiaʻi. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le vaʻaia o matsu lanumeamata (laau paina) faʻasaga i le kiona paʻepaʻe i le taumalulu poʻo le fuga o sakura (fugalaau cherry) i le tautotogo e maua ai se vaʻaiga filemu ma faʻaleleia atili ai aafiaga i aso uma.
O le Faatosinaga o le Aganuu Zen
O filosofia Zen e iai sona aafiaga tele i le fausaga o fale ma le mamanu o totonu o fale Iapani. O le faigofie, filemu, ma le faatulagaga o mataupu faavae autu ia o le Zen, e manino lava i mamanu o fale Iapani . O avanoa lautele ma meaafale faigofie e atagia mai ai le filemu ma faafaileleina ai se lagona loloto mo le mafaufau loloto ma le toe iloilo o le tagata lava ia. O lenei filosofia e taofia ai avanoa mai le faalavelava, ma faatumauina ai pea se lagona filemu i totonu o le fale.
O mea teuteu e pei o le bonsai ma le calligraphy ua tuu ma le faaeteete e fausia ai le paleni vaaia ma le faaleagaga. O elemene o le vai, maa, ma laau o le togalaau ua mamanuina foi e fausia ai se mamanu masani e mafaufau loloto ai e valaaulia ai le filemu o le mafaufau.
Evolusi ma Fetuunaiga Fa'aonaponei
E ui o le mamanu o fale masani a Iapani e loloto lona faavae i le talafaasolopito ma agaifanua, ae e lē faapea ai ua tuai. E toatele tusiata fale Iapani i aso nei e tuufaatasia nei elemene i mamanu o fale i aso nei, ma fausia ai se tuufaatasiga fealofani o agaifanua ma faiga faaonaponei.
O le faʻaaogaina o mea masani ma metotia masani o galuega fafie ua faʻaaogaina i se tulaga faʻaonaponei, e aofia ai tekinolosi aupito lata mai mo le faʻaaogaina lelei o le malosi ma le faʻasaoina. O loʻo i ai se aga masani o loʻo faʻatupulaʻia i mamanu e faʻalelei i le siosiomaga e faʻaaogaina ai le ea faʻalenatura, moli lelei, ma mea e faʻasaoina, aʻo faʻatumauina pea mataupu faavae o le faigofie ma le fesootaʻi ma le natura.
Fa'ato'a
O le fausaga fale masani a Iapani e le gata ina ofoina atu ai se malamalamaaga i le ala o le soifuaga o tagata Iapani i aso ua mavae, ae maua ai foi musumusuga mo le olaga faʻaonaponei. O mataupu faavae o le faigofie, le fealofani ma le natura, ma le paleni vaaia ma le faaleagaga e maua ai se faavae mautu mo se mamanu gafataulimaina ma le toʻafilemu. I se lalolagi pisi ma faigata, o lenei auala fau fale e ofoina atu ai ni lesona taua e uiga i le taua o le toʻafilemu, fesootaiga ma le natura, ma le talisapaia o le matagofie faigofie o le olaga i aso faisoo.