Egzanp Kesyon ak Diskisyon sou Alèl Konpoze
Pendahuluan
Alèl miltip se yon tèm yo itilize nan jenetik pou dekri prezans plis pase de alèl nan yon sèl locus jenetik. Sa diferan de modèl eritaj klasik Mendelyen an, ki konsidere sèlman de alèl pou yon sèl jèn: yon alèl dominan ak yon alèl resesif. Alèl miltip bay pi gwo divèsite jenetik epi yo jwenn nan yon gran varyete òganis. Nan atik sa a, nou pral diskite plizyè egzanp ki enplike plizyè alèl ak solisyon yo.
Konsèp debaz sou plizyè alèl
Alèl miltip yo se yon seri plis pase de alèl ki okipe menm lokis la sou yon pè kwomozòm omolog. Prezans plizyè alèl pèmèt yon pi gwo varyasyon fenotipik nan yon popilasyon. Yon egzanp klasik eritaj alelik miltip se gwoup san imen an (sistèm ABO), kote gen twa alèl: \(I^A\), \(I^B\), ak \(i\).
Egzanp Kesyon 1: Gwoup San Sistèm ABO
Kesyon:
Yon nonm ki gen gwoup san A marye ak yon fanm ki gen gwoup san B. Yo gen yon pitit ki gen gwoup san O. Detèmine jenotip posib paran yo.
Diskisyon:
Gwoup san A ka gen jenotip \(I^AI^A\) oubyen \(I^Ai\), alòske gwoup san B ka gen jenotip \(I^BI^B\) oubyen \(I^Bi\). Gwoup san 0 ka sèlman gen jenotip \(ii\). Piske timoun nan gen gwoup san 0, tou de paran yo dwe kontribye alèl \(i\) la.
– Yon nonm ki gen gwoup san A ak jenotip \(I^Ai\).
– Yon fanm ki gen gwoup san B ak jenotip \(I^Bi\).
Si nou fè yon tablo kwazman jenetik (kare Punnett), nou ka wè rezilta kwazman yo jan sa a:
| | \(Mwen^A\) | \(i\) |
|———-|———|——–|
| \(I^B\) | \(I^AI^B\) | \(I^Bi\) |
| \(i\) | \(I^Ai\) | \(ii\) |
Fenotip posib pou timoun nan:
– \(I^AI^B\) : Gwoup san AB
– \(I^Bi\) : Gwoup san B
– \(I^Ai\) : Gwoup san A
– \(ii\) : Gwoup san 0
Yon timoun ki gen gwoup san O gen yon jenotip \(ii\) ki ka rive, kidonk nou ka konkli ke jenotip posib tou de paran yo se \(I^Ai\) ak \(I^Bi\).
Egzanp Kesyon 2: Koulè Fouri nan Lapen
Kesyon:
Nan lapen, koulè pwal la detèmine pa yon seri plizyè alèl nan lòd dominans lan \(C > c^c > c^h > c\). Koulè pwal posib yo se:
– \(CC, Cc^c, Cc^h, Cc\): Cheve nwa
– \(c^cc^c, c^cc^h, c^cc\): Ton sèpya
– \(c^hc^h, c^hc\): Fouri Himalayan
– \(cc\): Fouri albino
Si de lapen sèpia kwaze, detèmine rapò fenotip pitit yo.
Diskisyon:
Yon lapen ki gen fouri sèpya ka gen jenotip \(c^cc^c\), \(c^cc^h\), oubyen \(c^cc\). Pou senplifye, ann sipoze tou de lapen yo gen jenotip \(c^cc^c\).
Kwaze ant lapen ki gen jenotip \(c^cc^c\) la se jan sa a:
| | \(c^c\) | \(c\) |
|———-|———|——–|
| \(c^c\) | \(c^cc^c\) | \(c^cc\) |
| \(c\) | \(c^cc\) | \(cc\) |
Rapò jenotipik ak fenotipik:
– \(c^cc^c\): Fouri sèpya
– \(2c^cc\): Fouri Himalayan
– \(cc\): Fouri albino
Rapò fenotip pitit yo te 1 sèpya: 2 himalayan: 1 albino.
Egzanp Kesyon 3: Maladi Moun
Kesyon:
Nan yon sèten kondisyon jenetik, gen kat alèl, sètadi \(A_1\), \(A_2\), \(A_3\), ak \(a\) avèk lòd dominans \(A_1 > A_2 > A_3 > a\). Si yon moun gen jenotip \(A_1a\) ak \(A_3A_3\), detèmine fenotip chak moun.
Diskisyon:
– Yon moun ki gen jenotip \(A_1a\): Piske \(A_1\) dominan sou tout lòt alèl yo, moun sa a pral eksprime fenotip ki asosye avèk alèl \(A_1\) la.
– Moun ki gen jenotip \(A_3A_3\): Piske alèl \(A_3\) a dominan sou alèl \(a\) a men resesif sou \(A_1\) ak \(A_2\), fenotip la pral baze sou ekspresyon alèl \(A_3\) a.
Konklizyon
Diskisyon kesyon ki nan atik sa a demontre ke eritaj karakteristik ki gen plizyè alèl pi konplèks pase eritaj klasik Mendelyen an. Plizyè alèl nan yon sèl locus bay opòtinite pou yon varyasyon fenotipik ki pi laj. Lè nou konprann konsèp plizyè alèl yo, nou ka detèmine pi fasilman rezilta jenetik ki gen plis chans rive nan yon popilasyon. Analiz sa a enpòtan nan etid jenetik ak aplikasyon li yo nan medsin, elvaj, ak byoloji evolisyonè.
