Fete'ena'iga i le va o Agaifanua ma Agaifanua Fa'aonaponei i le Anthropology
O le Anthropology, o le suʻesuʻega o aganuʻu eseese, gagana, ma ala o le evolusione o tagata soifua, o loʻo tu i se fetaulaiga mataʻina i le va o tu ma aga masani ma faiga faʻaonaponei. O lenei fetaulaiga e faʻaopoopoina i feeseeseaiga ma galulue faʻatasi e faʻatulaga ai le auala, metotia, ma sailiiliga a le matāʻupu. A o tauivi tagata suʻesuʻe i anthropology ma nei faiga faʻatino, o a latou galuega e masani ona avea o se atagia ma se faʻalavelave i aga masani lautele o le sosaiete. O le feeseeseaiga i le va o tu ma aga masani ma faiga faʻaonaponei i le anthropology e le gata ina aʻafia ai finauga faʻaleaʻoaʻoga ae faʻapea foʻi i olaga i aso faisoo o tagata o loʻo suʻesuʻeina a latou aganuʻu ma talafaʻasolopito.
Malamalama i Agaifanua i le Anthropology
O tū ma agaifanua i le anthropology o se mataupu e suʻesuʻeina ma o se faʻavae faʻavae foʻi lea o metotia. I le aganuʻu, sa faʻamamafa e le au suʻesuʻe anthropology le galuega faʻatino i se taimi umi, le mataʻituina o tagata auai, ma le suʻesuʻega o aganuʻu o ni metotia autu. O tagata suʻesuʻe anthropology muamua e pei o Bronislaw Malinowski ma Franz Boas na latou faʻavaeina le faʻavae mo suʻesuʻega loloto i le fanua, ma finau mai ina ia malamalama i se aganuʻu, e tatau ona ola i totonu, mataʻituina ana faiga, ma aʻoaʻo lana gagana. O nei metotia na mafai ai ona faia suʻesuʻega atoatoa o faiga faʻale-aiga, tū ma aga masani, fausaga faʻaagafesootai, ma isi mea, ma fatuina ai tusitusiga faavae e faʻaauau pea ona faʻaosofia ai mafaufauga faʻale-anthropology.
I se tulaga taua, ua leva ona naunau tagata suʻesuʻe i aganuʻu i le auala e faʻamalosia ai e tū ma aga masani - e aofia ai talitonuga, faiga, ma faʻalapotopotoga - le soifuaga lautele. E aofia ai le suʻesuʻeina o tū ma aga masani, aganuʻu, ma tu ma aga masani ua tuʻufaasolo mai i lea tupulaga i lea tupulaga. Mo nisi sosaiete, o nei tū ma aga masani e vaʻaia o se mea taua i le tausia o le faasinomaga faaleaganuu ma le lotogatasi lautele. O le faagasologa o le faasaoina o nei tū ma aga masani i le lotolotoi o faatosinaga mai fafo ma suiga i totonu ua avea ma autu autu i suʻesuʻega aganuʻu.
Aafiaga o le Modernism i le Anthropology
O le tulaga faʻaonaponei, e iloga i le vave o le alualu i luma o tekinolosi, le lalolagi atoa, ma le suia o agafesootai ma faiga faʻapolokiki, ua faʻaofi mai ai ni lavelave fou i suʻesuʻega faʻaletagata. O faiga faʻaonaponei e masani ona luʻitauina ai auala masani o le soifuaga, e oʻo atu ai i feteʻenaʻiga ma fetuʻunaʻiga e taumafai tagata suʻesuʻe faʻaletagata e malamalama i ai ma faʻamaumauina.
Ua suia tele e le alualu i luma o tekinolosi auala tau i tagata. O meafaigaluega faafuainumera ma fausaga i luga ole initaneti e ofoina atu ai avanoa fou mo le aoina ma le auiliiliga o faamatalaga. O tekinolosi o le remote sensing, auiliiliga o ala o faasalalauga faaagafesootai, ma le numera o le ethnography o nisi ia o metotia fou e mafai ai e tagata suʻesuʻe i tagata ona suesue i nuu i ni auala fou ma e masani ona itiiti ifo le faalavelave. E mafai e nei meafaigaluega ona ofoina atu ni seti o faamatalaga lautele ma eseese, ae e lamatia ai foi le leiloa o le loloto ma le malamalama e ono maua mai i galuega masani i le fanua. O le paleniina o nei malosiaga ma tapulaa o se luitau i le taimi nei mo le matāʻupu.
Ua suia foʻi e le lalolagi atoa mataupu o suʻesuʻega faʻaletagata. O loʻo fesoʻotaʻi faʻateleina sosaiete masani ma faiga faʻaletamaoaiga ma aganuʻu faʻalelalolagi, ma oʻo atu ai i faʻasinomaga ma faiga faʻafefiloi. Ua suʻesuʻeina nei e tagata suʻesuʻe faʻaletagata pe faʻapefea ona aʻafia e oloa faʻalelalolagi, ala o faasalalauga, ma femalagaaʻiga aganuʻu faʻalotoifale, e masani ona taulaʻi i autu e pei o le faʻavaomalo, faasinomaga, ma le faʻafefiloi. O lenei suiga e iloa ai o aganuʻu e le tumau ae e olaola ma tali atu i le tafega o tagata, manatu, ma oloa i le lalolagi atoa.
O le Feeseeseaʻiga i le va o le Faasaoina ma le Fetuunaʻiga
O se tasi o feeseeseaiga sili ona tāua i le va o tū ma agaifanua ma faiga faʻaonaponei i le anthropology e faʻataʻamilo i le feeseeseaʻiga i le va o le faʻasaoina o aganuʻu ma le fetuʻunaʻiga. E masani ona iai ni finauga fefinauaʻi a tagata suʻesuʻe i anthropology e uiga i le pe faʻapefea ona latou faʻalavelave i aganuʻu latou te suʻesuʻeina.
O nisi e finau mai o le matafaioi a le tagata suʻesuʻe i aganuʻu e aofia ai le fesoasoani i nuʻu e faʻasaoina a latou auala masani o le soifuaga e ui i faigata faʻaonaponei. O lenei manatu e vaʻaia ai tagata suʻesuʻe i aganuʻu o ni leoleo o le tofi faʻaleaganuʻu, e lagolagoina taumafaiga e faʻatumauina gagana, tū ma aga, ma fausaga faʻaagafesootai atonu e leiloa. Peitaʻi, o lenei auala e mafai ona liliu ese i nisi taimi i se vaaiga faʻa-romantika o le aganuʻu 'moni', e ono le amanaʻiaina ai le faitalia a tagata taʻitoʻatasi i totonu o na aganuʻu e suia ma fetuʻunaʻi.
O isi e lagolagoina se malamalamaga sili atu ona malosi o le aganuʻu, o se malamalamaga e taliaina ai suiga ma fetuunaiga o se mea masani ma e lē mafai ona ʻalofia. Mai lenei vaaiga, e tatau i tagata suʻesuʻe i aganuʻu ona faʻamaumauina ma iloilo pe faʻapefea ona faʻafouina ma suia aganuʻu e aunoa ma le tuʻuina o le faʻaonaponei o se taufaʻamataʻu. O lenei auala e faʻaaloalogia ai le gafatia o nuʻu e faʻapipiʻi ai vaega o le olaga faʻaonaponei i totonu o a latou tū ma agaifanua i ni auala anoa, ma vaʻai i suiga faʻaleaganuʻu o se ituaiga o le maufetuunaʻi nai lo le leiloa.
Mafaufauga Tino
Ua aumaia foʻi e le vaitaimi faʻaonaponei ni manatu fou tau amio i suʻesuʻega faʻaletagata. O mataupu e uiga i le faʻatusa, maliega, ma le malosi o loʻo sili atu ona suʻesuʻeina nai lo se isi lava taimi muamua. A o galulue tagata suʻesuʻe faʻaletagata ma nuʻu eseese ma fesoʻotaʻi, e tatau ona latou faʻatautaia ni laufanua tau amio faigata. O le faʻamautinoaina o tagata suʻesuʻe e iai le latou sao i le auala e faʻamatala ai a latou tala ma o a latou faʻatinoga faʻaleaganuu e le faʻamatalaina sese, faʻaalia i se tulaga mataʻutia, poʻo le faʻatauina atu o se mea e sili ona taua.
E le gata i lea, o le fa'atekinolosiina o su'esu'ega e fa'alauiloa mai ai fesili e uiga i le le faalauaiteleina o fa'amaumauga ma le puleaina. O ai e pulea le tele o fa'amaumauga e aoina mai e ala i metotia fa'atekinolosi, ma e fa'apefea ona fa'asoa, teuina, ma fa'aaogaina nei fa'amaumauga? O lo'o toe iloiloina fa'avae masani o amioga mama e fa'afetaia'ia ai nei lu'itau fou, ma tuleia ai tagata su'esu'e i aganu'u e atiina ae ni faiga e sili atu ona malolosi ma aofia ai.
Faaiuga: O se Fanua i le Fesuiaiga
O le feteenaʻiga i le va o tu ma agaifanua ma faiga faʻaonaponei i le anthropology e lē o se vaeluaga ae o se vaega e faʻaauau ai ona feutanaʻi le matāʻupu i ana aʻoaʻoga, metotia, ma auala tau amio. O lenei talanoaga e taua tele mo le alualu i luma o le anthropology aʻo taumafai e tumau lona tāua i se lalolagi o loʻo vave ona suia. O metotia ma mataupu masani e ofoina atu le loloto ma le faʻaauauina, ae o meafaigaluega ma autu faʻaonaponei e aumaia ai le lautele ma le fou. O le luʻitau o loʻo taoto i le tuʻufaʻatasia o nei elemene i ni auala e faaaloalo, tau amio, ma malamalama.
O le mea moni, o le malosi o le suʻesuʻega faʻa-antropologia o loʻo taoto i lona gafatia e fetuʻunaʻi. O le faʻatinoina ma le faʻaeteete o tu ma aga masani ma faiga faʻaonaponei, e mafai ai e le au suʻesuʻega faʻa-antropologia ona tuʻuina atu ni malamalamaga loloto i le auala e faʻatautaia ai e tagata le lavelave o latou lalolagi. O le mea lea, o le a faʻaauau pea ona faʻamalamalamaina e le matāʻupu le ie matagofie o le soifuaga o le tagata i ona faʻaaliga eseese uma, e faʻafesoʻotaʻi ai le taimi ua tuanaʻi ma le taimi nei e faʻamatalaina ai lo tatou malamalama i le lumanaʻi.