Mkpa Maapụ Geological dị
Maapụ ala bụ ngwaọrụ sayensị dị mkpa n'ọtụtụ ngalaba, site na sayensị ụwa na injinia obodo ruo na nchọpụta akụrụngwa okike. Ha na-enye ihe ngosi anya nke nhazi nkume, nhazi ala, na usoro ala na-eme n'elu ụwa na n'okpuru ya. Site n'inye ozi zuru ezu na nke ziri ezi gbasara ọnọdụ ala nke mpaghara, maapụ ala na-arụ ọrụ dị mkpa na atụmatụ ojiji ala, ibelata ọdachi, na amụma njikwa akụrụngwa okike.
Ịghọta Maapụ Geological
N'ikwu ya n'ụzọ dị mfe, maapụ ala bụ maapụ nke na-egosi nkesa na mmekọrịta nke nkume na ihe owuwu ala n'ógbè. Maapụ ndị a na-enwekarị akara na agba pụrụ iche nke na-anọchite anya ụdị nkume dị iche iche na usoro ala. Ozi egosiri nwere ike ịgụnye ụdị nkume, afọ nhazi, mmejọ, mpịachi, na ihe owuwu ndị ọzọ.
Ndị ọkà mmụta ala na-emepụtakarị maapụ ala dabere na ọrụ ubi na nkọwa nke data geophysical na geochemical. Oke maapụ ala nwere ike ịdị iche site na nnukwu nha, dịka 1:1.000.000 maka mpaghara, ruo obere nha, dịka 1:24.000 maka ọrụ ma ọ bụ nyocha kpọmkwem.
Ọrụ na Uru nke Maapụ Geological
Maapụ ala nwere ọtụtụ ọrụ na uru dị ukwuu n'ọtụtụ ngalaba dị iche iche. Lee ụfọdụ uru dị mkpa nke maapụ ala:
1. Nnyocha na iji ihe ndị sitere n'okike eme ihe
Otu n'ime ihe ndị bụ isi e ji maapụ ala eme bụ ịchọpụta na imefusị ihe ndị sitere n'okike dịka mmanụ, gas, mineral, na mmiri dị n'okpuru ala. Site n'ịghọta ụdị nkume na nhazi ala nke mpaghara ahụ, ụlọ ọrụ ndị na-egwupụta ihe na ike nwere ike ịchọpụta ebe ndị nwere nnukwu ike maka igwupụta ihe ma ọ bụ olulu mmanụ.
Dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ nkume nwere ike igosi ọnụnọ nke mineral bara uru dịka ọlaedo ma ọ bụ ọla kọpa, ebe ndị ọzọ nwere ike igosi ọnụnọ nke ebe nchekwa mmanụ ma ọ bụ gas eke. Maapụ ala na-enyere aka inyocha ike nke akụrụngwa ndị a ma hazie nyocha nke ọma na akụ na ụba.
2. Nhazi na Mmepe Akụrụngwa
N'ime atụmatụ na iwu ihe owuwu dịka okporo ụzọ, àkwà mmiri, ụlọ, na dam, maapụ ala dị oke mkpa. Ozi gbasara ụdị ala na nkume ndị dị n'elu ala na-enyere ndị injinia aka ịchọpụta ụzọ owuwu kwesịrị ekwesị ma chọpụta nsogbu ndị nwere ike ibute dịka ala mmiri ma ọ bụ mmiri mmiri.
Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na maapụ ala egosi na e nwere akwa nkume ndị gbawara agbawa ma ọ bụ nsogbu ndị na-arụ ọrụ n'ebe a na-ewu ihe owuwu, ndị injinia nwere ike ime ihe ndị dị ka ime ka ntọala sie ike ma ọ bụ mgbanwe nhazi iji belata ihe egwu nke ọdịda ihe owuwu.
3. Mbelata Ọdachi Ndị Okike
Maapụ ala na-arụkwa ọrụ dị oke mkpa n'ibelata ọdachi ndị sitere n'okike dịka ala ọma jijiji, ala ọma jijiji, na mgbawa ugwu mgbawa. Site n'ịkọwapụta ntụpọ ndị na-arụ ọrụ, ebe ala na-efe efe, na ebe ndị nwere ike ịgbawa ugwu mgbawa, gọọmentị na òtù ndị ọzọ nwere ike ịmepụta atụmatụ ndị ka mma maka igbochi ya.
Ịmara ebe nsogbu ndị na-eme na-eme ka ndị ọchịchị nwee ike ịtọlite nduzi mmepe siri ike n'ebe ndị ahụ, ebe ịchọpụta ebe ndị nwere ike ịda ada nwere ike iduzi atụmatụ mwepụ na njikwa mberede. Ọzọkwa, maapụ ala na-enyekwa aka ịchọpụta ebe ndị nwere ike ibute idei mmiri na usoro mgbochi dị mkpa.
4. Nghọta Sayensị
Site n'echiche sayensị, maapụ ala bụ ngwaọrụ dị mkpa maka ịghọta akụkọ ihe mere eme na evolushọn nke ụwa. Site na nyocha nke nhazi nkume na nhazi ala, ndị ọkà mmụta ala nwere ike ịmegharị ihe omume ala gara aga dịka orogeny (usoro nhazi ugwu), mbuze, sedimentation, na ọrụ mgbawa ugwu.
Nnyocha a abụghị naanị na ọ na-enye nghọta gbasara mmepe nke ụwa anyị kamakwa ọ na-enye mmetụta maka nchọpụta nke mbara ala ndị dị nso na nchọpụta ndị yiri ya na sistemụ anyanwụ. Maapụ ala bụ ntọala maka nnyocha dị iche iche nke na-ejikọta geology na bayoloji, kemistri, fizik, na sayensị gburugburu ebe obibi iji nye nghọta zuru oke nke ike ụwa anyị.
5. Njikwa Akụrụngwa Mmiri
Akụrụngwa mmiri dị oke mkpa maka ndụ mmadụ na gburugburu ebe obibi. Maapụ ala na-arụ ọrụ dị oke mkpa na njikwa akụrụngwa mmiri site n'inyere aka ịchọpụta olulu mmiri, ụzọ mmiri si aga, na njirimara ala nke na-emetụta nnweta mmiri.
Site na ozi a, ndị na-ahụ maka akụrụngwa mmiri nwere ike ime mkpebi ka mma gbasara igwu olulu mmiri, ijikwa ala mmiri, na nchekwa mmiri. Ịghọta nkesa nke nkume ụfọdụ, dị ka ájá ma ọ bụ nkume limestone, nke na-eje ozi dị ka ebe nchekwa mmiri dị n'ime ala, dị oke mkpa maka mbọ njikwa ndị a.
6. Agụmakwụkwọ na Nnyocha
Maapụ ala abụghị naanị ihe dị mkpa maka ọrụ ubi bara uru kamakwa ọ bụ ngwa mmụta bara uru. Na mahadum na ụlọ akwụkwọ, a na-eji maapụ ndị a akụzi echiche ndị bụ isi na nke dị elu na geology, geomorphology, na sayensị gburugburu ebe obibi.
Ụmụ akwụkwọ nwere ike ịmụta otu esi agụ maapụ ala, kọwaa akara na agba ejiri mee ihe, ma tinye ihe ọmụma ahụ n'ọrụ iji dozie nsogbu ala dị mgbagwoju anya. Nnyocha agụmakwụkwọ na-adaberekwa nke ukwuu na maapụ ala maka nyocha data na nnwale echiche.
7. Nchekwa Gburugburu Ebe Obibi
Maapụ ala na-enyekwa aka na nchekwa gburugburu ebe obibi site n'inye ozi dị mkpa maka njikwa gburugburu ebe obibi na iji ala na-adịgide adịgide. Dịka ọmụmaatụ, site n'ịghọta njirimara ala nke otu mpaghara, gọọmentị nwere ike ịmepụta amụma iji chebe ebe obibi ndị dị nro ma ọ bụ tinye ojiji ala na-adịghị ize ndụ na gburugburu ebe obibi.
Na mgbakwunye, ozi sitere na maapụ ala na-enyere aka na mbọ mweghachi gburugburu ebe obibi mgbe e mechara igwu ala na ọrụ ụlọ ọrụ ndị ọzọ. Nhazi ziri ezi na nke zuru ezu na-eme ka njikwa gburugburu ebe obibi dịkwuo mma ma dabere na sayensị.
Mmechi
Maapụ ala bụ ngwaọrụ bara uru n'ọtụtụ akụkụ nke ndụ mmadụ, site na nchọpụta akụrụngwa sitere n'okike ruo na mbelata ọdachi, site na atụmatụ akụrụngwa ruo na nchekwa gburugburu ebe obibi. Site n'inye ozi zuru ezu gbasara nhazi na usoro ala, maapụ ndị a na-enyere anyị aka ime mkpebi ka mma, nchekwa, na nke na-adịgide adịgide.
N'oge mgbanwe ihu igwe na mmụba nke ọchịchọ maka akụrụngwa, mkpa nke map ala na-apụta ìhè nke ukwuu. Ya mere, itinye ego na imepụta, mmezi, na nkọwa nke map ala bụ itinye ego amamihe dị na ya maka ọdịnihu dị nchebe na nke na-adịgide adịgide.
