Ọmụmụ Ihe Banyere Ala Ọma Jijiji Ndị Dị Ukwuu n'Ụwa
Ala ọma jijiji so n'ọdachi ndị kacha ebibi ihe n'ụwa. Ala ọma jijiji ndị a, nke mmegharị nke efere tectonic n'ime ala ụwa na-akpata, nwere ike ibute mbibi zuru ebe niile, na-emetụta ọtụtụ puku mmadụ, ọbụna ọtụtụ nde mmadụ. N'isiokwu a, anyị ga-enyocha ọtụtụ ala ọma jijiji ndị buru ibu nke mere gburugburu ụwa, gụnyere ihe kpatara ha, mmetụta ha, na ihe mmụta dị mkpa a mụtara.
Ala Ọma Jijiji Sendai (2011) - Japan
Na Machị 11, 2011, ala ọma jijiji Sendai kụrụ Japan, nke ruru 9,0 na nha Richter. Ọ bụ otu n'ime ala ọma jijiji kacha njọ e dekọrọ. Ebe etiti ya dị na Oke Osimiri Pasifik, ihe dị ka kilomita 130 site n'ụsọ oké osimiri ọwụwa anyanwụ Sendai, Miyagi Prefecture. Ala ọma jijiji ahụ kpalitere nnukwu tsunami nke nwere ebili mmiri ruru mita 40,5 n'ịdị elu nke kụrụ ụsọ oké osimiri ọwụwa anyanwụ Japan, mebie ọtụtụ obodo ma mee ka mgbawa daa na Fukushima Daiichi Nuklia Power Plant.
Ihe Ndị Na-akpata Ala Ọma Jijiji
Ala ọma jijiji a mere n'ihi na e si n'akụkụ oké osimiri Pasifik gbadaa n'okpuru ala Eurasia. Ala ọma jijiji a mere ka nnukwu nrụgide pụta ìhè nke mechara bụrụ ala ọma jijiji.
Mmetụta
Ọnụọgụgụ ndị nwụrụ anwụ ruru ihe karịrị puku iri na ise, ọtụtụ puku mmadụ merụrụ ahụ, ihe karịrị puku atọ efuola. E bibiri akụrụngwa dị mkpa dịka okporo ụzọ, ụgbọ okporo ígwè, na àkwà mmiri, ụlọ ndị ahụ dakwara. Na Fukushima Daiichi Nuklia Power Plant, usoro oyi dara ada, nke mere ka radieshọn gbapụta nke chọrọ nnukwu mwepụ na ọtụtụ afọ nke mgbalị mgbake.
Ihe mmụta
A maara Japan dị ka obodo a kwadebere nke ọma maka ala ọma jijiji, yana iwu ụlọ na-anaghị ekwe ka ala ọma jijiji mee ihe, yana usoro ọzụzụ mgbe niile maka ịpụpụ mmadụ. Agbanyeghị, oke ọdachi a emeela ka gọọmentị na ndị ọkà mmụta sayensị n'ụwa niile ka mma na njikere na mbelata ala ọma jijiji na tsunami, gụnyere usoro ịdọ aka ná ntị mbụ dị irè karị.
Ala Ọma Jijiji na Tsunami nke Oke Osimiri India (2004)
Ala ọma jijiji ọzọ mere na Disemba 26, 2004, n'ụsọ oké osimiri ọdịda anyanwụ nke Sumatra, Indonesia. N'ịdị elu nke 9,1–9,3 na nha Richter, ọ bụ ala ọma jijiji nke atọ kachasị ukwuu e dekọrọ, wee kpalite nnukwu tsunami nke metụtara ụsọ oké osimiri nke mba 14 gburugburu Oké Osimiri India, site na Indonesia ruo East Africa.
Ihe Ndị Na-akpata Ala Ọma Jijiji
Ihe kpatara ala ọma jijiji a bụ mbelata nke efere Indo-Australia n'okpuru efere Eurasia. Nnukwu mmegharị kwụ ọtọ nke ala oké osimiri nke ala ọma jijiji a kpatara kpalitere nnukwu tsunami.
Mmetụta
Ihe karịrị mmadụ 230.000 nwụrụ ma ọ bụ kpọọ ha ndị furu efu, nke mere ka ọ bụrụ otu n'ime ọdachi ndị kacha njọ n'akụkọ ihe mere eme nke oge a. E bibiri akụrụngwa na Aceh, Thailand, Sri Lanka, na India kpamkpam. Ọtụtụ puku obodo ndị dị n'ụsọ oké osimiri dara, ebe nnukwu ebe anaghị enweta enyemaka ruo ọtụtụ ụbọchị n'ihi nsogbu nke ụzọ njem.
Ihe mmụta
Ọdachi a gosiri mkpa usoro ịdọ aka ná ntị mbụ nke tsunami dị, nke na-adịghị adị n'Oké Osimiri India mgbe ọdachi a gasịrị. Mgbe ọdachi a gasịrị, e mepụtara ma tinye usoro ịdọ aka ná ntị mbụ nke tsunami n'ọrụ na mba dị iche iche gburugburu Oké Osimiri India iji gbochie mfu ndị ọzọ n'ọdịnihu.
Ala Ọma Jijiji Ukwu Kanto (1923) - Japan
Na Septemba 1, 1923, ala ọma jijiji nke ruru 7,9 n'ọkwa Richter kpara mpaghara Kanto nke Japan, gụnyere isi obodo Tokyo na obodo ọdụ ụgbọ mmiri Yokohama.
Ihe Ndị Na-akpata Ala Ọma Jijiji
Ihe kpatara ala ọma jijiji a bụ mgbawa nke ala Philippines na Eurasia, nke butere nnukwu nrụgide. Ntọhapụ nrụgide a mechara mee ka ala maa jijiji nke ukwuu.
Mmetụta
Ala Ọmarịcha Kanto mebiri ihe owuwu ma kpata nnukwu ọkụ nke bibiri obodo ahụ ruo ọtụtụ ụbọchị. Ihe dị ka mmadụ 142.800 nwụrụ n'ihi ala ọma jijiji ahụ na ọkụ ndị sochirinụ, ebe ọtụtụ narị puku ụlọ bibiri. Ọdachi ahụ kpatara nnukwu mfu akụ na ụba ma gbanwee ihu Tokyo na Yokohama nke ukwuu.
Ihe mmụta
Ọdachi a mesiri ike mkpa ọ dị iwu obodo ndị ọzọ na-eguzogide ọdachi. E mekwara ka e tinye iwu owuwu siri ike na atụmatụ mberede ka mma, ụfọdụ n'ime ha ka dị irè taa. Ihe omume a jekwara ozi dị ka ihe mkpali maka mmepe nke teknụzụ na nnyocha ala ọma jijiji na Japan.
Ala Ọma Jijiji Gorkha (2015) - Nepal
N'abalị iri abụọ na ise nke ọnwa Eprel afọ 2015, nnukwu ala ọma jijiji nke ruru 7,8 n'ọkwa Richter, nke dị n'etiti obodo Gorkha, mere Nepal ihe. Nke a bụ ala ọma jijiji kachasị ukwuu metụrụla Nepal kemgbe afọ 1934 ma maa isi obodo Kathmandu na mpaghara ndị gbara ya gburugburu aka ọjọọ.
Ihe Ndị Na-akpata Ala Ọma Jijiji
Ihe kpatara ala ọma jijiji Gorkha bụ na ala India na-agbada n'okpuru ala Eurasia. Mpaghara a na-agbada n'okpuru ugwu Himalaya, nke na-aga n'ihu na-enweta tectonics na-arụ ọrụ.
Mmetụta
Ihe karịrị mmadụ 8.000 nwụrụ, ihe dị ka puku iri abụọ na abụọ merụọkwa ahụ. Ọtụtụ ụlọ ndị mere ihe ochie, gụnyere ụlọ elu Dhahara dị na Kathmandu, dara. E bibiri ọtụtụ puku ụlọ, ọtụtụ ebe kewapụrụkwa site na ala ọma jijiji ahụ. Ala ọma jijiji ahụ kpatakwara nnukwu ebili mmiri n'Ugwu Everest, nke kpatara ọnwụ n'etiti ndị na-arị ugwu.
Ihe mmụta
Ọdachi a na-egosi mkpa ọ dị inyocha ihe egwu nke ọma na atụmatụ nzaghachi ọdachi. Ọ bụ ezie na Nepal bụ mba nwere nnukwu ihe egwu ala ọma jijiji, akụrụngwa ya ka dị oke njọ. Nke a na-egosi mkpa enyemaka mba ụwa, iwughachi, na ịkụziri ọha na eze ihe a ga-eme n'oge na mgbe ala ọma jijiji gasịrị.
Mmechi
Ala ọma jijiji bụ ihe ndị sitere n'okike nke anyị na-apụghị izere, mana atụmanya na mbelata nwere ike ibelata mmetụta ha nke ukwuu. Ọmụmụ ihe ndị a gbasara nnukwu ala ọma jijiji na-egosi na n'azụ nnukwu ọdachi ọ bụla, enwere ihe mmụta bara uru a ga-amụta. Teknụzụ na nnyocha ala ọma jijiji na-aga n'ihu na-aga n'ihu, na-enye ndị ọkà mmụta sayensị na gọọmentị ngwaọrụ ọhụrụ iji chebe obodo n'ọdịnihu. Mmụta ọha na eze na njikere dị mkpa iji merie otu n'ime ike kachasị njọ nke okike.