Ọmụmụ Ihe gbasara Anthropology gbasara Mgbanwe Mmekọrịta na Mgbanwe Omenala
Mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe omenala bụ echiche abụọ na-adị mgbe niile na ndụ mmadụ. Ọ dịghị obodo na-anaghị agbanwe agbanwe n'ezie; obodo ọ bụla na-enweta mgbanwe ụkpụrụ, na-agbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na-agbanwekwa ụzọ ndụ ka oge na-aga. Nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, dịka sayensị nke na-amụ ụmụ mmadụ n'ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala ha , na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịkọwa otu mgbanwe si eme, ihe kpatara ya ji eme, na otu ndị mmadụ na otu si enwe mmetụta ya. Site na usoro zuru oke - ịtụle akụnụba, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, okpukperechi, teknụzụ, gburugburu ebe obibi, na akụkọ ihe mere eme - nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-enyere anyị aka ịghọta mgbanwe ọ bụghị naanị dị ka "ọganihu" ma ọ bụ "nlaghachi azụ," kama dị ka usoro dị mgbagwoju anya nke gụnyere mkparịta ụka nke ihe pụtara na ike.
Ịghọta mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe omenala
Mgbanwe mmekọrịta ọha na eze na-ezo aka na mgbanwe na nhazi na ụkpụrụ nke mmekọrịta ọha na eze, dịka mgbanwe na usoro ezinụlọ, nkewa nke ọrụ, nhazi mmekọrịta ọha na eze, ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ, ma ọ bụ òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ka ọ dị ugbu a, mgbanwe omenala na-elekwasị anya karịa na mgbanwe na sistemụ nke ihe ọ pụtara: ụkpụrụ, ụkpụrụ, akara, asụsụ, ihe ọmụma mpaghara, omume emume, na njirimara mkpokọta. Ha abụọ jikọtara ọnụ: mgbanwe teknụzụ nwere ike ịgbanwe ụkpụrụ nke mmekọrịta ọha na eze; mana n'otu oge ahụ, mgbanwe na ihe ọ pụtara na ụkpụrụ nwere ike ikpebi otu esi anabata ma ọ bụ jụ teknụzụ ahụ.
Site n'echiche nke mmadụ, omenala abụghị naanị ihe nketa nna ochie a ga-echekwa n'enweghị nkọwa, kama ọ bụ ihe dị ndụ ma na-emegharị mgbe niile. Omenala na-adịgide n'ihi na a na-akọwa ha mgbe niile iji gboo mkpa nke oge a. N'aka nke ọzọ, ihe yiri ka ọ bụ "ọhụrụ" na-abụkarị ihe a na-agbanwe agbanwe na echiche obodo, na-eme ka e nwee ụdị omenala pụrụ iche, kama ịbụ naanị ihe e si mba ọzọ depụta.
Usoro mmadụ na mgbanwe ọgụgụ
Nkà mmụta mmadụ nwere ọtụtụ ụzọ isi ghọta mgbanwe. Nke mbụ, ụzọ ọrụ na-ele ọha mmadụ anya dị ka usoro nke akụkụ ya jikọtara ọnụ. Mgbanwe n'otu akụkụ - dịka ọmụmaatụ, akụ na ụba - ga-emetụta akụkụ ndị ọzọ, dị ka ezinụlọ ma ọ bụ emume. Nke abụọ, ụzọ esemokwu na-egosi na mgbanwe na-esitekarị na enweghị nha anya na mgba maka akụrụngwa. Site n'echiche a, mgbanwe omenala abụghị nke na-anọpụ iche, ebe ọ bụ na mmasị nke otu ndị nwere ike ịkpụzi ntụziaka mgbanwe site na agụmakwụkwọ, mgbasa ozi, na amụma. Nke atọ, ụzọ nkọwa na-emesi ike na omenala bụ "ịntanetị nke ihe" nke ụmụ mmadụ kpara. A na-aghọta mgbanwe site n'otú ndị mmadụ si akọwa ahụmịhe ọhụrụ, kpọọ aha eziokwu, na ịmepụta njirimara.
Ọzọkwa, nkà mmụta mmadụ nke oge a na-emepụtakwa echiche gbasara ijikọ ụwa ọnụ na mgbanwe mba. Ka ndị mmadụ, ngwongwo, na ozi na-agagharị ngwa ngwa, mgbanwe na-eme ọ bụghị naanị n'ime ọha mmadụ kamakwa ọ na-emetụta netwọk ụwa: ịkwaga mba ọzọ, njem nlegharị anya, ikpo okwu dijitalụ, ụlọ ọrụ omenala, na amụma akụ na ụba ụwa. Ya mere, ókèala dị n'etiti obodo na ụwa na-aghọwanye ihe na-agbanwe agbanwe.
Ihe ndị na-akpali mgbanwe: site na teknụzụ ruo na gburugburu ebe obibi
Ọtụtụ ihe nwere ike ịkpalite mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe omenala. Teknụzụ bụ isi ihe na-akpali ya. Dịka ọmụmaatụ, mmalite nke ekwentị mkpanaaka, ịntanetị, na mgbasa ozi mmekọrịta agbanweela ụzọ ndị mmadụ si akparịta ụka, rụọ ọrụ, na-ere ihe, na ọbụna na-etolite mmekọrịta mmetụta uche. Enwere ike idekọ omenala ọnụ na vidiyo, mana ha nwekwara ike ịdị mfe maka ọdịnaya nje. N'akụnụba, mmepụta ihe na akụ na ụba ahịa nwere ike ịgbanwe usoro mmepụta dabere na ndụ gaa na nke azụmahịa, na-emetụta nkewa okike nke ọrụ ma na-agbanwe usoro ndụ.
Ihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-arụkwa ọrụ, karịsịa site na amụma steeti: atụmatụ oghere, mmemme mmepe, iwu agụmakwụkwọ, na nnabata nke njirimara otu. Iwu nwere ike ime ka otu ụdị omenala sie ike dị ka "onye ọchịchị" ebe ọ na-ewepụ omume ndị ọzọ n'ihe ize ndụ. N'otu aka ahụ, okpukperechi na mmegharị okpukperechi nwere ike ịkpalite mgbanwe n'ụkpụrụ, dị ka iwu uwe, ụkpụrụ omume ọha na eze, na ọbụna omume emume.
Ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi dịkwa mkpa. Mgbanwe ihu igwe, ọdachi, mmebi gburugburu ebe obibi, ma ọ bụ mbelata nke akụrụngwa sitere n'okike nwere ike ịgbanwe ihe ndị mmadụ ji ebi ndụ ma manye obodo ime mgbanwe. Dịka ọmụmaatụ, obodo ndị dị n'ụsọ oké osimiri nke mmebi ahụ metụtara nwere ike ịkwaga ebe ọzọ , na-agbanwe usoro ezinụlọ, inwe ala, na njirimara dịka "ndị bi n'ụsọ oké osimiri."
Usoro mgbanwe omenala: mgbasa ozi, njikọta, na njikọta
Nkà mmụta mmadụ na-eji echiche dị iche iche akọwa usoro mgbanwe. Mgbasa ozi bụ mgbasa nke ihe omenala site n'otu otu gaa na nke ọzọ, dị ka nri, egwu, ma ọ bụ ụdị ejiji. Mmekọ ihe na-ezo aka na mkpakọrịta omenala siri ike na nke na-adịgide adịgide nke na-ebute mmetụta ibe; a na-emekarị, a na-emegharị ihe ọhụrụ, ọ bụghị naanị dochie ya. Mmekọ ihe na-akọwa usoro njikọta ka elu, ebe ọdịiche omenala na-ejikọta, na-ebelata njirimara ọdịnala .
Agbanyeghị, ọtụtụ ndị ọkà mmụta gbasara mmadụ na-ekwusi ike na njikọta ihe: omenala nke oge a na-abụkarị ngwakọta ihe okike. Dịka ọmụmaatụ, emume ọdịnala na-eji igwe okwu ọgbara ọhụrụ eme ihe ugbu a ma na-agbasa ya na mgbasa ozi ọha. Maka ụfọdụ, a na-ewere nke a dị ka "ihe e mebiri emebi," mana maka ndị ọzọ, ọ bụ ụzọ isi mee ka ọdịnala dị mkpa ma dịrị ndị ntorobịa mfe ịnweta.
Mmetụta nke mgbanwe: n'etiti ohere na esemokwu
A naghị anabata mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke ọma mgbe niile. Mgbanwe omenala na-akpatakarị esemokwu n'etiti ọgbọ dị iche iche: ọgbọ ndị agadi na-ahụ mgbanwe dị ka ihe iyi egwu nye ụkpụrụ, ebe ọgbọ ndị na-eto eto na-ahụ ya dị ka oghere maka ngosipụta na ohere. N'ime obodo mepere emepe, ịdị n'otu obodo nwere ike ịda mbà ka ụdị ndụ na-aghọ nke onwe onye. Agbanyeghị, n'otu oge ahụ, ụdị ịdị n'otu ọhụrụ na-apụta dabere na obodo ndị nwere mmasị, ọrụ, ma ọ bụ netwọk dijitalụ.
Mgbanwe nwekwara ike ime ka enweghị nha anya gbasaa. Enweghị ohere maka agụmakwụkwọ, teknụzụ, na isi obodo akụ na ụba pụtara na ụfọdụ otu na-agbanwe ngwa ngwa, ebe ndị ọzọ na-ala azụ. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na-egosi na mmepe adịghị mma abụghị naanị okwu "umengwụ" ma ọ bụ "enweghị ikike," kama ọ bụ okwu nhazi: onye nwere akụrụngwa, onye nwere ike ịhazi amụma, na onye a na-anụ olu ya.
N'ọnọdụ ụfọdụ, mgbanwe na-akpali mmegide: mmegharị iji chekwaa asụsụ mpaghara, mmegide nke igwu ala, nkatọ nke njem nlegharị anya buru ibu, ma ọ bụ arịrịọ maka nnabata ikike ndị obodo. Nguzogide a abụghị mgbe niile megidere oge a, kama ọ bụ mgbalị iji kparịta ụzọ mgbanwe ka ọ ghara imebi obodo ahụ.
Ụzọ ndị mmadụ si eme ihe: ileba anya na mgbanwe nke ọma
Ike nke nkà mmụta mmadụ dị n'usoro ethnographic—nnyocha ubi site na iji nlele ndị sonyere, ajụjụ ọnụ miri emi, na itinye aka kpọmkwem na ndụ kwa ụbọchị nke obodo ndị a na-amụ. N'ụzọ dị otu a, ndị ọkà mmụta banyere mmadụ na-edekọ ọ bụghị naanị "ihe mgbanwe" kamakwa otu ndị mmadụ si enweta mgbanwe ndị ahụ: mmetụta uche ha, nchekasị, olileanya, na atụmatụ ịnagide ha.
Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na-ejikwa akụkọ ihe mere eme ọnụ, ọmụmụ ihe ndekọ ihe ochie, na ụzọ dị iche iche e si achọta njikọ mgbanwe n'ofe mpaghara - dịka ọmụmaatụ, ịmụ banyere ndị si mba ọzọ kwaga obodo ukwu na ịhụ otu ha si echekwa omenala, wulite obodo ndị si mba ọzọ kwaga, ma ziga mmetụta ndị mmadụ n'ụlọ site na ego, ụdị ndụ, ma ọ bụ echiche ọhụrụ.
Mmechi
Ọmụmụ ihe gbasara mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe omenala na-akụzi na mgbanwe bụ akụkụ dị mkpa nke ndụ mmadụ. Ọ bụghị otu ụzọ, ọ bụghị mgbe niile ka ọ dị larịị, ọ na-agụnyekwa mkparịta ụka gbasara ihe ọ pụtara na mmekọrịta ike. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na-enyere anyị aka ịhụ na omenala nwere ike ịgbanwe n'enweghị ihe furu efu, a pụkwara ịgbanwe oge a na-enweghị nhazi. Site n'ịghọta usoro mgbanwe n'ụzọ miri emi - site na ahụmịhe doro anya nke ọha mmadụ - anyị nwere ike ịmepụta amụma na àgwà mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke ziri ezi , nke nwere mmetụta omenala, ma na-akwado nkwado nke ndụ ọnụ. N'ikpeazụ, ịghọta mgbanwe pụtara ịghọta ụmụ mmadụ dị ka ndị na-amụta ihe mgbe niile, na-agbanwe agbanwe, ma na-emepụta ihe ọhụrụ pụtara n'ụwa nke na-agagharị.
