Istwa Koperativ yo: Depi nan kòmansman yo rive nan devlopman yo nan mond lan
Yon koperativ se yon òganizasyon biznis ki posede epi opere pa moun pou byen komen an. Prensip fondamantal yon koperativ se ke chak manm gen dwa vòt egal, kèlkeswa kantite kapital ki kontribye a, kidonk bay chak manm opòtinite pou patisipe nan pran desizyon. Pou konprann kijan koperativ yo devlope rive nan fòm aktyèl yo, li enpòtan pou revize istwa yo, depi kreyasyon yo rive nan wòl yo nan ekonomi mondyal la.
Kòmansman Koperativ yo
Istwa koperativ yo te kòmanse an Ewòp nan 19yèm syèk la, kòm yon repons a kondisyon sosyal ak ekonomik difisil ki te soti nan Revolisyon Endistriyèl la. Nan epòk sa a, gwo chanjman nan mond endistriyèl la te mennen nan eksplwatasyon anpil travayè, salè ki ba, ak kondisyon travay ki pa imen. Bezwen pou solisyon pou pwoblèm sa yo te mennen nan aparisyon lide koperativ la.
An 1844 nan Rochdale, Angletè, yon gwoup travayè twal te fonde Rochdale Society of Equitable Pioneers, ke yo rekonèt kòm predesesè koperativ konsomatè modèn yo. Gwoup sa a te etabli prensip debaz koperativ yo, ke yo rekonèt kòm "Prensip Rochdale yo," ki vin tounen baz pou koperativ atravè lemond, tankou manm volontè ak ouvè, gouvènans demokratik, ak patisipasyon ekonomik manm yo.
Pyonye Rochdale yo te kòmanse pa louvri yon magazen ki vann pwodui chak jou a pri ki pi abòdab epi ki pataje pwofi yo ak manm li yo selon tranzaksyon yo. Biznis sa a te grandi rapidman epi li te vin tounen yon modèl ke anpil lòt gwoup atravè lemond te swiv.
Devlopman Koperativ yo an Ewòp
Devlopman koperativ yo an Ewòp pa t limite sèlman ak Angletè. Lafrans ak Almay te jwe yon wòl enpòtan tou nan ekspansyon mouvman koperativ la. An Frans, nan mitan 19yèm syèk la, Charles Fourier ak Philippe Buchez te vin figi kle nan devlopman òganizasyon koperativ yo. Fourier, yon pansè sosyal, te pwomouvwa lide "falanj", kominote pwodiksyon pataje ki te endirèkteman enspire fòmasyon koperativ travay yo.
Pandanstan, nan Almay, Friedrich Wilhelm Raiffeisen te devlope koperativ epay ak prè nan ane 1860 yo. Li te etabli inyon kredi pou ti kiltivatè ki te gen difikilte pou jwenn kapital nan men gwo bank yo. Konsèp Raiffeisen an te mete aksan sou prensip responsablite pataje a epi yo kwè li se prekisè sistèm mikwokredi a ki popilè kounye a nan divès peyi an devlopman.
Pwopagasyon Koperativ yo atravè lemond
Nan fen 19yèm syèk la ak nan kòmansman 20yèm syèk la, mouvman koperativ la te kòmanse gaye toupatou nan mond lan, tankou Amerik di Nò, Ostrali ak Azi. Ozetazini, koperativ agrikòl yo te vin popilè epi yo te ede kiltivatè yo ogmante pouvwa negosyasyon yo sou mache a.
Mouvman koperativ la nan Azi te konnen yon kwasans siyifikatif tou. Nan Japon, sistèm koperativ la te kòmanse devlope fòtman apre Dezyèm Gè Mondyal la, li te konsantre sou koperativ konsomatè ak agrikòl yo. Nan peyi Zend, koperativ kredi ak agrikòl yo te yon pati vital nan ekonomi riral la depi kòmansman 20yèm syèk la.
Nan Endonezi, mouvman koperativ la te kòmanse pandan epòk kolonyal Olandè a, espesyalman an 1896, lè Premye Minis R. Aria Wirjaatmadja te etabli yon koperativ epay ak prè. Sepandan, koperativ modèn nan Endonezi te devlope rapidman sèlman apre endepandans, anba gidans Bung Hatta, ke yo rekonèt kòm Papa Koperativ Endonezyen yo. Hatta te kwè fèmman ke koperativ yo te fondasyon ekonomi pèp la, ki kapab amelyore byennèt sosyal ak ekonomik kominote a.
Koperativ nan epòk modèn nan
Pandan n ap antre nan epòk modèn nan, koperativ yo kontinye adapte yo ak chanjman tan yo. Yon egzanp adaptasyon sa a se itilizasyon teknoloji enfòmasyon ak kominikasyon nan operasyon koperativ yo. Avèk teknoloji, koperativ yo pa limite a jesyon manyèl ankò, men yo itilize tou platfòm dijital pou tranzaksyon ak kominikasyon ant manm yo. Sa fè koperativ yo pi efikas epi yo kapab fè konpetisyon ak lòt antite biznis yo.
Koperativ yo te elaji sektè biznis yo tou. Anplis koperativ konsomatè ak kredi yo, kounye a gen koperativ pwodiktè, koperativ travayè, ak koperativ sèvis ki sèvi divès bezwen manm yo. Gen kèk koperativ ki menm elaji nan endistri gwo echèl, tankou koperativ elektrik Ozetazini, ki bay elektrisite nan zòn riral yo ki te pa abòdab anvan.
Òganizasyon entènasyonal tankou Alyans Koperativ Entènasyonal (ICA) fasilite kolaborasyon ak echanj enfòmasyon ant koperativ atravè lemond. Sa ranfòse pozisyon koperativ yo kòm yon altènatif ki pi ekitab e dirab nan sistèm ekonomik mondyal la.
Defi ak Avni Koperativ yo
Malgre ke koperativ yo ofri anpil avantaj, yo fè fas tou ak gwo defi nan yon ekonomi mondyal dinamik. Eskaladabilite ak konpetisyon ak gwo kòporasyon yo se gwo defi. Anpil koperativ fè fas ak kapital ak resous imen limite, sa ki limite kwasans yo.
Sepandan, mouvman koperativ la gen yon potansyèl enòm pou adrese defi ekonomi modèn nan. Avèk konsyantizasyon k ap grandi sou enpòtans yon ekonomi enklizif ak dirab, prensip koperativ ki santre sou jistis sosyal ak ekonomik yo ta ka yon solisyon pou reyalize byennèt sosyal an jeneral.
Nan lavni, yo atann pou koperativ yo entegre plis teknoloji nan operasyon yo, fòje patenarya ki pi laj, epi kontinye ranfòse kapasite manm yo atravè edikasyon ak fòmasyon. Nan fason sa a, koperativ yo pa sèlman ap siviv, men yo pral kontinye pwospere tou kòm antite biznis serye k ap fè fas ak defi ekonomi mondyal la ki de pli zan pli konplèks.
Kidonk, long istwa koperativ yo te bay anpil leson ak enspirasyon nan jesyon ekonomik kolektif. Malgre anpil defi ki devan nou, koperativ yo rete yon senbòl koperasyon ak solidarite pou atenn pi bon objektif ekonomik ak sosyal.
