Cov Qauv thiab Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qog Adrenal
Pendahuluuan
Cov qog adrenal, tseem hu ua cov qog suprarenal, yog cov qog endocrine uas ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tswj hwm ntau yam haujlwm ntawm lub cev. Nyob saum lub raum, cov qog no muaj ob ntu tseem ceeb: adrenal cortex thiab adrenal medulla. Txhua ntu ntawm cov no muaj ib txoj haujlwm sib txawv thiab tsim cov tshuaj hormones sib txawv. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav tshawb nrhiav cov qauv thiab kev ua haujlwm ntawm cov qog adrenal kom tob.
Cov qauv ntawm cov qog adrenal
Cov qog adrenal muaj ob txheej tseem ceeb: lub adrenal cortex, uas nyob sab nraud, thiab adrenal medulla, uas nyob sab hauv.
1. Lub qog adrenal
Lub cortex muaj peb txheej:
– Zona Glomerulosa: Txheej sab nraud tshaj plaws uas tsim cov tshuaj hormones mineralocorticoid, xws li aldosterone. Cov tshuaj hormones no tswj cov dej thiab ntsev hauv lub cev kom sib npaug, uas yog qhov tseem ceeb rau kev ruaj khov ntawm cov ntshav siab.
– Zona Fasciculata: Txheej nruab nrab tsim cov glucocorticoids, xws li cortisol. Cortisol yog cov tshuaj hormones tseem ceeb uas pab lub cev teb rau kev ntxhov siab thiab tswj cov protein, rog, thiab carbohydrate metabolism.
– Zona Reticularis: Txheej tob tshaj plaws ntawm lub cortex uas tsim cov androgens, cov tshuaj hormones poj niam txiv neej uas ua lub luag haujlwm hauv kev txhim kho cov yam ntxwv poj niam txiv neej thib ob.
2. Cov qog adrenal
Qhov no ntawm lub qog adrenal tsim cov catecholamines, xws li adrenaline thiab noradrenaline. Cov tshuaj hormones no raug tso tawm los teb rau kev ntxhov siab lossis kev hem thawj ntawm lub cev, feem ntau hu ua 'kev tawm tsam lossis khiav'.
Kev Ua Haujlwm ntawm Cov Qog Adrenal
Cov qog adrenal tsim ntau yam tshuaj hormones uas cuam tshuam rau yuav luag txhua lub cev thiab cov nqaij hauv lub cev. Cov haujlwm tseem ceeb ntawm cov tshuaj hormones uas cov qog adrenal tsim tawm suav nrog:
1. Kev Tswj Xyuas Metabolic
Cov qog adrenal tsim cov tshuaj hormones glucocorticoid, feem ntau yog cortisol, uas ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev zom cov carbohydrate, protein, thiab rog. Cortisol pab kom cov ntshav qab zib nce siab los ntawm kev txhawb nqa kev tsim cov glucose hauv lub siab thiab rhuav cov protein kom tsim cov amino acids uas siv tau rau lub zog.
2. Kev Tswj Xyuas Ntshav Siab
Aldosterone, uas tsim los ntawm zona glomerulosa, ua lub luag haujlwm hauv kev tswj qhov sib npaug ntawm sodium thiab potassium hauv lub cev los ntawm kev pab lub raum khaws sodium thiab tso tawm potassium. Qhov no yog qhov tseem ceeb hauv kev tswj cov ntshav ntim thiab ntshav siab. Kev tsis sib npaug ntawm cov aldosterone tuaj yeem ua rau muaj cov mob xws li ntshav siab lossis hypotension.
3. Kev Teb rau Kev Nyuaj Siab
Adrenaline thiab noradrenaline, uas adrenal medulla tsim tawm, yog ob hom tshuaj hormones tseem ceeb uas koom nrog kev teb rau kev sib ntaus lossis khiav. Thaum muaj kev ntxhov siab lossis muaj kev phom sij, cov tshuaj hormones no ua rau lub plawv dhia ceev, ntshav siab, thiab ntshav ntws mus rau cov leeg loj, nrog rau ua kom ua pa sai dua thiab siv zog los ntawm cov rog thiab glycogen khaws cia.
4. Kev Tswj Xyuas Kev Ua Haujlwm ntawm Lub Cev Tiv Thaiv Kab Mob
Cortisol kuj muaj cov teebmeem tiv thaiv kev o thiab kev tiv thaiv kab mob, ua rau nws tseem ceeb rau lub cev teb rau kev o thiab cov kab mob autoimmune. Cortisol tuaj yeem tswj hwm qee cov qe ntshav tiv thaiv kab mob, pab txo qhov o, thiab hloov kho kev teb ntawm lub cev.
5. Kev Tswj Xyuas Kev Ua Haujlwm ntawm Kev Yug Me Nyuam thiab Kev Sib Deev
Cov androgens uas tsim los ntawm thaj chaw reticular ntawm adrenal cortex, xws li dehydroepiandrosterone (DHEA), ua lub luag haujlwm hauv kev txhim kho cov yam ntxwv kev sib deev thib ob thiab cuam tshuam rau libido hauv cov txiv neej thiab cov poj niam. Thaum lub sijhawm laus, androgens pab txhawb kev txhim kho cov noob caj noob ces ntawm cov txiv neej thiab kev loj hlob ntawm cov phev.
Kev Mob Hlwb ntawm Cov Qog Adrenal
Kev tsis sib npaug ntawm cov tshuaj hormones uas cov qog adrenal tsim tawm tuaj yeem ua rau muaj ntau yam teeb meem kev noj qab haus huv. Qee qhov ntawm cov kab mob no suav nrog:
1. Kab mob Addison
Kab mob Addison yog ib yam mob uas lub qog adrenal tsis tsim cov tshuaj hormones corticosteroid txaus. Cov tsos mob suav nrog cov leeg tsis muaj zog, poob phaus, ntshav qis, thiab daim tawv nqaij muaj xim ntau dhau. Kab mob no feem ntau yog tshwm sim los ntawm kev puas tsuaj rau cov qog adrenal.
2. Cushing's syndrome
Cushing's syndrome tshwm sim vim muaj cortisol ntau dhau. Nws tuaj yeem tshwm sim los ntawm qog pituitary (hu ua Cushing's disease) lossis qog adrenal. Cov tsos mob suav nrog kev rog dhau heev, lub ntsej muag puag ncig, cov ceg nyias nyias, ntshav siab, thiab cov ntshav qab zib ntau.
3. Kev loj hlob ntawm cov qog adrenal txij thaum yug los
Qhov mob no yog tshwm sim los ntawm kev hloov pauv caj ces uas ua rau cov qog adrenal tsim ntau dhau lossis tsis tsim cov tshuaj hormones, uas tuaj yeem ua rau lwm cov tshuaj hormones tsis ua haujlwm. Piv txwv li, qhov tsis muaj cov enzyme tsim nyog rau kev tsim cortisol tuaj yeem ua rau muaj kev tsim cov androgen ntau dhau.
4. Kab mob qog ntshav
Pheochromocytoma yog ib qho qog nyob rau hauv lub adrenal medulla uas tsim cov adrenaline thiab noradrenaline ntau heev. Qhov mob no ua rau muaj kev ntshav siab heev thiab lwm yam tsos mob xws li mob taub hau, lub plawv dhia ceev, thiab tawm hws ntau dhau.
Xaus
Cov qog adrenal yog ib feem tseem ceeb ntawm tib neeg lub cev endocrine, ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv ntau yam haujlwm ntawm lub cev, suav nrog kev tswj hwm metabolism, ntshav siab, kev teb rau kev ntxhov siab, thiab kev ua haujlwm ntawm lub cev tiv thaiv kab mob. Kev puas tsuaj lossis kev ua haujlwm tsis zoo ntawm cov qog adrenal tuaj yeem muaj qhov tshwm sim loj rau tus neeg txoj kev noj qab haus huv. Yog li ntawd, kev nkag siab txog cov qauv thiab kev ua haujlwm ntawm cov qog adrenal yog qhov tseem ceeb hauv kev kho mob, tshwj xeeb tshaj yog hauv kev kuaj mob thiab kev kho mob ntawm cov kab mob cuam tshuam nrog cov qog no.