Te Anthropology Pāpāho me tōna Pānga ki te Hapori
Ko te mātauranga tangata pāpāho, he wāhanga iti iho i te mātauranga tangata, e tūhura ana i ngā whanaungatanga uaua i waenga i te pāpāho, te ahurea, me te hapori. Mā te tirotiro i te awe o te pāpāho ki ngā whanonga tangata, ngā tikanga pāpori, me ngā mahi ahurea, ka whakaratohia e ngā tohunga mātauranga tangata pāpāho he tirohanga nui ki tō tātou ao e hono tonu ana. I te memeha haere o ngā rohe tuku iho i raro i te awe o te pāpāho matihiko me te pāpāho papatipu, ka noho ko te mārama ki ēnei āhuatanga hei hopu i te whanaketanga o te hapori o nāianei.
Ngā Pūtake me te Whanaketanga o te Anthropology Pāpāho
Ka taea te whai i ngā pūtake o te mātauranga tangata pāpāho ki ngā rangahau mātauranga tangata o te tīmatanga o te rautau 20 i arotahi ki te tūranga o te whakawhitiwhiti kōrero i roto i ngā ahurea rerekē. Heoi, i puta ake tōna arotahi motuhake ki te pāpāho i te haurua whakamutunga o te rautau, i te wā i tere haere ai te horapa o ngā hangarau pāpāho papatipu pērā i te pouaka whakaata, te reo irirangi, ā, i muri mai, te ipurangi.
Nā ngā tino tangata pēnei i a Marshall McLuhan, me tana kīanga rongonui "ko te reo te karere," i whakatakoto te kaupapa mō te mārama ki te hanga a te pāpāho i ngā tirohanga me ngā taunekeneke a te hapori. E whakanui ana tana mahi he iti ake te hiranga o ngā ihirangi o te pāpāho i te reo tonu, nā te mea he pānga ā-roto ia reo ki te tirohanga me te māramatanga o ngā mōhiohio.
Te Whakamārama i te Anthropology Pāpāho
Ka tirohia e te mātauranga tātai tangata pāpāho te whakaputa me te whiwhinga o ngā pāpāho i roto i ngā horopaki ahurea. Ehara i te mea ko ngā mea e tukuna ana mā te pāpāho anake e pā ana ki tēnei, engari ko te āhua o te whakaputa, te kai, me te whakamārama a ngā hapori rerekē i ngā karere pāpāho. Ka honoa e tēnei mara te mātauranga tātai tangata tuku iho me ngā rangahau pāpāho, me te whakanui i te tūranga o te pāpāho ki te hanga i ngā tikanga ahurea, ngā tuakiri, me ngā hanganga pāpori.
Ko ngā wāhanga matua o te mātauranga tangata pāpāho ko:
1. Te Hanga Pāpāho: Te tātari i te hanganga o ngā ihirangi pāpāho, tae atu ki ngā horopaki ahurea me ngā horopaki whakahaere e mahi ai ngā kaihanga pāpāho.
2. Te Whakamahinga Pāpāho: Te tirotiro i te whai wāhi a ngā momo hunga whakarongo ki ngā pāpāho, me te whai whakaaro ki ngā āhuatanga pēnei i te iwi, te karaehe, te ira tangata, me te tau.
3. Pānga Pāpāho: Te tūhura i ngā pānga whānui o ngā pāpāho ki te hapori me te ahurea, mai i te whakapakari i ngā momo whakaaro tawhito ki te whakatairanga i ngā huringa pāpori.
Te Tūranga o te Anthropology Pāpāho i roto i te Hapori
Ka taea te mārama ki te hiranga o te mātauranga tangata pāpāho i roto i te hapori mā roto i ngā āhuatanga maha, tae atu ki te hanganga tuakiri, te kotahitanga pāpori, me te whakaaturanga ahurea.
1. Te Hanga Tuakiri
He mea nui te mahi a te pāpāho ki te hanga i ngā tuakiri takitahi me te iwi. Mā te whakaatu i ngā momo āhua noho, ngā uara me ngā tikanga rerekē, ka tukuna e te pāpāho he tauira mō te hanga tuakiri. He maha ngā wā ka puta he whakaaro o te tangata mō rātou anō—ko wai rānei e hiahia ana rātou kia noho—i runga i ngā whakaahua me ngā kōrero e mātakitakihia ana e rātou.
Hei tauira, ka taea e ngā whakaaturanga pāpāho mō ngā tūranga ira tangata te awe nui i ngā tumanakohanga a te hapori me ngā whanonga takitahi. Ka tirotirohia e ngā tohunga tātai tangata pāpāho te hanga o ēnei whakaahua me ngā huarahi e pā ana, e wero ana rānei i ngā tikanga pāpori o nāianei.
2. Te Kotahitanga Hapori
Ka taea e ngā pāpāho te whakamahi hei taputapu hei whakatairanga i te kotahitanga pāpori mā te waihanga i ngā wheako tahi me ngā tohutoro noa. Ka noho hei wheako tahi ngā huihuinga pēnei i ngā Kēmu Orimipia, ngā pōtitanga tōrangapū nui rānei, nā te whānui o ā rātou kōrero pāpāho. Ka taea e ēnei wā tahi te whakatairanga i te tuakiri ā-motu, ā-hapori rānei, me te hono i ngā āputa i waenga i ngā rōpū rerekē.
I tētahi atu taha, ka taea hoki e ngā pāpāho te whakanui ake i ngā wehewehenga pāpori. Ka taea e te pānga rūma whakaata, e āwhinahia ana e ngā rauropi pāpāho pāpori, te hanga hapori motuhake e kitea ai ngā tāngata takitahi ki ngā mōhiohio e whakakaha ana i ō rātou whakapono o nāianei. Ka taea e tēnei wehewehenga te arahi ki te pikinga o te wehewehenga pāpori.
Ka rangahauhia e ngā tohunga tātai tangata pāpāho ēnei āhuatanga kia mārama ai ki te whai wāhi a ngā mahi pāpāho ki te kotahitanga me te wehewehe i roto i ngā hapori.
3. Te Whakaaturanga Ahurea
Ko te whakaaturanga o ngā ahurea i roto i ngā pāpāho tētahi atu wāhanga nui o te āwangawanga. Ka rangahauhia e ngā tohunga tātai tangata pāpāho te āhua o te whakaahuatanga o ngā ahurea me ngā pānga o ēnei whakaaturanga. Ko te whakahāwea, te whakaahua hē, me te tangohanga ahurea he take nui ka mau tonu te whakahāwea me te mārama kore.
Hei tauira, ko te whakaaturanga o ngā iwi taketake i roto i ngā pāpāho kua maha te whakahēngia mō te whakakaha i ngā kōrero tawhito me ngā kōrero māmā noa iho. Ko te kaupapa o te mātauranga tangata pāpāho he hura i ēnei whakaaro pōhēhē me te whakatairanga i ngā whakaaturanga tika ake, whai kiko ake.
Te Anthropology Pāpāho i te Ao Mamati
Nā te aranga ake o ngā pāpāho matihiko kua tino hurihia ngā āhuatanga katoa o te mātauranga tangata pāpāho. Nā te ipurangi, ngā pāpāho pāpori, me ngā hangarau pūkoro i hanga he tūāpapa hou mō te whakawhitiwhiti kōrero, ā, kua whakakorengia te rohe i waenga i ngā kaihanga me ngā kaihoko o ngā ihirangi. Mā ngā ihirangi i hangaia e ngā kaiwhakamahi, pērā i ngā blog, ngā ataata, me ngā pou pāpāho pāpori, ka taea te hanga i tētahi ao pāpāho manapori ake, ka rangona ai ngā reo kanorau.
Heoi anō, kei roto i tēnei whakatinanatanga manapori he wero hou. Ko te horapa o ngā kōrero teka me ngā purongo rūpahu, te āhua whānui o te tirotiro, me ngā take tahae mamati me te tukino ipurangi, he wāhanga nui katoa ēnei o te ako mā ngā tohunga tātai tangata pāpāho.
Kei ngā pāpāho matihiko anō hoki ngā huarahi hou mō te whakapuakitanga me te tiaki i ngā ahurea. Ka taea e ngā papaaho ipurangi te whakamahi hei pūranga mō ngā reo me ngā tikanga tuku iho e tata ana ki te ngaro, hei wāhi hoki mō ngā hapori e noho tahaetia ana ki te tuhi me te whakapuaki i ō rātou taonga tuku iho.
Te Anamata o te Anthropology Pāpāho
I te whanaketanga tonu o ngā pāpāho, ka pērā anō te ao o te mātauranga tangata pāpāho. Ko ngā hangarau hou pēnei i te mooni mariko, te mooni whakanui, me te matauranga horihori he rohe hou hei tūhura. Kei ēnei hangarau te kaha ki te whakarerekē ake i te tirohanga a tātou ki te mooni, te taunekeneke a tātou ki a tātou anō, me te mārama ki te taiao ahurea.
He mahi nui tā ngā tohunga tātai tangata pāpāho ki te whakamārama i ēnei huringa me ō rātou pānga ki te hapori. Mā te ako i te hononga o te pāpāho, te ahurea, me te hangarau, ka taea e rātou te whai wāhi atu ki te māramatanga hohonu ake ki ngā wheako tangata i roto i te ao hurihuri tonu.
Opaniraa
He tirohanga tino nui tā te mātauranga tangata pāpāho ki ngā huarahi e hanga ana, e whakaata ana hoki ngā pāpāho i ngā uara, ngā tikanga, me ngā whanonga o te hapori. Mā te tirotiro i te whakaputanga pāpāho, te kai, me te pānga, ka āwhina ngā tohunga mātauranga tangata pāpāho i a tātou ki te mārama ki tō tātou ao e kapi haere ana i te pāpāho. I te mea kei te haere tonu te whakarerekētanga o ngā hangarau matihiko i tō tātou whenua pāpāho, ka nui haere te hiranga o te tūranga o te mātauranga tangata pāpāho ki te hura me te whakamārama i ēnei huringa.
Hei whakamutunga, ka honoa e te mātauranga tangata pāpāho te āputa i waenga i ngā mahi ahurea me ngā hangarau pāpāho, e whakaatu ana i te pānga nui o ngā pāpāho ki ngā āhuatanga katoa o te hapori. Mā tēnei tirohanga, ka taea e tātou te mārama ake ki ngā āhuatanga uaua e pā ana ki tō tātou ao whānui, e hono tahi ana.
