Ọ bụrụ na anyị na-ahazi ụdị temometa dị iche iche, dịka ọmụmaatụ temometa mercury na temometa alcohol, nha nke temometa abụọ ahụ ga-abụ otu naanị na 0 oC (ma ọ bụ 32 oF ) na 100 oC (ma ọ bụ 212 oF ). Ọ bụrụ na anyị ejiri temometa abụọ ahụ tụọ okpomọkụ ikuku, ọnụọgụgụ nke temometa ọ bụla egosiri agaghị abụ otu. O nwere ike ịbụ na temometa mercury na-egosi 48 oC , ebe temometa alcohol na-egosi 46 oC . Nke a bụ n'ihi na ọnụego mgbasawanye nke mercury na mmanya dị iche. N'otu aka ahụ na ụdị temometa ndị ọzọ, dị ka temometa bimetallic, wdg. Nha okpomọkụ a na-ekpebi n'ụzọ dị otu a dabere nke ukwuu na njirimara nke ihe ejiri.
Ebe ọ bụ na nhazi okpomọkụ e ji temometa nkịtị guzobe nwere ihe ndọghachi azụ ya, anyị chọrọ temometa ọkọlọtọ. Temometa ọkọlọtọ na-enye anyị ohere ịtọlite nhazi okpomọkụ ka mma n'adabereghị na njirimara nke ihe.
Temometa gas nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke zuru oke bụ temometa gas nke na-agbanwe agbanwe . Ụkpụrụ nke ọrụ nke temometa gas nke na-agbanwe agbanwe bụ dị ka ndị a: Olu gas ahụ na-agbanwe agbanwe, ma ọ bụ na-agbanweghi agbanwe. Ka okpomọkụ na-abawanye, nrụgide gas na-abawanyekwa.
N'ime paịpụ 1 na 2, e nwere mercury. A na-eme ka olu gas ahụ dịgide site n'ịwelite ma ọ bụ wedata paịpụ 2 ka ọkwa mercury dị na paịpụ 1 wee dị na akara ntụaka mgbe niile. Ọ bụrụ na okpomọkụ amụbaa, nrụgide gas dị na paịpụ ahụ na-abawanyekwa. Ya mere, a ga-ebuli paịpụ 2 elu ka olu gas wee nọgide na-agbanwe agbanwe. Enwere ike ikpebi nrụgide gas site n'ịgụ elu nke kọlụm mercury (h) na paịpụ 2. Ọ bụrụ na ị na-eji usoro aka, cheta na kọlụm mercury nke 760 mm dị elu = 1 atm (1 ikuku) nke nrụgide. Na temometa gas dị elu nke na-agbanwe agbanwe, enwerelarị ihe mgbochi nrụgide. Emeberekwa akpa nwere gas ahụ ka gas ahụ wee nwee olu na-agbanwe agbanwe mgbe niile. Ya mere, ihe a na-atụ bụ naanị mgbanwe na nrụgide.
Iji hazie temometa gas nke na-agbanwe agbanwe, anyị nwere ike tụọ nrụgide gas na okpomọkụ abụọ. Dịka ọmụmaatụ, ka anyị jiri okpomọkụ ebe a na-agbanwe ice na nke a na-akpọ vapor. A na-ahazi temometa gas nke na-agbanwe agbanwe na nrụgide nke 1 atm. Usoro ndị a iji dozie temometa bụ ndị a.
Nke mbụ, a na-etinye silinda gas n'ime akpa nwere ice na mmiri. A na-eme ka olu gas ahụ dịgide otu ebe, ya mere a ga-ebelata paịpụ 2 ka ọkwa mercury dị na paịpụ 1 wee nọgide na ebe ntụnyere. Ọ bụrụ na olu gas agbanwebeghị, dekọọ elu nke kọlụm mercury (h) na paịpụ 2. Jiri h gbakọọ nrụgide ahụ. Ọ bụrụ na ị na-eji temometa gas dị mgbagwoju anya, a na-emikpu silinda gas jupụtara ozugbo n'ime akpa nwere ice na mmiri. E nwere ihe nlele nrụgide. Dekọọ nrụgide gas (ka anyị kwuo na nke a bụ nrụgide 1 ma ọ bụ P 1 )
Nke abụọ, A na-etinye silinda gas n'ime akpa nwere mmiri a na-ekpo ọkụ. Iji nọgide na-enwe olu gas na-adịgide adịgide, a na-ebuli paịpụ 2 elu ka ọkwa mercury dị na paịpụ 1 wee nọgide na ebe a na-atụ aka. Ọ bụrụ na olu gas ahụ anọgideghị na-agbanwe agbanwe, dekọọ ịdị elu nke kọlụm mmiri ahụ.
Mercury (h) na paịpụ 2. Jiri h gbakọọ nrụgide gas (ka anyị kwuo na nke a bụ nrụgide 2 ma ọ bụ P2)
Nke atọ , mepụta eserese nke na-egosi mmekọrịta dị n'etiti nrụgide na okpomọkụ. Lee ihe atụ dị n'okpuru.
P 1 bụ nrụgide gas na okpomọkụ ebe ice (0 o C) na P 2 bụ nrụgide gas na okpomọkụ ebe evapo (100 o C). See ahịrị nke na-ejikọ ebe njikọ nke P 1 na 0 o C na ebe njikọ nke P 2 na 100 o C. Site n'izo aka na eserese ahụ, ọ bụ ezie na anyị maara naanị nrụgide gas, a pụkwara ịmata okpomọkụ ahụ ngwa ngwa ma buru amụma ya.
Ọkwa Kelvin
Ọ bụrụ na ahịrị oblique dị na eserese dị n'elu dọwara iji jikọta axis T o C, mgbe nrụgide gas = 0, okpomọkụ gas = -273,15 o C. Ikekwe anyị chere na okpomọkụ gas na nrụgide 0 dị iche, dabere na ụdị gas dị na tube thermometer gas olu na-agbanwe agbanwe. Dabere na nnwale, ọ bụ ezie na ụdị gas dị iche, mgbe nrụgide gas ghọrọ efu, okpomọkụ na-adị -273,15 o C mgbe niile. Ya mere, anyị nwere ike iji okpomọkụ a dị ka nha okpomọkụ ọkọlọtọ (a makwaara dị ka okpomọkụ efu zuru oke). A maara okpomọkụ efu zuru oke a dị ka aha njirimara nha zuru oke ma ọ bụ nha Kelvin. Kelvin bụ aha onye nwụrụ anwụ bụ Lord Kelvin (1824-1907), onye bụbu onye ọkà mmụta sayensị Britain.
N'ọkwa a, a na-egosipụta okpomọkụ na Kelvin (K), ọ bụghị na ogo Kelvin (oK). Oge dị n'etiti ogo dị iche iche bụ otu ihe ahụ dị na nha Celsius, mana a na-agbanwe uru efu ahụ gaa na 0 K. Yabụ 0 K = -273,15 oC na 273,15 K = 0 oC. Enwere ike ịgbanwe okpomọkụ dị na Celsius ka ọ bụrụ nke Kelvin site na ịgbakwunye 273,15. N'otu aka ahụ, enwere ike ịgbanwe okpomọkụ dị na Kelvin ka ọ bụrụ nke Celsius site na iwepụ 273,15.
T (K) = T (oC) + 273,15
T (oC) = T (K) – 273,15
Ajụjụ ihe atụ 1.40 oC = …. K
T(K) = T(C) + 273
T = 20 + 273
T = 293 K
Ihe atụ ajụjụ 2. 80 o F = …. K
