Txoj kev xav ntawm cov qauv kev ua haujlwm hauv kev kawm txog zej zog

Kev Tshawb Fawb Txog Kev Ua Haujlwm Hauv Kev Kawm Txog Zej Zog

Pendahuluuan

Kev ua haujlwm ntawm cov qauv yog ib txoj hauv kev tseem ceeb hauv kev kawm txog zej zog uas hais txog qhov tseem ceeb ntawm cov qauv thiab kev ua haujlwm hauv zej zog. Txoj kev xav no nrhiav kev nkag siab txog ntau yam ntawm lub zej zog - xws li cov tsev kawm ntawv, cov qauv, thiab cov txiaj ntsig - sib cuam tshuam thiab ua haujlwm ua ke los tswj kev ruaj khov thiab kev ruaj khov ntawm zej zog. Nws yog ib txoj kev xav uas hais txog kev pom zoo thiab kev txiav txim siab ntawm cov tswv cuab ntawm lub zej zog, sib piv rau cov kev xav uas tsom mus rau kev tsis sib haum xeeb thiab kev hloov pauv hauv zej zog. Tsab xov xwm no yuav tshuaj xyuas keeb kwm, cov yam ntxwv tseem ceeb, thiab qee qhov kev thuam ntawm kev ua haujlwm ntawm cov qauv.

Keeb Kwm ntawm Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qauv

Kev ua haujlwm ntawm cov qauv muaj nws cov hauv paus hauv kev ua haujlwm ntawm cov neeg xav thaum ntxov xws li Auguste Comte thiab Herbert Spencer, tab sis paub zoo tshaj plaws los ntawm cov haujlwm ntawm Émile Durkheim thiab Talcott Parsons. Durkheim, ib tus neeg tsim kev sib raug zoo niaj hnub no, tau hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev sib koom siab hauv zej zog thiab yuav ua li cas cov zej zog muaj sia nyob thiab ua haujlwm los ntawm kev koom ua ke ntawm cov txiaj ntsig sib koom. Talcott Parsons, ua haujlwm thaum ntxov xyoo pua 20th, tom qab ntawd tau tsim txoj kev xav no kom ntxaws ntxiv, siv cov txheej txheem sib xyaw ua ke thiab sib xyaw ua ke.

Cov Ntsiab Lus Tseem Ceeb hauv Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qauv

1. Cov Qauv Kev Sib Raug Zoo:
Cov qauv kev sib raug zoo yog hais txog kev teeb tsa ruaj khov ntawm cov ntsiab lus hauv zej zog xws li cov tsev kawm ntawv, cov pab pawg hauv zej zog, cov xwm txheej, thiab lub luag haujlwm uas tswj hwm tib neeg tus cwj pwm hauv zej zog. Cov qauv no tsim cov qauv kev sib cuam tshuam uas kwv yees tau thiab nkag siab tau.

2. Kev Ua Haujlwm Hauv Zej Zog:
Cov dej num hauv zej zog yog cov txiaj ntsig ntawm cov haujlwm lossis cov tsev kawm ntawv uas pab tswj kev sib koom ua ke hauv zej zog. Txhua yam hauv zej zog raug pom tias muaj lub luag haujlwm tseem ceeb uas pab txhawb rau kev ruaj khov tag nrho. Piv txwv li, tsev neeg ua haujlwm los sib raug zoo nrog cov menyuam, cov tsev kawm ntawv los qhia kev paub, thiab txoj cai lij choj los tswj kev txiav txim.

3. Kev Sib Npaug:
Kev ua haujlwm ntawm cov qauv hais txog qhov xwm txheej ntawm kev sib npaug hauv cov qauv kev sib raug zoo. Thaum ib feem ntawm lub cev kev sib raug zoo hloov pauv, qhov kev hloov pauv no yuav cuam tshuam rau lwm qhov thiab ua rau muaj kev siv zog los kho qhov sib npaug ntawm lub cev.

4. Kev Piv Txwv Txog Cov Khoom Siv Organic:
Kev ua haujlwm feem ntau siv cov lus piv txwv txog lub cev los piav qhia txog lub zej zog ua haujlwm li cas. Ib yam li lub cev tib neeg muaj ntau yam kabmob uas ua haujlwm ua ke los txhawb nqa lub neej, lub zej zog muaj ntau lub koom haum uas ua haujlwm ua ke los tswj kev ruaj khov ntawm zej zog.

Kev Cuam Tshuam thiab Kev Pab Txhawb

Kev ua haujlwm ntawm cov qauv tau ua rau muaj kev pab tseem ceeb rau kev txhim kho kev tshawb fawb txog zej zog thiab kev tshawb fawb txog kev ua haujlwm. Cov kws tshawb fawb txog zej zog siv txoj hauv kev no los kawm txog ntau yam ntawm lub zej zog, los ntawm kev tsim tsev neeg mus rau kev kawm thiab kev nom kev tswv. Txoj hauv kev no pab piav qhia txog yuav ua li cas thiab vim li cas qee yam ntawm cov qauv kev sib raug zoo tseem muaj, nrog rau piav qhia txog kev ua haujlwm thiab kev koom tes ntawm ntau lub koom haum thiab cov tsev kawm ntawv hauv kev tswj hwm kev sib npaug thiab kev txiav txim hauv zej zog.

Kev Tshuaj Xyuas Txog Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qauv

Txawm hais tias muaj ntau tus neeg raws qab txoj kev xav no los, cov neeg thuam txoj kev xav no kuj muaj ntau yam. Qee qhov kev thuam tseem ceeb ntawm txoj kev xav txog kev ua haujlwm ntawm cov qauv suav nrog:

1. Static thiab Conservative:
Cov neeg thuam hais tias kev ua haujlwm ntawm cov qauv tsom mus rau kev ruaj khov thiab kev sib npaug ntau dhau, feem ntau tsis quav ntsej txog kev hloov pauv hauv zej zog thiab kev tsis sib haum xeeb. Lub tswv yim no feem ntau pom tias txhawb nqa qhov xwm txheej tam sim no thiab tsis muaj kev cuam tshuam rau kev tsis ncaj ncees hauv zej zog thiab kev hloov pauv uas tshwm sim hauv zej zog.

2. Tej Yam Nyuaj Hauv Kev Piav Qhia Txog Lub Hwj Chim Thiab Kev Tsis Sib Haum Xeeb:
Kev ua haujlwm ntawm cov qauv tsis piav qhia txog lub luag haujlwm ntawm lub hwj chim thiab kev tsis sib haum xeeb hauv zej zog. Cov neeg thuam, xws li cov neeg xav Marxist, hais tias kev tsis sib haum xeeb hauv chav kawm thiab kev tsis sib luag yog cov feem tseem ceeb ntawm cov qauv hauv zej zog thiab yuav tsum tau lees paub tias yog cov ua rau muaj kev hloov pauv hauv zej zog.

3. Tej Yam Nyuaj Hauv Kev Piav Qhia Txog Kev Poob Qis Hauv Zej Zog:
Txoj kev xav no feem ntau xav tias txhua yam ntawm cov qauv kev sib raug zoo muaj lub luag haujlwm zoo. Qhov no tsis quav ntsej txog qhov tseeb tias qee lub koom haum thiab cov qauv kev cai tuaj yeem ua haujlwm tsis zoo thiab ua rau qee tus tswv cuab ntawm lub zej zog puas tsuaj.

4. Kev Hais Dav Dav Dhau:
Feem ntau cov qauv kev ua haujlwm raug suav hais tias dav dhau thiab tsis tshwj xeeb. Cov lus piav qhia los ntawm txoj kev xav no tuaj yeem suav tias yog abstract dhau thiab tsis muaj tseeb txaus los ntsuam xyuas cov xwm txheej sib txawv hauv cov zej zog sib txawv.

5. Kev txiav txim siab:
Qee zaum kev ua haujlwm ntawm cov qauv kev ua haujlwm raug suav hais tias yog qhov txiav txim siab dhau, xav tias cov tib neeg tsuas yog cov khoom ntawm cov qauv kev sib raug zoo yam tsis xav txog lub koom haum (peev xwm ua haujlwm) ntawm cov tib neeg hauv kev hloov cov qauv ntawd.

Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qauv hauv Lub Caij Nyoog Niaj Hnub

Txawm hais tias kev ua haujlwm ntawm cov qauv tau raug thuam ntau heev, ntau lub tswv yim thiab cov txheej txheem tsim los ntawm txoj kev xav no tseem muaj feem cuam tshuam thiab siv rau hauv kev kawm txog zej zog niaj hnub no. Txoj kev xav no tau hloov pauv thiab hloov kho rau kev txhim kho hauv kev kawm txog zej zog uas tsom mus rau kev ua haujlwm ntawm lub zog, kev tsis sib haum xeeb, thiab kev hloov pauv hauv zej zog. Piv txwv li, neo-functionalism yog ib qho kev sim hloov kho thiab hloov kho cov qauv kev ua haujlwm kom coj mus rau hauv tus account lub zog thiab lub koom haum tus kheej.

Txoj kev qhia no tseem ceeb heev ua ib qho ntawm ntau lub tswv yim theoretical siv los nkag siab txog qhov nyuaj ntawm lub zej zog, thiab pab cov kws tshawb fawb txog zej zog tshawb nrhiav seb cov khoom sib txuas lus sib cuam tshuam thiab cuam tshuam li cas rau lub neej ntawm cov tib neeg thiab cov pab pawg hauv zej zog.

Xaus

Kev ua haujlwm ntawm cov qauv yog ib txoj kev xav qub hauv kev kawm txog zej zog, muab ib lub hauv paus tseem ceeb rau kev nkag siab txog cov qauv thiab kev ua haujlwm hauv zej zog sib cuam tshuam li cas los tsim kom muaj kev sib npaug thiab kev ruaj khov hauv zej zog. Txawm hais tias tau txais kev thuam ntau, tshwj xeeb tshaj yog los ntawm cov kev xav ntau dua thiab kev thuam, txoj hauv kev no tau muaj kev cuam tshuam loj heev rau kev txhim kho ntawm kev kawm txog zej zog thiab tseem muaj feem cuam tshuam hauv kev kawm txog zej zog niaj hnub no. Los ntawm kev nkag siab txog nws lub zog thiab kev txwv, kev ua haujlwm ntawm cov qauv tuaj yeem yog ib qho cuab yeej siv tau los tshuaj xyuas kev nkag siab txog qhov nyuaj thiab ntau haiv neeg ntawm zej zog.

Sau ib qho lus tawm tswv yim