Me pēhea te tiaki tika i ngā tūroro kaumātua
Ina hoki, me aro nui, me whai huarahi motuhake hoki te tiaki i ngā tūroro kaumātua, arā, ngā kaumātua. He maha ngā wā ka pāngia tēnei rōpū pakeke e ngā wero hauora uaua, e hiahiatia ana he mahere tiaki motuhake, maha ngā momo kaupapa. Mā te mōhio ki te tiaki tika i a rātou, ehara i te mea ka whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga anake, engari ka whakahīhī hoki ngā kaitiaki me ngā kaimahi hauora e whai wāhi ana ki tā rātou tiaki.
Te Hiranga o te Tiaki Kaumātua
He maha ngā mate pūmau e pāngia ana e ngā tūroro kaumātua pērā i te mate manawa, te mate huka, te mate rumatiki, me te mate wareware. Haunga ngā raruraru hauora, ka pāngia hoki rātou e ngā hekenga mahi me ngā hekenga hinengaro e pā ana ki te kaumātuatanga. Nō reira, me whai huarahi whānui te tiaki kaumātua e whai whakaaro ana ki ngā āhuatanga hauora, hinengaro, me te pāpori.
1. Aromatawai Hauora Whānui
Ko te taahiraa tuatahi ki te tiaki i tētahi tūroro kaumātua he aromatawai hauora whānui. Kei roto i tēnei ko te whakamātautau tinana, te aromatawai mahi, me te aromatawai i te oranga hinengaro me te oranga kare ā-roto. He mea nui kia tautuhia e ngā kaiwhakarato hauora ngā raruraru hauora matua, me te mārama ki te pānga o aua āhuatanga ki te oranga o ia rā o te tūroro.
2. Te Whakahaere i ngā Tarukino
He mea nui te whakahaere rongoā mō te tiaki i ngā tūroro kaumātua. He maha ngā rongoā e tangohia ana e ngā kaumātua hei whakahaere i ō rātou āhuatanga hauora. Me ata whakahaere te rongoā kia kore ai e pā kino ngā taunekeneke rongoā, kia tika ai hoki te horopeta. He mea tika kia whakahaerehia he "whakamātautau rongoā" auau hei whakarite i te whai huatanga me te whakaiti i te tūponotanga o ngā pānga taha.
3. Kai Taurite
Ka pā te kai ki te hauora tinana me te hauora hinengaro. Me aro nui ki te kai e tika ana mō te tiaki i ngā tūroro kaumātua. Me taurite ngā kai o ia rā, me whai huaora, kohuke, muka, me te pūmua. Tērā pea ka hiahiatia ētahi atu tāpiringa kai hei whakatika i ngā ngoikoretanga motuhake. Kōrero ki tētahi tohunga kai hei whakawhanake i tētahi mahere kai e tika ana.
4. Te Mahi Tinana me te Whakakorikori Tinana
He mea nui te korikori tinana hei pupuri i te nekenekehanga me te hauora o te uaua me te wheua. Ahakoa he maha ngā herenga tinana o ngā tūroro kaumātua, he mea nui kia akiakihia rātou kia noho kaha tonu. Whakaurua ngā mahi whakakori tinana haumaru me te tika, pērā i te hikoi, te whakangungu taurite, te yoga rānei, ki roto i ā rātou mahi. Ka taea e ēnei mahi whakakori tinana ngāwari te āwhina i te whakapai ake i te kaha, te ngāwari, me te taurite, me te āwhina hoki ki te whakahaere i ngā tohu o te pouri me te manukanuka.
5. Manaaki Hinengaro me te Manaaki Wairua
He wāhanga nui o te tiaki kaumātua te hauora hinengaro me te hauora kare ā-roto. He maha ngā wā ka pāngia ngā kaumātua e te manukanuka, te pouri, te mokemoke rānei. Tautokohia rātou mā te whakarato i te manaaki aroha me te noho manaaki. Ka taea hoki e te whakaora hinengaro me ngā mahi pāpori te āwhina i te whakapai ake i te wairua me te whakaiti i te mōrearea o te mate wareware. Kaua e mangere ki te rapu awhina ngaio, pēnei i te tohunga hinengaro, i te tohunga hinengaro rānei, mēnā e tika ana.
6. Kia mau ki te horoi me te tiaki i a koe anō
He mea nui te pupuri i te akuaku whaiaro hei tiaki i ngā tūroro kaumātua. Me whakarite kia kaukau tonu rātou, kia mau tonu te akuaku o te waha, kia whakawhiti i ō rātou kākahu me ō rātou whāriki moenga i ia wā. Mena e hiahia ana te tūroro ki te āwhina mō ēnei matea, me atawhai me te whakaute kia mau tonu ai tō rātou mana.
7. Te Ārai me te Whakahaere i ngā Mate Pukupuku Pēhanga
He raruraru noa ngā mate pēhanga i roto i ngā tūroro kaumātua he iti nei te nekehanga. Ka taea te ārai mā te whakarerekē i te tūnga o te tinana o te tūroro, te whakamahi i tētahi urunga motuhake, i tētahi moenga rānei hei tohatoha i te pēhanga kia ōrite, me te aroturuki tonu i te āhua o te kiri. Mena kua puta kē he mate pēhanga, he mea nui te tiaki hauora tika hei ārai i te mate me te whakatairanga i te whakaora.
8. Te Whai Wāhi a te Whānau
He puna tautoko nui te whānau mō ngā tūroro kaumātua. Whakauruhia te whānau ki te mahere manaaki mā te whakarato mātauranga mō te āhua hauora o te tūroro, ngā tikanga maimoatanga, me te tautoko kare ā-roto. Mā te whai wāhi mai o te whānau ka mōhio te tūroro kei te arohaina, kei te tautokona hoki, ā, ka pā pai tēnei ki tōna hauora.
9. Te Whakahaere Mamae
He maha ngā wā kāore i te kitea te mamae, kāore rānei i te tino rongoatia i roto i ngā tūroro kaumātua. Me noho te whakahaere mamae hei kaupapa matua, me te whakaaro ki ngā momo maimoatanga maha, mai i ngā rongoā ki ngā maimoatanga tinana me ngā maimoatanga rerekē. Me kōrero tonu ki te tūroro me tā rātou tīma hauora te huarahi pai me te huarahi tino whakamarie.
10. Hangarau me ngā Pūrere Āwhina
He āwhina nui te hangarau ki te tiaki i ngā tūroro kaumātua. Ka taea e ngā taputapu āwhina pēnei i ngā hikoi, ngā tūru wīra, ngā taputapu whakarongo rānei te whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga. Hei tāpiri, ka taea e ngā hangarau hauora pēnei i ngā taputapu aroturuki toto, ngā taputapu whakamaumahara rongoā, ngā taupānga hauora rānei te āwhina i a rātou ki te aroturuki i ō rātou hauora kia pai ake te whai hua.
11. Manaaki Whakaora
He mea nui te tiaki mamae mō ngā tūroro kaumātua e pāngia ana e ngā mate mau tonu, me te hunga kei ngā wāhanga whakamutunga o te oranga. Ko tōna whāinga he whakamama i te mamae me te whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga, kaua ko te aro noa ki te whakaora i te mate. Kei roto i tēnei huarahi te tautoko hauora, kare ā-roto, pāpori, me te wairua mō ngā tūroro me ō rātou whānau.
12. Te Whakangungu me te Tautoko mō ngā Kaitiaki
Me whakangungu me te tautoko ngā kaitiaki kia aro atu ki ngā matea motuhake o ngā tūroro kaumātua. He maha ngā whakahaere me ngā kaupapa e whakarato ana i te whakangungu mō ngā kaitiaki kia pai ake ai tā rātou whakarite me te whai hua ki te tiaki i ngā tūroro. He mea nui anō hoki te tautoko kare ā-roto mō ngā kaitiaki kia whakaitihia ai te ahotea me te ngenge.
13. Te Aroturuki me te Whai Ake
He mea nui te aroturuki me te whai i ngā mahi tiaki i ngā tūroro kaumātua. Whakaritea he haerenga auau ki tō tākuta, ki tētahi atu tohunga hauora rānei, hei aroturuki i tō hauora, hei whakarerekē hoki i tō mahere maimoatanga mēnā e tika ana. Tuhia, ā, aroturukihia ngā huringa katoa o te hauora, o te whanonga rānei o tō tūroro, ka ripoata atu ki tō rōpū hauora kia tere ai, kia tika ai hoki te maimoatanga.
14. Kaupapahere me te Tautoko
He mea nui anō hoki te tautoko i ngā kaupapa here e tautoko ana i te hauora o ngā kaumātua. He mea nui te mōhiotanga mō ngā tika o ngā tūroro, te urunga atu ki te hauora, me te tautoko pāpori ki te whakapai ake i te kounga o te oranga mō ngā tūroro kaumātua. He mea nui anō hoki te whakauru i ngā hapori me ngā whakahaere o te rohe ki te waihanga i tētahi taiao manaaki mō ngā kaumātua.
Whakamutunga
He mahi rangatira, he mahi wero hoki te tiaki i ngā tūroro kaumātua, e hiahia ana ki te mātauranga whānui me ngā pūkenga matatau. Me whakapau kaha ngā kaitiaki me ngā tohunga hauora ki te whakarato i te tiaki whānui me te aroha, me te arotahi ki te whakapai ake i te kounga o te oranga o te tūroro. Mā te huarahi tika, ka taea e tātou te āwhina i a rātou kia ora i te kaumātuatanga whai tikanga me te whai hua.
