Te Whakarite i te Tauākī o ngā Huringa o te Equity
He pūrongo pūtea nui te tauākī huringa o te tika e whakaatu ana i te nekehanga (te whakarerekētanga) o te tika o tētahi hinonga i roto i tētahi wā motuhake. Ko te tika e tohu ana i te pānga toenga o te rangatira ki ngā rawa o tētahi kamupene i muri i te tango i ngā nama katoa. I roto i te mahi kaute, ka āwhina tēnei pūrongo i ngā kaiwhakamahi o ngā tauākī pūtea—pērā i ngā rangatira, ngā kaipupuri moni, ngā kaituku nama, me ngā kaiwhakahaere—kia mārama ki te huringa o te whakapaipai me ngā whiwhinga moni pupuri mai i te tīmatanga ki te mutunga o te wā nā ngā mahi whakahaere me ngā tauwhitinga me ngā rangatira.
Te Whakamāramatanga me te Mahi o te Tauākī Huringa o te Tikanga
I te nuinga o te wā, e whakaatu ana te tauākī huringa o te tika i te whakataurite i ngā toenga tika tīmatanga me ngā toenga tika whakamutunga. Ko te tikanga o tēnei, e whakamārama ana tēnei pūrongo he aha i piki ake ai, i heke iho ai rānei te tika. Ko te pikinga o te tika ka puta i te nuinga o te wā nā te moni whiwhi kupenga me te whakapaipai tāpiri kua utua, ko te hekenga o te tika ka puta i ngā mate kupenga, ngā wehewehenga/ngā tohatoha tika tūmataiti, ngā tangohanga whakapaipai rānei.
Ko ngā mahi matua o te tauākī huringa o te tika ko:
1. E whakaatu ana i te mahi a te kamupene mā te kore ā-whakaaro, nā te mea ka pā te hua kupenga, te mate kupenga rānei ki ngā whiwhinga kua puritia.
2. Whakaratohia te māramatanga o ngā whakawhitiwhitinga a te kaipupuri, hei tauira, ngā tāpui whakapaipai hou, ngā tohatoha hua rānei.
3. Āwhina ki te tātari i te hauora pūtea o te kamupene, nā te mea he hononga tata ngā panonitanga o te hea ki te kaha o te kamupene ki te pupuri i te whakapaipai me te whakaputa hua.
4. Hei hononga i waenga i te pūrongo hua me te mate (e whakaputa ana i te hua/mate) me te pūrongo tūnga pūtea (e whakaatu ana i te hea whakamutunga).
Ngā Wāhanga Noa i roto i te Tauākī Huringa o te Equity
Ka rerekē pea ngā ihirangi o te tauākī panonitanga o te tika i runga i te momo hinonga pakihi me ngā paerewa kaute e whakamahia ana. Heoi, i te nuinga o te wā, ko ngā wāhanga e puta pinepine ana ko:
1. Te whakapaipai kua utua
Te whakapaipai i whakangaohia e ngā rangatira, e ngā kaipupuri hea rānei. I roto i tētahi umanga, ka taea tēnei te tango i te āhua o te whakapaipai hea me te moni tāpui hea (te whakapaipai kua utua tāpiri).
2. Whiwhinga pupuri (whiwhinga pupuri)
Ko te moni whiwhi kupenga kua kohia e puritia ana e te kamupene i muri i te tango i ngā wehewehenga. Ka piki ake ngā moni whiwhi kua puritia ina uru te kamupene ki ngā mahi e whakaputa moni whiwhi kupenga ana, ā, ka heke iho ina pāngia te kamupene e ngā mate, ina tohatoha rānei i ngā wehewehenga.
3. Ētahi atu moni whiwhi whānui (mēnā he moni whiwhi)
I roto i ētahi hinonga, kei reira ngā tūemi pēnei i ngā hua/ngā mate o te aromatawai anō, ngā rerekētanga whakawhiti moni, ngā hua/ngā mate actuarial rānei e tuhia ana hei moni whiwhi whānui kē atu, ā, ka pā ki te tika.
4. Ngā wehewehenga, ngā mea tūmataiti rānei
Ka puta ngā wehewehenga moni i roto i ngā kamupene i te āhua o te PT, ko te tūmataiti ia he mea noa ake i roto i ngā pakihi takitahi, i ngā umanga rānei (ngā tangohanga moni a te rangatira).
5. Taurite tīmatanga me te taurite whakamutunga
Ka tīmata tonu te tauākī panonitanga o te tika i te toenga tīmatanga o te tika, kātahi ka tāpiri/tango i ngā panonitanga maha hei whakaputa i tētahi toenga whakamutunga me rite ki te tika i roto i te tauākī tūnga pūtea.
Pūtake mō te Whakarite: Ngā Raraunga me ngā Tuhinga e Hiahiatia ana
I mua i te whakarite i tētahi tauākī huringa o te tika, me whakarite e ngā kaikaute ngā raraunga e whai ake nei:
– Te toenga whakamātautau tīmatanga, te tauākī pūtea rānei o te wā o mua (mō te toenga tika tīmatanga).
– Tauākī whiwhinga moni o nāianei (mō te hua kupenga, mō te mate kupenga rānei).
– Ngā taunakitanga o ngā whakawhitiwhitinga e pā ana ki te whakapaipai, hei tauira, ngā tiwhikete tāpui whakapaipai, te tuku hea, te haumitanga atu rānei a te rangatira.
– Ngā whakataunga tohatoha moni wehewehe (GMS) me ngā tuhipoka tūmataiti mō ngā pakihi ehara i te PT.
– Ngā hautaka whakarerekētanga me ngā hautaka kati kia whakamutunga ai te hua/ngaronga o te wā o nāianei i mua i te whakawhiti ki ngā whiwhinga moni pupuri.
Mā te whakaotinga o ngā tuhinga ka māmā ake te tukanga whakataurite, ā, ka whakaiti i te mōrearea o ngā rerekētanga o ngā whika i waenga i te tauākī huringa o te rawa me te tauākī tūnga pūtea.
Ngā Hipanga mō te Whakarite i tētahi Tauākī Huringa o te Pūtea
Ko ngā wāhanga e whai ake nei mō te whakarite i tētahi tauākī huringa o te tika e whakamahia whānuitia ana:
1. Whakatauhia te toenga tika tīmatanga o te wā
Ka tangohia tēnei toenga mai i te hea i roto i te pūrongo tūnga pūtea whakamutunga o te wā o mua. Mena he maha ngā pūkete hea a te kamupene (hei tauira, te whakapaipai hea me ngā whiwhinga moni pupuri), me whakarārangi te toenga tīmatanga mō ia mea.
2. Whakauruhia ngā whakawhitiwhitinga a te rangatira (ngā penapena pūtea, ngā tangohanga rānei)
Tuhia ngā whakawhitiwhitinga katoa e whakarerekē ana i te whakapaipai kua utua i roto i te wā. Hei tauira, ko te whakapaipai kua utua tāpiri, te tukunga o ngā hea hou, te tangohanga rānei o te whakapaipai e ngā rangatira.
3. Tāuruhia te hua kupenga, te mate kupenga rānei mō te wā o nāianei.
Ka piki ake te hea i te moni whiwhi kupenga, inā koa ngā whiwhinga pupuri. I tetahi atu taha, ka whakaitihia e te mate kupenga ngā whiwhinga pupuri. Me ōrite tēnei tatauranga ki hua me te mate i runga i te tauākī moni whiwhi i muri i te tāke.
4. Whakaitihia mā te wehewehenga, mā te tūmataiti rānei
Ki te tohatohahia e te kamupene ngā wehewehenga, ka whakaitihia te moni whiwhi pupuri. I roto i te pakihi takitahi, ka whakaitihia hoki te hea o te rangatira nā te mea he tohatoha ki te rangatira.
5. Whakaarohia ētahi atu tūemi whānui (mēnā e tika ana)
Mena ka tuhia e te hinonga ētahi atu moni whiwhi whānui, whakaurua te huringa hei wāhanga o te moni whiwhi e ai ki te paerewa e whakamahia ana.
6. Tātaihia te toenga moni whakamutunga
Ka whiwhihia te toenga whakamutunga mā te tāpiri i ngā pikinga katoa ki te toenga tīmatanga, me te tango i ngā hekenga katoa. Me ōrite te tapeke o te rawa whakamutunga ki te tapeke o te rawa i roto i te tauākī tūnga pūtea mō taua wā anō.
Tauira Hōputu Māmā
Mō ngā pakihi iti, mō ngā kamupene rānei he hanganga hea māmā noa iho, ka penei te whakatakotoranga o te pūrongo:
– Te tīmatanga o te tika, Hanuere 1, 20XX
– Te tāpui whakapaipai tāpiri
– Te hua kupenga mō te tau o nāianei
– (Tangohia) Tūmataiti/Ngā Whiwhinga
– Te mutunga o te tika, Hakihea 31, 20XX
Mō ngā kamupene he maha ā rātou pūkete hea, ka whakaritea te tauākī huringa o te hea hei ripanga e whakaatu ana i ngā nekehanga o ia pūkete hea.
Ngā Hapa Noa me te Āhua ki te Ārai i a rātou
I roto i te mahi, ko ētahi hapa e kitea whānuitia ana i te wā e whakarite ana i tētahi tauākī huringa o te tika ko:
1. Kāore te hua kupenga i whakamahia i te whakamutunga
Mena kāore i oti ngā whakaurunga whakatikatika, ka rerekē te moni whiwhi kupenga, ā, ka hē te tauākī tika. Ko te otinga he whakarite kia oti te tukanga kati.
2. Kāore ngā wehewehenga/tūmataiti i tuhia, i roto rānei i te wā hē
Tērā pea he rerekē ngā rā mō ngā wehewehenga kua whakapuakina, kua utua hoki. Me whakarite kia rite te tuhi ki te kaupapa here kaute: kia mōhiotia i te wā e whakapuakina ana te wehewehenga, kaua i te wā e utua ana, mēnā koinei te paerewa e tika ana.
3. Kāore te toenga whakamutunga i te rite ki te tauākī tūnga pūtea
I te nuinga o te wā ka puta tēnei rerekētanga nā ngā tauwhitinga hea kāore i te mōhiotia, nā ngā tataunga hē rānei. Whakatauritehia, tirohia anō hoki ngā pūkete hea i roto i te pukapuka kaute whānui.
4. Te whakaranu i ngā whakawhitiwhitinga whakahaere me ngā whakawhitiwhitinga a te rangatira
Hei tauira, ka tuhia ngā whakapaunga whaiaro a te rangatira hei whakapaunga pakihi. He hē tēnei, nā te mea me whakauru ēnei ki roto i ngā whakapaunga whaiaro. Me mau tonu te wehenga o ngā hinonga (ariā hinonga ōhanga).
Ngā Painga o te Tauākī Huringa o te Tikanga mō te Whakataunga
Mā te tauākī huringa o te hea ka kitea he tirohanga whānui mēnā ko te kamupene:
– te kaha ki te whakaputa hua me te pupuri i aua hua hei whiwhinga pumau,
– he kaha rawa te tohatoha i ngā huamoni, ā, ka ngoikore te whakapaipai,
– me hiahia he pūtea tāpiri mō te whakawhānui,
– ka pāngia rānei koe e te hekenga o te hea, he tohu pea tēnei mō te mōrearea pūtea.
Mō ngā kaipupuri moni me ngā kaituku nama, ko te pikinga ake o te ia o ngā hea he tohu pea mō te tipu hauora, engari me arotake tonu me te rere o te moni , te hanganga nama, me te hua.
Te Katinga
Ko te whakarite i tētahi tauākī huringa o te hea ko te tukanga whakarāpopototanga o ngā nekehanga katoa i roto i ngā pūkete hea i roto i tētahi wā, me te whakarite kia rite ki te tauākī moni whiwhi me te tauākī tūnga pūtea. Mā te mārama ki ngā wāhanga me ngā mahi e whai wāhi ana, ka taea e ngā kamupene te whakaatu i ngā mōhiohio mārama ake e pā ana ki ngā huringa o ngā pānga rangatira. Ehara tēnei pūrongo i te mea he tikanga noa iho, engari he taputapu nui mō te aromatawai i te mahi a te kamupene, te kaupapa here wehewehe, ngā hiahia pūtea, me te pumau pūtea whānui.
