Ngā Tohutohu mō te Whakatinana i tētahi Kai Hauora
He mea nui te kai hauora hei oranga hihiko, ora pai, ā, kore mate. Heoi, nā te nui o ngā mōhiotanga e wātea ana, he uaua ki te mōhio kei hea te tīmatanga. Kei roto i tēnei tuhinga ngā tohutohu hei āwhina i a koe ki te whakatinana me te pupuri i tētahi kai hauora i roto i tō oranga o ia rā.
1. Tīmatahia te Rā me te Parakuihi Taurite
Ko te parakuihi te kai tino nui o te rā. Mā tēnei ka whai kiko koe hei tīmata i te rā. Ka taea e te parakuihi hauora te whakauru i te huinga o te pūmua, te muka, me ngā ngako hauora. Hei tauira, ko te ōti me ngā hua hou, he hua manu kohuatia mārō me te tōhi witi katoa, he inu huawhenua rānei. Ka āwhina te parakuihi taurite ki te whakahaere i te pākia o te tinana, ā, ka whakapai ake i te arotahi me te aro puta noa i te rā.
2. Whakakīia te haurua o tō pereti ki ngā huawhenua me ngā hua
Ko ngā huawhenua me ngā hua ngā pūtake matua o ngā huaora, ngā kohuke me te muka. Whakakīia te haurua o tō pereti ki ngā huawhenua me ngā hua i ia kai. Ehara i te mea ka whakanui ake i tō kai totika engari ka nui ake tō makona, ā, ka whakaiti i te hiahia ki ngā kai hinuhinu me ngā kai nui-kaiora. Whakamātauria he momo huawhenua me ngā hua kia tino whiwhi koe i ngā momo matūkai mai i ngā momo pūtake.
3. Kōwhiria ngā Warowaihā Tika
Ko ngā warowaihā te pūtake matua o te pūngao o tō tātou tinana , engari kāore i te rite te hanganga o ngā warowaihā katoa. Kōwhiria ngā warowaihā matatini kei roto i ngā witi katoa, pērā i te raihi parauri, te quinoa, me te taro witi katoa. Ka puhoi ake te nakunaku o ēnei warowaihā, ka whakarato i te pūngao pumau me te pupuri i ngā taumata huka toto pumau . Āta karohia ngā warowaihā māmā pērā i te huka tēpu me ngā hua paraoa mā, ka taea e ēnei te piki ake te huka toto me te tere o te hekenga pūngao.
4. Kai i te Pūmua e Rawaka ana
He mea nui te pūmua mō ngā mahi maha a te tinana, tae atu ki te whakatikatika kiko me te tipu uaua. Ko ngā puna pai o te pūmua ko ngā mīti kikokore, ika, hua manu, nati, me ngā hua miraka iti-ngako . Mena he kai huawhenua koe, he vegan rānei, kia tino kai koe i ngā momo pūmua tipu, pērā i te pī, te rēneti, te tofu, me te quinoa. Hei āwhina i a koe kia roa ake te kī, tāpirihia te pūmua ki roto i ia kai matua.
5. Whakawhāitihia te Kai Huka me te Tote
Mā te nui rawa o te huka me te tote ka pā mai ngā raruraru hauora pērā i te toto toto tiketike, te mate huka, me te mate pūnaha manawa. Pānuihia ngā tapanga kai hei whakatau i te nui o te huka me te tote i roto i ngā hua ka hokona e koe. Ngāna kia whakaitihia te kai i ngā kai tukatuka me ngā kai tere, ā, tīmata ki te tāpiri i ngā mea kakara māori me ngā otaota hou ki roto i tō kai, kaua ki te tote.
6. Kaua e wareware ki ngā ngako pai
He mea nui ngā ngako hauora mō te mahi a te roro me te pūngao. Kōwhiria ngā ngako hauora pērā i ngā mea e kitea ana i roto i te āwōkātō, i ngā nati, i ngā purapura, me ngā ika momona pērā i te hāmana. Āta karohia ngā ngako whakawhiti e kitea ana i roto i ngā kai tukatuka me ngā kai parai, ā, whakawhāitihia te kai i ngā ngako kukū mai i te mīti whero me ngā hua miraka ngako-katoa.
7. Kia mau te wai
He mea nui te whakamakuku i tō tinana mō te hauora whānui. Ko te wai te mea pai hei pupuri i te makuku, engari ka taea hoki e koe te tiki wai mai i ngā tī otaota, te miraka iti-ngako, me ngā wai hua kāore i te huka. Āta karohia ngā inu huka me ngā houra tunutunu, ka taea e ēnei te tāpiri i ngā kaora engari kāore e whakarato i te nui o te kai. Ko te mea pai, me inu tātou i te 8 karāhe (2 rita) o te wai i ia rā, engari ka rerekē ngā hiahia o ia tangata i runga i te korikori tinana me te taiao.
8. Kai i ngā wāhanga kua whakaritea
He maha ngā wā, kāore tātou e mōhio ki te nui o tā tātou kai. Mā te kai i ngā kai kua whakaritea te nui o te kai ka āwhina i a tātou ki te karo i te nui rawa o ngā kaora. Whakamātauria te kai mai i ngā pereti iti ake kia nui ake ai te āhua o ngā kai, ā, karohia te whakamatautauranga kia kī rawa. Kai mārire, kia reka hoki i ia ngau, kia whai wā ai tō tinana ki te tohu i te kī ki tō roro.
9. Whakamaherehia he Tahua ā-Wiki
Mā te whakamahere i tō tahua kai ā-wiki ka āwhina i a koe ki te karo i ngā tikanga kai kino. Waihangahia he rārangi hoko kai e hangai ana ki tō mahere tahua kai, ā, takaia ngā kai i te tīmatanga o te wiki kia māmā ake ai te pupuri i tētahi kai hauora. Mā tēnei, ka taea e koe te karo i ngā kai tere, i ngā kai reka kino rānei ina hiakai koe.
10. Kaua e Whakarērea ngā Kai
Mā te kore kai, inā koa te parakuihi, ka puhoi te pākia o te tinana, ka piki ake te hiahia kai i te kai e whai ake nei. Mā te kai auau ka mau tonu te taumata huka toto, ā, ka whakarato hoki i te kaha pumau puta noa i te rā. Ki te pukumahi koe, whakamātauria ngā kai hauora pēnei i te hua rākau, te miraka kawa iti te ngako, te ringa nati rānei hei pupuri i te kaha pumau.
11. Whakarongo ki tō Tinana
He rerekē ngā matea kai o ia tangata. Whakarongo ki ngā tohu a tō tinana kia mōhio ai koe ki te wā e hiakai ana koe, me te wā e makona ana koe. Kaua e kai noa nā te mea kua hoha koe, kua ahotea rānei. Whakamātauria te kai whai whakaaro kia āwhina i a koe ki te tautuhi tika i ngā matea o tō tinana.
12. Te Mātauranga Whaiaro
Ko te mātauranga te mea nui hei whakarerekē i ngā tikanga kai. Whakaakona koe ki ngā kai totika me ngā kai pai rawa atu mō ngā hiahia o tō tinana. Mā te pānui pukapuka, te whai akoranga, te kōrero rānei ki tētahi tohunga kai ka taea te whakarato i tētahi māramatanga hohonu ake mō te pupuri i tētahi kai hauora.
Te Katinga
He mea nui te whakapau kaha me te mōhio ki te kai hauora, engari he pai ngā hua mō te wā roa. Mā te whai i ngā tohutohu i runga ake nei, ka taea e koe te hanga i ngā huringa iti engari nui, ka nui te pānga ki tō hauora me tō oranga. Kia maumahara ko ngā kī ki te angitu ko te auau me te manawanui. Kāore koe e hiahia ki te hanga i ngā huringa nui i te pō kotahi. Tīmatahia he iti, ka tāpirihia he huringa hauora mā te iti. I roto i te wā, ka noho ēnei tikanga hauora hei wāhanga tūturu o tō āhua noho.
