Ozizi Nhazi na Ọmụmụ Ihe Omenala
Pendahuluan
Usoro nhazi bụ usoro echiche nke lekwasịrị anya na usoro nhazi dị n'okpuru n'akụkụ niile nke omenala mmadụ. Ferdinand de Saussure bu ụzọ webata ya n'ọmụmụ asụsụ, e mechara gbasaa usoro a gaa n'ọtụtụ ngalaba dị iche iche, gụnyere nkà mmụta omenala, site n'aka ndị na-eche echiche dịka Claude Lévi-Strauss. N'ihe gbasara nkà mmụta omenala, usoro nhazi na-elekwasị anya n'ịchọpụta na inyocha usoro ndị dị n'okpuru ụdị omenala, usoro uru, na omume mmadụ.
Mmalite na Mmetụta nke Nhazi
A na-ewere Ferdinand de Saussure (1857–1913) dị ka nna nke nhazi, site na onyinye ya na asụsụ na-ewebata echiche dị ka asụsụ na parole, yana ihe nnọchianya na ihe ngosi. Saussure mesiri ike na asụsụ bụ usoro nke ihe ịrịba ama na-arụ ọrụ n'ime ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Onye France bụ ọkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya bụ Claude Lévi-Strauss (1908–2009), nke a maara dị ka nna nke nhazi na nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, mechara gbanwee echiche Saussure.
Lévi-Strauss webatara echiche na omenala bụ asụsụ nakwa na enwere ike inyocha ihe ndị dị na omenala n'otu ụzọ ahụ asụsụ si dị. O kwenyere na e nwere usoro zuru ụwa ọnụ dị n'okpuru omenala mmadụ niile, sitekwa n'ịmụ akụkọ ifo, akụkọ ifo, na ọbụna usoro ikwu, anyị nwere ike ịchọpụta usoro ndị a.
Ụkpụrụ Ndị Bụ Isi nke Nhazi
E nwere ọtụtụ ụkpụrụ dị mkpa n'usoro nhazi na nkà mmụta ihe gbasara omenala:
1. Nhazi Eluigwe na Ala: Nhazi na-arụ ụka na e nwere usoro dị mkpa, nke zuru ụwa ọnụ n'omenala mmadụ niile. Usoro ndị a bụ otu echiche nke ha na-ekerịta, ọ bụ ezie na ngosipụta ha nwere ike ịdị iche iche n'etiti ọha mmadụ.
2. Mmegide Abụọ: Otu n'ime echiche ndị dị mkpa n'usoro nhazi bụ mmegide abụọ (mmegide abụọ). Lévi-Strauss na ndị ga-anọchi ya na-achọpụtakarị ụdị abụọ a, dị ka echiche nke ezi na ihe ọjọọ, ọkụ na oyi, ma ọ bụ ihe na-adịghị ọcha na nke chara acha n'akụkọ ifo na akụkọ ifo.
3. Mmetụta Mmekọrịta Ọha na Eze Dị ka Sistemụ Emechiri Emechi: Nhazi ụlọ na-ele ihe omume mmekọrịta ọha na eze na omenala anya dị ka akụkụ nke sistemụ mechiri emechi, nke jikọtara ọnụ. Akụkụ ọ bụla nke usoro a na-egosipụta ma na-emekọrịta ihe na akụkụ ndị ọzọ dịka iwu ụfọdụ si dị.
4. Usoro Nhazi: Ụzọ ndị ọkachamara n'ihe gbasara nhazi na-ejikarị usoro nhazi dịka usoro mmụta asụsụ. Nyocha a gụnyere ịkọwa ihe dị iche iche n'ime akụkụ ya na ịghọta otu ha si emekọrịta ihe iji mepụta usoro nhazi zuru oke.
Ngwa nke Nhazi na Ọmụmụ Ihe Omenala
Claude Lévi-Strauss bụ onye mbụ n'itinye ozizi nhazi n'ọrụ na nkà mmụta omenala mmadụ. Ụfọdụ n'ime ọrụ ya ndị kacha emetụta gụnyere "The Elementary Structures of Kinship" (1949) na "Structural Anthropology" (1958). N'ọrụ ndị a, Lévi-Strauss gosiri otu esi enyocha ụlọ ọrụ mmekọrịta dị iche iche (dịka alụmdi na nwunye na ikwu okwu) site na ụzọ onye na-akọwa okwu nhazi.
A makwaara Lévi-Strauss maka nyocha akụkọ ifo ya. N'akwụkwọ dịka "Mythologiques" (usoro akwụkwọ anọ e bipụtara n'etiti 1964 na 1971), o gosiri na akụkọ akụkọ ifo sitere na omenala dị iche iche nwere otu ụkpụrụ nhazi. Dịka ọmụmaatụ, echiche nke duality na emegide na-apụtakarị na akụkọ ifo dị ka ụzọ isi ghọta ụwa.
Nkatọ nke Nhazi Ọdịdị
N'agbanyeghị mmetụta dị ukwuu o nwere, usoro nhazi ahụ enweghị ndị nkatọ ya. Ụfọdụ n'ime ndị isi nkatọ nke usoro a bụ:
1. Mkpebi Karịrị Oke: A na-ewerekarị nhazi ihe owuwu dị ka ihe a na-ekpebikarị n'ihi na ọ na-eleghara mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala anya. Ụfọdụ ndị nkatọ na-arụ ụka na ụzọ a na-elekwasị anya nke ukwuu n'usoro ihe a kapịrị ọnụ ma anaghị etinye uche zuru oke na ikike na mgbanwe.
2. Mmachi Empirical: Ọtụtụ nkatọ sitere n'aka ndị ọkà mmụta banyere mmadụ na-arụ ụka na ọ bụghị omenala niile ka a pụrụ inyocha n'otu ụzọ ahụ. Ha kwenyere na ụzọ ndị ọkachamara n'ihe gbasara nhazi nwere ike ime ka ọdịiche na mgbagwoju anya nke omenala mmadụ dị mfe karịa.
3. Nkọcha Oke: A na-ewerekarị usoro nhazi dị ka ihe na-adịghị ahụkebe ma dị anya site na ndụ n'ezie na ahụmịhe kwa ụbọchị nke ndị mmadụ. Ihe omume mmadụ ndị ọzọ nwere ike ọ gaghị adabara usoro echiche nke usoro nhazi tụrụ aro mgbe niile.
Echiche Nhazi Mgbe Lévi-Strauss gasịrị
Mgbe oge Lévi-Strauss gasịrị, ozizi ndị na-ahụ maka nhazi ihe gara n'ihu na-etolite ma ndị na-eche echiche dị iche iche gbanwere ya. Ndị ọkà ihe ọmụma dịka Roland Barthes na Michel Foucault mekwara ka echiche ndị na-ahụ maka nhazi ihe dịkwuo mma ma jikọta ha na ozizi dị mkpa na usoro nhazi ihe mgbe emechara. Ọ bụ ezie na ụzọ ndị na-ahụ maka nhazi ihe mgbe ochie nwere ike ọ gaghịzi adị oke mkpa, ihe nketa ya ka dị n'ọtụtụ ọmụmụ ihe nke oge a nke na-emesi ike mkpa ọ dị nhazi ihe n'ịghọta omenala.
Dịka ọmụmaatụ, Roland Barthes tinyere echiche ndị na-ahụ maka nhazi n'ime nyocha ya nke ọdịbendị ama ama. Ka ọ dị ugbu a, Foucault lekwasịrị anya karịa n'otu usoro nke ike na ihe ọmụma si akpụzi ndị a na-enyocha na omume mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Penutup
Ozizi ndị ọkachamara n'ihe gbasara omenala mmadụ enyela aka dị ukwuu n'otú anyị si aghọta omenala na ọha mmadụ. Ụzọ a na-enye ngwaọrụ nyocha dị ike maka ịchọpụta na ịkọwa ihe ndị dị n'okpuru nke na-akpụzi echiche na omume mmadụ. N'agbanyeghị nkatọ na mgbanwe dị iche iche, ihe nketa nke nhazi ka dị mkpa na ọmụmụ omenala na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Site n'ụzọ onye na-ahụ maka nhazi, anyị nwere ike ịhụ na n'okpuru ụdịdị omenala dị iche iche, e nwere ụkpụrụ ndị yiri ibe ha ma jikọtara ọnụ. Nke a na-enyere anyị aka ịghọta na ụmụ mmadụ, n'agbanyeghị ọdịiche dị n'elu elu, nwere otu ụzọ iche echiche na mmekọrịta n'ụzọ nhazi. N'ihi ya, ozizi a ka bụ usoro dị mkpa n'ọmụmụ ihe gbasara nkà mmụta omenala nke oge a.
