Ozizi nke oghere ikpuru na oge mbara igwe
Ihe omimi nke oge mbara igwe emeela ka ndị ọkà mmụta sayensị, ndị ọkachamara n'ihe gbasara mbara igwe, na ndị hụrụ akụkọ sayensị n'anya mara ihe. N'ime ọtụtụ ihe e ji kọwaa echiche ndị sitere na relativity izugbe na usoro nhazi quantum, wormholes pụtara ìhè dị ka echiche na-adọrọ mmasị ma dị mgbagwoju anya. Ha na-anọchite anya akụkụ echiche site na oge mbara igwe, ha na-ekwe nkwa njikọ dị n'etiti ebe dị iche iche dị na mbara igwe, nke nwere ike ịbụ ụzọ mkpirisi mbara igwe ma ọ bụ ụzọ isi gaa n'akụkụ dị iche iche. Na nchọpụta okwu 1000 a, anyị ga-enyocha ozizi nke oghere ikpuru, mmalite ha, ihe ha pụtara, na ọnọdụ ha na mkparịta ụka sayensị nke oge a.
Einstein na Rosen: Mmalite nke Wormholes
Echiche nke oghere ikpuru pụtara site na ntọala nke ozizi Albert Einstein nke relativity tọrọ. Na 1935, Einstein, na onye ọrụ ibe ya bụ Nathan Rosen, webatara echiche nke "àkwà mmiri" site na oge mbara igwe, nke mechara bụrụ nke a maara dị ka àkwà mmiri Einstein-Rosen. N'ụdị mbụ ha, àkwà mmiri ndị a jere ozi dị ka ihe ngwọta maka nha nha nke relativity izugbe, na-akọwa usoro dị ka ọwara nke na-ejikọta mpaghara dị iche iche nke oge mbara igwe.
N'echiche, ihe owuwu ndị a nwere ike ịmepụta ụzọ mkpirisi nke na-ejikọ isi ihe dị iche iche nke ọtụtụ ijeri afọ ìhè ma ọ bụ ọbụna nye ụzọ n'etiti eluigwe na ala dị iche iche. Iji hụ nke a, were oge oghere dị ka mpempe akwụkwọ nwere akụkụ abụọ. Ọ bụrụ na ị pịa akwụkwọ ahụ ka isi ihe abụọ dị anya metụ aka, wee jiri mkpịsị akwụkwọ dụpuo ya, oghere e kere eke na-arụ ọrụ dị ka ụzọ mkpirisi. Ihe atụ a na-ejide isi ihe dị na oghere worm.
Schwarzschild na Ngwọta
Iji ghọta oghere ikpuru, mmadụ ga-agba mbọ hụ na e nwere ngwọta dị mgbagwoju anya nke nha nha ubi Einstein. Karl Schwarzschild, onye German physics, bụ onye mbụ chọtara azịza ziri ezi maka nha nha ndị a, na-akọwa ihe nlereanya dị mfe nke oghere ojii. Mgbe a na-agbasa ngwọta Schwarzschild, karịsịa site na ihe owuwu echiche a maara dị ka "tensors metric," mmadụ na-abịa na ụdị ndị na-egosi ohere nke oghere ikpuru.
Agbanyeghị, oghere ndị a abụghị ebe a na-anaghị enwe nsogbu. Dịka ọmụmaatụ, oghere Schwarzschild ochie bụ nke a na-apụghị ịgafe. O nwere otu ihe dị iche - otu ebe nke njupụta na ndọda na-enweghị njedebe nke a na-ahụ n'ime oghere ojii. Ihe ọ bụla na-agafe n'ime oghere worm dị otú ahụ ga-emebi site na nnukwu ike ndọda, nke na-eme ka ọ ghara ịdị mma maka njem ma ọ bụ nkwukọrịta bara uru.
Oghere Njem Ndị A Na-agafe Agbanwe na Ihe Pụrụ Iche
Ka oghere ikpuru wee dị irè dị ka njikọ site na oge mbara igwe, ha aghaghị ịbụ ndị a pụrụ ịgafe. Nke a chọrọ imeri ọtụtụ ihe mgbochi dị mkpa, nke kachasị n'ime ha bụ okwu nke iguzosi ike n'ezi ihe. Ọkà mmụta sayensị echiche Kip Thorne na ndị ọrụ ibe ya tụrụ aro echiche nke "oghere ikpuru a na-agafe agafe" na ngwụcha narị afọ nke 20. Dịka ihe nlereanya ha si dị, oghere ikpuru a na-agafe agafe ga-achọ "ihe pụrụ iche" - ụdị ihe nwere njupụta ike na nrụgide na-adịghị mma, nke nwere ike iguzogide ike ndọda nke ga-eme ka oghere ikpuru daa.
A chọpụtabeghị ma ọ bụ gosi na ihe a dị iche iche dị adị; ọ ga-achọ inwe ihe ndị na-emegide ihe a maara nke ọma, dị ka ịchụpụ ihe kama ịdọta ya. Ọ bụrụ na enwere ike iji ihe dị otú ahụ mee ihe, ọ nwere ike ime ka "akpịrị" nke ikpuru ghere oghe, na-enye ohere ịgafe n'enweghị nsogbu. Agbanyeghị, nke a ka dị n'ime echiche na physics echiche.
Nkịta, usoro nhazi, na holografi
Njikọta nke oghere ikpuru na usoro nhazi quantum na-egosi oke mgbagwoju anya karịa. Mmepe echiche na-egosi njikọ miri emi n'etiti njikọ quantum - ihe na-eme ebe ọnọdụ ihe dị n'ime ya na-ejikọta n'etiti anya dị ukwuu - na oghere ikpuru. Echiche ER=EPR, nke ndị ọkachamara n'ihe gbasara physics bụ Juan Maldacena na Leonard Susskind tụrụ aro na 2013, na-ekwu na àkwà mmiri Einstein-Rosen (ER) hà nhata njikọ quantum (ụzọ abụọ EPR). Njikọta siri ike a na-egosi na enwere ike ijikọ ihe ndị dị n'ime ya site na obere oghere ikpuru quantum.
Ọzọkwa, ụkpụrụ holographic, nke sitere na ozizi eriri, na-enye usoro ọzọ na-ekwe nkwa. Ọ na-atụ aro na ozi niile dị n'ime oke oghere nwere ike ịpụta na ókèala oghere ahụ. Ụfọdụ ndị nchọpụta kwenyere na ọ bụrụ na anyị aghọta ụkpụrụ a nke ọma, ọ nwere ike imepe usoro maka ịmepụta ma ọ bụ ime ka oghere worm dịgide, nke nwere ike ịgbanwe nghọta anyị banyere oge oghere.
Ngwa Ndị Nwere Ike Ime na Echiche Ndị Dị na Ụkpụrụ Omume
N'agbanyeghị echiche ha, oghere ikpuru ejidela echiche maka ojiji ha nwere ike ime. Ọ bụrụ na ejiri ha mee ihe, ha nwere ike ịgbanwe nchọpụta mbara igwe site n'ikwe ka njem dị ngwa karịa ìhè, na-eme ka njem dị n'etiti mbara igwe na ikekwe n'etiti mbara igwe kwe omume n'ime oge mmadụ. Nke a agaghị agbanwe naanị ụzọ anyị si enyocha mbara igwe dị anya kamakwa ọ ga-eme ka mmekọrịta anyị na mmepeanya ndị dị n'èzí ụwa dịkwuo mfe, ọ bụrụ na ha dị.
Ọzọkwa, ikpuru nwere ike inye njikọ oge, na-ejikọ isi ihe dị iche iche n'oge. Nkọwa njem oge dị otú ahụ na-ewelite ajụjụ miri emi gbasara omume, nkà ihe ọmụma, na ihe bara uru. Ike ịgbanwe ihe ndị mere n'oge gara aga ma ọ bụ ihe ndị metụtara mmekọrịta mmadụ na ibe ya nwere ike ibute ihe mgbagwoju anya na ihe ndị na-apụtaghị ìhè, na-ama aka nghọta anyị banyere ihe kpatara ya na nnwere onwe ime nhọrọ.
Ihe ịma aka na ọdịnihu nke Nnyocha Wormhole
N'agbanyeghị ọganihu echiche, imepụta ma ọ bụ ịchọpụta oghere worm n'ime ụlọ nyocha ma ọ bụ ebe mbara igwe ka karịrị ikike teknụzụ anyị ugbu a. Ihe achọrọ maka ike iji mepụta oghere worm macroscopic, tinyere mkpa nke ihe ndị dị iche iche, bụ ihe dị ukwuu. Ọzọkwa, ọ bụrụgodị na anyị ga-emeri ihe mgbochi ndị a, ịnọgide na-enwe oghere worm kwụsiri ike ga-eweta nnukwu ihe ịma aka.
Nnyocha nke oge a na-aga n'ihu na-enyocha ụdị mgbakọ na mwepụ na echiche anụ ahụ nke na-egosi na e nwere oghere ikpuru. Ọganihu na kọmputa quantum, fiziki ihe ndị dị n'ime ya, na cosmology nwere ike imecha nye nghọta dị mkpa iji chọpụta ma oghere ikpuru ndị a na-agafe agafe nwere ike ịdị na ma anyị nwere ike ịchọpụta ma ọ bụ mepụta ha.
Na nchịkọta
Ozizi nke oghere ikpuru na oge mbara igwe dị n'etiti ụfọdụ ihe omimi kachasị omimi na fiziki. Ha na-anọchite anya "ihe ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume" nke na-agbatị nghọta anyị banyere nhazi eluigwe na ala, na-ama aka nghọta anyị banyere oghere, oge, na ihe. Ọ bụ ezie na ha ka bụ ihe owuwu echiche, ịchụso nghọta oghere ikpuru na-akwalite ókèala sayensị, na-akwalite ọchịchọ ịmata ihe mmadụ ruo n'ókè ya. Ma anyị ahụtala ma ọ bụ mepụta oghere ikpuru a na-agafe agafe ma ọ bụ na anyị emeghị, njem nke inyocha ọwara mbara igwe ndị a na-aga n'ihu na-eme ka ihe ọmụma na echiche anyị baa ụba.
