Te Hiranga o ngā Tikanga Matatika i roto i te Mātauranga Ipurangi
Kua tino hurihia te mata o te mātauranga e te whanaketanga o te hangarau matihiko. Ahakoa i mua ko te tukanga whakaako me te ako he rite ki ngā akomanga, ngā papa pango, me ngā hui kanohi ki te kanohi, ka taea te ako ināianei mai i ngā wāhi katoa mā roto i ngā papaaho ipurangi. He maha ngā painga o te mātauranga ipurangi, pērā i te ngāwari o te wā, te whānui ake o te urunga atu ki ngā rauemi, me ngā whai wāhitanga ako taurite ake mō ngā rōpū katoa. Heoi, i muri i tēnei whai wāhitanga, ka ara ake tētahi wero hou e kore e warewarehia: ko te hiranga o ngā tikanga matatika i roto i te mātauranga ipurangi.
Ehara ngā tikanga matatika i roto i te mātauranga ipurangi i ngā ture pakari noa iho, engari he aratohu mō ngā whanonga e pupuri ana i te kounga o te ako, e tiaki ana i ngā tika o ngā rōpū katoa, e waihanga ana hoki i tētahi taiao ako haumaru, whai hua hoki . Ki te kore he turanga matatika pakari, ka noho ngoikore te mātauranga ipurangi ki ngā take pēnei i te tahae tuhinga, te whakamahi hē i ngā raraunga whaiaro, te whakawhitiwhiti kōrero hē, me ngā aromatawai koretake.
Ngā Tikanga Matatika hei Tūāpapa mō te Whakawhirinaki ki te Ako Ipurangi
Ko tētahi o ngā āhuatanga tino nui o te mātauranga ipurangi ko te whakawhirinaki. I roto i te ako tawhiti, kāore e taea e ngā kaiako te tirotiro tika i ngā ākonga i ngā wā katoa. Waihoki, me whakawhirinaki ngā ākonga he kounga teitei ngā rauemi e whakaratohia ana, he tika ngā aromatawai, ā, he whakaute ngā taunekeneke i te mana o te katoa.
Mā ngā tikanga matatika ka hanga taua whakawhirinaki. Ina piri ngā ākonga ki ngā ture mātauranga, ka oti pono ā rātou mahi, ā, ka whakaute i ngā whakaaro o ō rātou hoa me ngā kaiako, ka nui ake te whai tikanga o te tukanga ako. I tetahi atu taha, ki te whakamanawanuitia ngā whanonga kore matatika—pērā i te tinihanga i ngā whakamātautau ipurangi, te whakamahi rānei i ngā whakautu mai i te ipurangi me te kore rapunga rauemi—ka ngaro te mana o ngā māka me ngā tiwhikete i whiwhihia.
Te Ārai i te Tāruarua me te Tinihanga Matauranga
Ko te tāruarua tuhinga tētahi o ngā raruraru nui rawa atu o te mātauranga ipurangi. Mā te whānui o te ipurangi ka māmā ake te kimi rauemi, tuhinga, whakautu rānei i roto i ngā hēkona. Ki te kore e mārama ki ngā tikanga matatika mātauranga, ka whakamatautauria pea ētahi ākonga ki te tārua i ngā mahi a tētahi atu, ka tuku atu hei mahi nā rātou anō.
He maha ngā āhua o te tinihanga mātauranga, pērā i te mahi tahi ture kore i ngā whakamātautau, te whakamahi i ngā taupānga hei rapu whakautu, te tono rānei i ētahi atu ki te mahi i ngā mahi. Koinei te wāhi e whai wāhi nui ai ngā tikanga matatika ki te whakatinana i ngā uara o te pono, te kawenga, me te ngākau tapatahi.
Hei tāpiri atu ki tēnā, ka whakaakona ngā ākonga e ngā tikanga matatika mātauranga ehara i te mea ko te whai māka anake te ako, engari ko te whakawhanake i ngā pūkenga whakaaroaro arohaehae, auaha, me te whakaaro motuhake. Mā te mārama ki ngā tikanga matatika, ka akiakihia ngā ākonga ki te whakahua tika i ngā puna kōrero, ki te tuhi tuhinga taketake, me te whakaute i te mana pupuri.
Te Pupuri i te Kounga o te Whakawhitiwhiti Kōrero me te Taunekeneke
Ko ngā taunekeneke i roto i te mātauranga ipurangi ka puta i ngā wānanga kōrero, te kōrerorero, te hui ataata, te īmēra rānei. Ahakoa ehara te whakawhitiwhiti kōrero kanohi ki te kanohi, he mea nui tonu kia mau tonu te tikanga māhaki me te ngaio. Ko te tikanga matihiko, te tikanga hononga matihiko rānei, he aratohu mō ngā taunekeneke hei karo i ngā taupatupatu, i ngā māramatanga hē rānei.
Hei tauira, me whakaute ngā ākonga i ngā whakaaro o ētahi atu, me karo i te whakamahi i te reo kino, me karo i te tukino ipurangi, me te karo i te hora i ngā kōrero kāore anō kia manatokohia. Me whakamahi hoki ngā kaiako i ngā tikanga matatika mā te whakautu i ngā pātai me te whakaute, te karo i te whakama i ngā ākonga i ngā huihuinga tūmatanui, me te pupuri i te whakawhitiwhiti kōrero tuwhera.
Ki te kore he tikanga matatika, ka kore e pai ngā wāhi kōrero ipurangi, ka kī tonu i ngā kōrero kino, ka arahi rānei ki te whakamataku. Ka taea e tēnei te whakararu i ngā ākonga ki te pātai me te whakapuaki i ō rātou whakaaro, ahakoa he wāhanga nui o te tukanga ako te kōrero.
Te Tūmataitinga me te Tiakitanga Raraunga Whaiaro
He maha ngā tūāpapa matihiko e whakamahia ana mō te mātauranga ipurangi, mai i ngā tono hui ataata ki ngā pūnaha whakahaere ako (LMS). He maha ngā wā ka hiahiatia he raraunga whaiaro hei whakamahi i ēnei tūāpapa, pērā i ngā ingoa katoa, ngā wāhitau īmēra, ngā whakaahua, tae atu ki ngā rekoata reo me ngā ataata. Ki te kore e whakahaerea i runga i te matatika, ka taea te whakamahi hē i ēnei raraunga.
Ko ngā tikanga matatika o te mātauranga ipurangi e hiahia ana kia tiakina e ngā whare wānanga me ngā kaiako te tūmataitinga o ngā ākonga. Kaua ngā raraunga e tohaina me te kore whakaaetanga, me whakamahi tika i ngā rekoata o te akomanga, ā, me whakaako ngā ākonga ki te haumarutanga mamati. Hei tauira, me whakaako ngā ākonga kia kaua e tohatoha noa i ngā hononga akomanga, kia tiakina ngā kupuhipa pūkete, kia tūpato hoki ki te tinihanga ipurangi.
Ehara i te mea he take hangarau anake te tiaki raraunga, engari he take matatika anō hoki. Ko te pupuri i te tūmataitinga ko te whakaute i ngā tika takitahi. Ina noho haumaru ngā ākonga, ka nui ake tō rātou whakamarie me te arotahi ki ā rātou akoranga.
Te Whakatairanga i te Tika me te Whakaurunga
E pā ana hoki ngā tikanga matatika i roto i te mātauranga ipurangi ki te mātāpono o te tika. Kāore i te rite ngā rauemi a ngā ākonga katoa, pērā i te hononga ipurangi pumau, ngā taputapu e tika ana, ngā wāhi ako whakamarie rānei. Ki te kore ngā kaiako me ngā whare wānanga e aro ki ēnei āhuatanga, ka taea e te mātauranga ipurangi te whakawhānui ake i te āputa.
E hiahiatia ana he waiaro whānui, he waiaro aroha hoki mō ngā tikanga matatika. Ka taea e ngā kaiako te whakaaro ki te ngāwari o ngā wā tuku mahi, te whakarato rauemi ngāwari ki te uru atu, me te tuku huarahi kē atu mō ngā ākonga e pāngia ana e ngā uauatanga hangarau. Hei tāpiri, he mea nui kia whakarite kia whiwhi ngā ākonga he hiahia motuhake i te tautoko e tika ana, pērā i te whakarato tuhinga ataata, i ngā rauemi rānei e pai ana ki te kaipānui mata.
Mā te matatika, ehara i te mea ka matatau noa te mātauranga ipurangi ki te taha hangarau, engari ka whai tikanga atawhai tangata, ka tika hoki.
Ngā Kawenga a ngā Kaiako hei Tauira
I roto i te horopaki o te mātauranga, ehara i te mea ko ngā kaiako anake te kaituku rauemi engari he tauira anō hoki. Ko ngā tikanga matatika a ngā kaiako i roto i te mātauranga ipurangi e kapi ana i ngā āhuatanga maha: te whakawhanake i ngā rauemi tika, te whakarato aromatawai mārama, te whakaute i te kanorau o ngā ākonga, me te pupuri i te ngaiotanga.
Me mārama hoki ngā kaiako ki ngā rohe whakawhitiwhiti kōrero, pērā i te kore e whakapā atu ki ngā ākonga i waho o ngā horopaki mātauranga, te kore rānei e whakapuaki i ngā mōhiohio whaiaro. Hei tāpiri, me karo ngā kaiako i ngā taupatupatu pānga, me te whakarite kia ōrite ngā whai wāhitanga o ngā ākonga katoa ki te ako me te whanake.
He mea nui tēnei tauira, nā te mea he maha ngā wā ka whai ngā ākonga i ngā whanonga a ā rātou kaiako. Mēnā ka tautoko ngā kaiako i ngā tikanga matatika, ka māmā ake mā ngā ākonga te whakawhanake i tētahi ahurea ako hauora .
Te Hanga i te Āhua o te Tangata i te Ao Mamati
Ehara i te mea ko te whakawhiti mātauranga anake te mātauranga, engari ko te whakawhanake i te āhua o te tangata . I tēnei ao matihiko , he wāhanga nui ngā tikanga matatika o te pānui me te tuhituhi. Me ako ngā ākonga ki te whai kawenga mō ō rātou tapuwae matihiko, me mārama ki ngā hua o ngā whanonga ipurangi, me te whakawhanake i ngā tikanga pai mō te whakamahi i te hangarau.
Mā ngā tikanga matatika o te mātauranga ipurangi ka whakangungua ngā ākonga kia whai tikanga, kia tū motuhake, kia whakaute hoki i ngā ture. Ka ako rātou me taurite te herekoretanga i te ao matihiko me te kawenga. Nō reira, mā te mātauranga ipurangi ka puta mai ngā tāngata mātau ki te taha mātauranga me ngā tāngata pakari hoki ki te taha matatika.
Whakamutunga
He whai wāhitanga, he wero hoki kei roto i te mātauranga ipurangi. Kia tino whai hua ai, kia whai tikanga ai hoki te ako ipurangi, me noho te matatika hei kaupapa matua. Ka āwhina ngā matatika ki te ārai i te tahae tuhinga me te tinihanga, ka pupuri i te kounga o te whakawhitiwhiti kōrero, ka tiaki i te tūmataitinga, ka whakatairanga i te tika me te whakaurunga. Hei tāpiri, ka hangaia e ngā matatika te whakawhirinaki me te hanga i te āhua o ngā ākonga i roto i te ao matihiko e whanake tonu ana.
Mā te whakatō i ngā uara matatika ki ngā rōpū katoa—ngā ākonga, ngā kaiako, me ngā whare wānanga—ka taea e te mātauranga ipurangi te noho hei taputapu ako e ngāwari ana te uru atu, engari he mea whai mana, he tika, he kounga teitei hoki. Ehara ngā matatika i te tāpiri noa iho, engari he whakaritenga matua mō te mātauranga ipurangi kia taea ai te whakatutuki i ngā hiahia o te wā me te kore e ngaro ngā uara tangata.
