Te Anthropology Tūmatanui me tōna Whakamahinga i roto i te Ture
Ko te matauranga tangata tūpāpaku, he wāhanga motuhake i roto i te matauranga tangata tūpāpaku, he mahi nui tāna i roto i te pūnaha ture mā te whakamahi i ngā tikanga tātari angaanga hei whakaoti rapanga taihara me te whakarato whakautu i roto i ngā horopaki ture. Ka whakakotahihia e tēnei mara whakawhitiwhiti mātauranga ngā mātāpono o te matauranga tangata tūpāpaku, te rongoā, me te pūtaiao tūpāpaku hei tātari i ngā toenga tangata kua pirau, kāore e taea te mōhio. He maha ngā kaupapa o te matauranga tangata tūpāpaku: te tautuhi i ngā tāngata kua mate, te whakatau i te take o te matenga, me te tuku taunakitanga pūtaiao ki ngā rangahautanga ture. Ka rukuhia e te tuhinga e whai ake nei te kaupapa o te matauranga tangata tūpāpaku me tōna whakamahinga hohonu i roto i te ao ture.
Horopaki o mua me te Whanaketanga
I ahu mai te pūtake o te mātauranga tangata tūpāpaku i Kariki onamata, engari i tīmata tōna hanganga hei kaupapa rongonui i te rautau 19 me te 20. Ko ngā tohunga pērā i a Thomas Dwight, i tapaina ko te "matua o te mātauranga tangata tūpāpaku i te Hononga o Amerika," i ārahi i ngā tikanga mō te ako i ngā toenga angaanga tangata. I tino whanake te kaupapa me ngā take nui pērā i te wehenga o ngā mahi a te Smithsonian Institution i te Pakanga Tuarua o te Ao me ngā mahi tahi i muri mai me te FBI mō ngā tirotirohanga o ngā wāhi hara.
Te Tūranga o te Kairangahau Tangata Tūpāpaku
Ko te mahi matua a ngā tohunga tātai tangata he tirotiro i ngā toenga kōiwi hei whakatau i te tuakiri me te take o te matenga. He maha ngā wā ka rapua ō rātou tohungatanga i roto i ngā horopaki e pā ana ki ngā aituā nui, ngā hara pakanga, ngā rangahau mō ngā tāngata ngaro, ngā toenga tangata kāore i te mōhiotia i kitea i roto i ngā āhuatanga rerekē. He maha ngā wāhanga matua o te tukanga:
1. Te Whakaora i ngā Toenga Angaiwi: He maha ngā wā ka uru atu ngā tohunga tātai tangata ki te wāhi i kitea ai ngā toenga. Ka whakamahia e rātou ngā tikanga keri whenua tino tika hei whakarite kia whakahokia mai ngā toenga me te pupuri i te horopaki me te whakaiti i te kino.
2. Te Hanga Kōtaha Koiora: Kia kitea anō, ka hangaia e ngā tohunga tātai tangata he kōtaha koiora hei āwhina i te tautuhi. Kei roto i tēnei kōtaha ngā whakatau tata mō te tau, te ira tangata, te tūpuna, me te roa. Ko ēnei whakatau tata e hangai ana ki ngā tohu angaanga me ngā āhua motuhake kua whakaatu i te pono mā roto i ngā rangahau whānui kua arotakehia e ngā hoa.
3. Tātari Whara: Mā te tirotiro i ngā whara o ngā wheua, ka taea e ngā tohunga tātai tangata te whakarato māramatanga ki ngā take me ngā tikanga o te whara, te wehewehe i waenga i ngā whara i mua i te matenga (i mua i te matenga), i te wā tata o te matenga (i te wā o te matenga, i te wā tata rānei), me ngā whara i muri i te matenga (i muri i te matenga). He mea nui ēnei mōhiohio hei whakatau i te take me te momo matenga, e tohu ana pea i te mahi kino, te matenga tūpono, ngā take taiao rānei.
4. Aromatawai Taphonomic: He mea nui te mārama ki ngā tukanga taphonomic – me pēhea te pirau o ngā toenga me te pānga o ngā āhuatanga taiao –. Mā tēnei mōhiotanga ka āwhina ngā tohunga tātai tangata taihara ki te whakatau i te wā i muri i te matenga (PMI), arā, te wā i pahure mai i te matenga, he wāhanga nui o te hanga anō i ngā kaupapa e pā ana ki te matenga.
5. Te Hanga Anō me te Whakatakotoranga Kanohi: Ki te kore e taea te whakatū tuakiri mā roto i ngā tikanga whakatairite tika pēnei i ngā rekoata niho, i te DNA rānei, ka whakamahia pea e ngā tohunga tātai tangata ngā tikanga hanga anō kanohi. Ka taea te tohatoha i ēnei hanga anō ki te marea hei tono āwhina ki te tautuhi i ngā tāngata kāore i te mōhiotia.
Ngā Pānga Ture me ngā Pānga Whakawā
He nui te pānga o te mātauranga tangata tūpāpaku ki te pūnaha ture mā te whakarato i ngā taunakitanga tika e whakaaetia ana i roto i te kooti, ā, e tika ana hoki kia whakaaetia i roto i te kōti. He maha ngā wā ka mahi ngā tohunga tangata tūpāpaku hei kaiwhakaatu tohunga, e whakaatu ana i ā rātou kitenga i roto i te huarahi e mārama ana ki ngā kaiwhakawā me ngā hūri. Ka taea e ā rātou whakaaturanga te whai hua nui ki:
– Ngā Whakawakanga Taihara: Mā te whakarato i ngā taunakitanga matua mō te whara me te momo matenga, ka āwhina ngā tohunga tātai tangata ki te whakatū i te kawenga taihara, ki te whakakore rānei i te harakore. Hei tauira, mā te tautuhi i tētahi patunga mā te tātari angaanga ka taea te hono i ngā mahi a te tangata whakapae ki te wā me te wāhi i puta ai te hara.
– Ngā Rangahau mō ngā Tika Tangata: I roto i ngā horopaki e pā ana ki ngā hara pakanga, te kohuru tangata, me ētahi atu takahi nui i ngā tika tangata, ka whai wāhi ngā tohunga tātai tangata ki te hura i ngā pono o mua. Ka āwhina rātou ki te tautuhi i ngā patunga me te tuhi i ngā mahi nanakia me te tino mārama.
– Te Urupare ki ngā Āhuatanga Pāwera Nui: Whai muri i ngā huihuinga pēnei i te tukinga waka rererangi, te tsunami, ngā whakaeke kaiwhakatuma rānei, ka mahi tahi ngā tohunga tātai tangata me ngā tīma urupare ā-pāwera ki te tautuhi i ngā tāngata i pāngia, ā, mā reira ka taea te whakatau i ngā mate ki ngā whānau me te āwhina i ngā tukanga ture e pā ana ki te huihuinga.
Nga wero me nga whakaaro matatika
Ahakoa ōna kaha, he uaua, he whakaaro matatika hoki kei mua i te rangahau tātai tangata. Ko tētahi wero ko ngā herenga ā-roto ki te whakatau tata i ngā āhuatanga taupori me te tino tika, inā koa ki ngā toenga pakaru, kua pakaru rānei. Hei tāpiri, me urutau tonu te kaupapa ki ngā taupori angaanga kanorau i runga i te rerekētanga o te āhua o te tangata puta noa i te ao.
I runga i ngā tikanga matatika, me whakatere e ngā tohunga tātai tangata te mahi tairongo o te whakahaere i ngā tūpāpaku tangata me te whakaute nui, me te whakataurite i ō rātou kawenga pūtaiao me ngā kawenga ture. Ko ngā take o te whakaaetanga, te aro ki ngā ahurea, me te noho muna he mea nui i roto i ā rātou mahi. Ko ngā aratohu matatika i whakatūria e ngā rōpū ngaio pēnei i te Poari Tātai Tangata o Amerika (ABFA) me te International Academy of Legal Medicine (IALM) hei ārahi i ngā kaimahi ki te pupuri i te ngākau pono me te ngaiotanga.
Ngā aratohu a meake nei
Ko ngā whanaketanga o te hangarau me ngā tikanga mahi ka whakarei ake i ngā taputapu a te tohunga tātai tangata. Ko ngā mahi auaha pēnei i te whakaahua 3D, ngā matawai tomography rorohiko (CT), me ngā tikanga ngota kei te whakapai ake i te tika o te tātari angaanga. Hei tāpiri, ko te whakaurunga o te tātai tangata tātai me ētahi atu kaupapa tātai, pēnei i te tātai niho tātai (te ako i ngā tuhinga niho) me te tātai pepeke tātai (te ako i ngā mahi pepeke i runga i ngā toenga pirau), ka whakapakari i tētahi huarahi maha-mātauranga e tika ana mō ngā rangahau whānui.
Kei te whanake tonu ngā kaupapa mātauranga me ngā kaupapa whakangungu hei aro atu ki te uaua haere o ngā take taihara. Mā te marautanga mātauranga pakari me te whakangungu ā-ringa ka whakarite kia tino rite ngā tohunga tātai tangata taihara o muri mai ki te whakatutuki i ngā wero o tā rātou mara.
Opaniraa
Ko te matauranga tangata tūpāpaku kei te hononga o te pūtaiao me te ture, e whakarato ana i ngā māramatanga nui ka taea te wetewete i ngā mea ngaro e pā ana ki ngā matenga kāore i whakamāramahia, me te whai wāhi atu ki te rapu i te tika. Mā te tātaritanga tupato o ngā toenga kōiwi, he mahi nui tā ngā tohunga tikanga tangata tūpāpaku i roto i ngā rangahau ture, e āwhina ana ki te whakatū tuakiri, ki te whakatau i ngā take o te matenga, me te whakaatu i ngā taunakitanga pono ki te kooti. I te haere tonu o te whanaketanga o te kaupapa, ka tipu haere tonu ana takoha ki te ture me te hapori, e whakaū ana i te hononga nui i waenga i te pūtaiao me te tika ki te hura i te pono kei muri i ngā toenga tangata.
