Ngagharị ọdịda n'efu - nsogbu na ngwọta
1. Nkume na-ada n'efu site n'ịdị elu nke mita 45. Ọ bụrụ na osooso n'ihi ike ndọda bụ 10 ms-2, kedu ka ọ na-agba ọsọ okwute ahụ mgbe ọ dara n'ala?
A maara:
Ogologo (h) = mita 45
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 m/s2
A chọrọ: Ọsọ ikpeazụ nke okwute ahụ mgbe ọ dara n'ala (vt)
Ngwọta:
Usoro nke mmegharị ọdịda n'efu :
vt2 = 2 gh
Ọsọ ikpeazụ nke nkume ahụ:
vt2 = 2 (10)(45) = 900
vt = √900 = 30 m/s2
2. Ihe na-enweghị ihe na-ada site n'ogo dị elu na-enweghị ọsọ mbụ. Ihe ahụ na-akụ ala sekọnd abụọ ka e mesịrị. Ọsọ ọsọ nke ike ndọda bụ 10 ms-2Chọpụta ịdị elu
A maara:
Oge etiti oge (t) = sekọnd 2
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 m/s2
A chọrọ: Ogologo (h)
Ngwọta:
Usoro nke mmegharị ọdịda efu:
h = ½ gt2
Elu:
h = ½ (10)(2)2 = (5)(4) = mita 20
3. Ihe dị kilogram abụọ n'efu na-ada site n'ịdị elu nke mita iri abụọ n'elu ala. Kedu oge ihe ahụ nọ n'ikuku? Ọsọ ọsọ nke ike ndọda bụ 10 ms-2
A maara:
Ogologo (h) = mita 20
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 m/s2
chọrọ : Oge etiti oge (t)
Ngwọta:
Usoro nke mmegharị ọdịda n'efu:
h = ½ gt2
Oge etiti oge:
20 = ½ (10)(t)2)
20 = (5)(t2)
20/5 = t2
4 = t2
t = √4
t = 2 sekọnd
4. Ihe abụọ, ihe nke 1 na ihe nke 2, na-ada n'efu site na elu nke h1 na h2 n'otu oge ahụ. Ọ bụrụ na h1 : h2 = 2: 1, kedu ka oge dị site na ihe 1 ruo ihe 2 si dị?
A maara:
Ogologo ihe ahụ 1 (h)1) = 2
Ogologo ihe ahụ 2 (h)2) = 1
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda = g
A chọrọ: t1 : t2
Ngwọta:
Ihe nke 1:
h1 = 1/2 gt12
2 = 1/2 gt12
(2)(2) = gt12
4 = gt12
4/g = t12
t1 = √4/g
Ihe nke 2:
h2 = 1/2 gt22
1 = 1/2 gt22
(2)(1) = gt22
2 = gt22
2/g = t22
t2 = √2/g
Oke nke oge etiti oge:
t1 : t2
√4/g: √2/g
(√4/g)2 : (√2/g)2
4/g: 2/g
4: 2
2: 1
5. Ihe dara site n'ịdị elu nke h n'elu ala. Ọsọ ikpeazụ mgbe ihe ahụ dara n'ala bụ 10 m/s. Kedu oge dị n'etiti iru ½ h n'elu ala. Ọsọ ọsọ nke ike ndọda bụ 10 m/s2.
A maara:
Ọsọ ikpeazụ (v)t) = 10 m/s
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 m/s2
A chọrọ: Oge dị n'etiti iji ruo 1/2 awa n'elu ala
Ngwọta:
Ogologo nke h:
vt2 = 2 gh
102 = awa 2 (10)
100 = awa 20
h = 100/20
h = mita 5
Ogologo nke ọkara awa = ọkara (mita 5) = mita 2.5. Oge achọrọ iji ruo mita 2.5 n'elu ala:
h = 1/2 gt2
2.5 = 1/2 (10) t2
2.5 = 5 t2
t2 = 2.5 / 5 = 0.5 = (0.25)(2)
t = √(0.25)(2) = 0.5√2 = 1/2 √2 sekọnd
6.

The mmegharị aki oyibo n'efu (ọgụgụ 1) na mmegharị nke a a tụbara bọọlụ kwụ ọtọ eluWard ruo n'ókè kachasị elut site n'aka nwa akwụkwọ (fotoe 2). Chọpụta ihe ọ dị ka ma ngagharịs.

Ngwọta:
Foto nke 1 = mmegharị ọdịda n'efu = Ọsọ ọsọ
Foto nke 2 = ngagharị kwụ ọtọ = Mbelata ọsọ ọsọ
Azịza ya bụ A.
7. Nkume na-ada n'ụlọ kpamkpam. Oge nkume chọrọ iji ruo n'ala bụ sekọnd atọ, ọsọ ọsọ nke ike ndọda bụ mita iri n'otu oge2Chọpụta ịdị elu nke ụlọ ahụ.
A. 15m
B. 20m
C. 30m
D. 45 mita
A maara:
Oge etiti oge (t) = sekọnd 3
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 ms-2
Chọrọ: Ogologo ụlọ (h)
Ngwọta:
A maara: oge etiti oge (t) na osooso n'ihi ike ndọda (g), achọrọ: elu (h) yabụ jiri usoro nke mmegharị ọdịda n'efu: h = ½ gt2
h = ½ (10)(3)
h = (5)(3)
h = mita 15
Azịza ya bụ A.
8. Mkpụrụ osisi na-ada site n'osisi ya n'enweghị nsogbu n'elu ala n'ogo dị mita iri na abụọ. Ọ bụrụ na ọsọ ọsọ nke ike ndọda bụ g = 10 m/s2 ma leghara esemokwu ikuku anya, wee chọpụta ịdị elu nke mkpụrụ osisi ahụ n'elu ala mgbe otu sekọnd gasịrị.
A. 7m
B. 6m
C. 5m
D. 4 mita
A maara:
Ogologo osisi (h) = mita 12
Ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda (g) = 10 m/s2
Oge etiti oge (t) = 1 sekọnd
Chọrọ: Ogologo mkpụrụ osisi ahụ dị n'elu ala
Ngwọta:
Mgbe otu sekọnd gachara, mkpụrụ osisi anaghị ada ruo:
h = ½ gt2 = ½ (10)(1)2 = (5)(1) = mita 5
Ogologo mkpụrụ osisi ahụ n'elu ala mgbe otu sekọnd gasịrị:
Mita 12 – mita 5 = mita 7
Azịza ya bụ A.
- Gịnị bụ ngagharị ọdịda n'efu?
Azịza: Ngagharị ọdịda efu na-ezo aka na mmegharị nke ihe n'okpuru mmetụta nke ike ndọda, na-enweghị ike ndị ọzọ (dị ka iguzogide ikuku) na-eme ihe na ya.
- Kedu ka o si eme ka osooso n'ihi ike ndọda, nke a na-anọchite anya ya dịka , na-emetụta ihe na-ada ada n'enweghị nsogbu?
Azịza: Ihe niile dị n'okpuru ọdịda n'akụkụ elu ụwa na-enweta ọsọ ọsọ mgbe niile n'ihi ike ndọda, , nke dị mkpokọta ala. Nke a pụtara na ọsọ ihe ahụ na-abawanye site na nke a maka sekọnd ọ bụla nke ọdịda efu.
- Ọ bụrụ na iguzogide ikuku adịghị mma, kedu ka oke ihe si emetụta ọsọ ya na-ada n'efu?
Azịza: Ọ bụrụ na ikuku anaghị eguzogide, oke ihe anaghị emetụta ọsọ ya n'efu. Ihe niile, n'agbanyeghị oke ha, ga-ada n'otu ọsọ ahụ n'ihi ike ndọda, .
- Gịnị mere o ji dị ka ndị na-aga mbara igwe na-ese n'ime Ọdụ Ụgbọelu Mba Nile (ISS) ma ọ bụrụ na ike ndọda ka dị ebe ahụ?
Azịza: Ndị na-enyocha mbara igwe dị n'ime ISS yiri ka ha na-ese n'elu mmiri ọ bụghị n'ihi na enweghị ike ndọda, kama n'ihi na ma ndị na-enyocha mbara igwe na ISS na-ada n'ụwa mgbe niile. Ha na-ada n'otu ọsọ ahụ dịka ISS, na-eme ka ha nwee mmetụta nke enweghị ibu.
- Kedu ihe dị iche n'etiti ibu na oke ibu n'ihe gbasara ọdịda efu?
Azịza: Oke bụ ihe a na-eji atụ ọnụọgụ ihe dị n'ihe ma na-anọgide na-agbanwe agbanwe n'agbanyeghị ebe ọ dị. N'aka nke ọzọ, ibu bụ ike a na-etinye n'ihe n'ihi ike ndọda. Ọ na-agbanwe dabere na ubi ndọda. N'oge ọdịda efu, ihe na-adị ka ihe enweghị ibu n'ihi na ọ dịghị ike nkịtị na-arụ ọrụ na ya, mana oke ya anaghị agbanwe agbanwe.
- Ọ bụrụ na a tụba ihe elu, gịnị na-eme ọsọ ya ka ọ na-arị elu? Gịnịkwa na-eme ma ọ malite ịdaghachi azụ?
Azịza: Mgbe a tụbara ihe elu, ọ na-ebelata ọsọ ya n'okpuru mmetụta nke ike ndọda. Ọsọ ya na-ebelata ruo mgbe ọ ghọrọ efu n'ebe kachasị elu ya. Ka ọ na-amalite ịdaghachi azụ, ọ na-agba ọsọ ọsọ n'ihi ike ndọda, na-eme ka ọsọ ya dịkwuo elu n'akụkụ ala.
- Kedu ihe bụ ọsọ njedebe n'ihe gbasara ọdịda efu?
Azịza: Ọsọ njedebe bụ ọsọ kachasị elu nke ihe na-ada ada na-eru mgbe ike ndọda ala na-agbada site na ike elu nke iguzogide ikuku. N'oge a, ihe ahụ anaghịzi agba ọsọ ma na-aga n'ihu na-ada n'ọsọ na-aga n'ihu.
- Kedu ka elu ihe si ada si emetụta oge ọ na-ewe iji ruo n'ala?
Azịza: Oge ọ na-ewe ihe iji ruo n'ala kwekọrọ na mgbọrọgwụ square nke ịdị elu ya si na ya daa (ọ bụrụ na ọ nweghị ihe na-eguzogide ikuku). Ihe a tụfuru site n'ịdị elu ka ukwuu ga-ewe oge iji ruo n'ala karịa nke a tụfuru site n'ịdị elu dị mkpụmkpụ.
- Gịnị na-eme ike nke ihe nwere ike ime ka ọ daa n'okpuru ike ndọda?
Azịza: Ka ihe na-ada n'okpuru ike ndọda, ike ya (ma e jiri ya tụnyere ala) na-ebelata. Mbelata a na ike ya na-agbanwe ka ọ bụrụ ike kinetic, na-eme ka ọsọ ihe ahụ na-amụba.
- Ọ bụrụ na ihe abụọ nwere ọdịdị dị iche iche mana otu oke ahụ adaa site n'otu elu n'ime oghere ikuku, ònye ga-ebu ụzọ kụọ ala?
Azịza: N'ebe ikuku na-anaghị eguzogide ikuku, ihe abụọ ahụ ga-ada n'ala n'otu oge. Ọdịdị ha agaghị adị mkpa n'ihi na naanị ike ndọda na-arụ ọrụ na ha, oke ha dịkwa otu.