Al Farabi Cov Kev Xav Txog Kev Nom Kev Tswv
Pendahuluuan
Al-Farabi, tseem hu ua Abu Nasr Muhammad al-Farabi, yog ib tug kws tshawb fawb zoo tshaj plaws hauv kev lig kev cai Islamic, ua rau muaj kev pab txhawb rau ntau yam kev kawm, suav nrog kev tshawb fawb txog kev nom kev tswv. Yug hauv xyoo 870 hauv Farab, niaj hnub no Kazakhstan, thiab tuag hauv xyoo 950 hauv Damascus, Al-Farabi paub nyob rau sab hnub poob tias yog "Alpharabius." Nws muaj npe nrov rau nws txoj kev siv zog los sib haum xeeb cov lus qhia ntawm Aristotelianism thiab Neoplatonism nrog Islamic theology. Nws cov kev xav txog kev tshawb fawb txog kev nom kev tswv muab cov kev nkag siab tob uas cuam tshuam rau niaj hnub no.
Kev cuam tshuam ntawm Aristotle thiab Plato
Yuav kom nkag siab txog Al-Farabi txoj kev xav txog kev nom kev tswv, nws yog ib qho tseem ceeb kom paub txog kev cuam tshuam ntawm ob tug neeg tseem ceeb: Plato thiab Aristotle. Al-Farabi yog ib tug neeg nyiam Plato thiab Aristotle tej haujlwm, thiab nws txoj kev siv zog los koom ua ke cov kev xav ntawm ob tug kws tshawb fawb no rau hauv cov ntsiab lus Islamic yog ib qho kev ua tiav zoo kawg nkaus.
Hauv nws txoj haujlwm "Ara Ahl al-Madina al-Fadila" lossis "Kev Xav ntawm Cov Neeg Nyob Hauv Lub Nroog Zoo Tshaj Plaws," Al- Farabi tau tsim lub tswv yim ntawm "Madina al-Fadila" lossis "Lub Nroog Tseem Ceeb," uas tau cuam tshuam los ntawm Plato's "Politeia" (Republic). Ib yam li Plato, Al-Farabi xav tsim kom muaj lub zej zog zoo tagnrho uas txhua tus neeg ua tiav nws lub hom phiaj hauv kev ncaj ncees thiab kev coj zoo.
Lub Tswv Yim Tseem Ceeb ntawm Lub Nroog
Al Farabi cov lus piav qhia txog Lub Nroog Loj yog ib lub zej zog zoo tagnrho uas "al-Hakim" lossis tus thawj coj txawj ntse thiab muaj tswv yim coj. Ib tug thawj coj hauv Al Farabi qhov kev xav yuav tsum yog ib tus neeg uas tsis yog tsuas yog ib tus kws tshaj lij hauv kev tshawb fawb hauv ntiaj teb xwb, tab sis kuj muaj kev nkag siab tob txog sab ntsuj plig thiab kev paub txog kev cai lij choj ntawm Vajtswv. Cov thawj coj zoo li no tau hais tias muaj tus ntsuj plig huv si thiab paub qhov tseeb, vim tias tus thawj coj yog daim iav ntawm Vajtswv hauv ntiaj teb.
Lub nroog loj kuj tau tsim los ntawm cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees thiab kev ua zoo. Txhua tus neeg hauv zej zog yuav tsum ua lub luag haujlwm raws li lawv lub peev xwm thiab pab txhawb rau qhov zoo ntawm txhua tus, zoo ib yam li Plato lub tswv yim ntawm "peoplehood." Raws li Al-Farabi, lub neej zoo siab thiab sib haum xeeb tsuas yog ua tiav tau los ntawm kev tswj hwm nom tswv zoo thiab tsoomfwv ncaj ncees.
Cov yam ntxwv ntawm tus thawj coj zoo tagnrho
Hauv cov ntsiab lus ntawm Al-Farabi txoj kev xav txog kev nom kev tswv, tus thawj coj siab tshaj plaws, lossis "Imam," yog tus neeg tseem ceeb tshaj plaws rau ib daim ntawv zoo tagnrho ntawm tsoomfwv. Tus thawj coj no yuav tsum yog ntau tshaj li tus kav ntiaj teb xwb; nws yuav tsum yog tus xib fwb thiab tus coj ntawm sab ntsuj plig rau nws cov neeg.
Al Farabi hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev coj ncaj ncees hauv kev ua thawj coj. Ib tug thawj coj, nws ntseeg, yuav tsum muaj cov cwj pwm ntawm kev txawj ntse, lub zog, kev yooj yim, thiab qhov tseeb. Ntxiv mus, ib tug thawj coj yuav tsum muaj kev paub tob hauv ntau yam, suav nrog kev tshawb fawb, kev ntseeg Vajtswv, thiab kev coj ncaj ncees. Yog tsis muaj kev paub thiab kev txawj ntse, ib tug thawj coj yuav tsis nkag siab thiab tuav kev ncaj ncees tiag tiag.
Kev Sib Txawv Hauv Zej Zog
Hauv nws txoj kev xav txog kev nom kev tswv, Al Farabi kuj tau qhia txog lub tswv yim ntawm kev sib txawv hauv zej zog. Ib yam li hauv tib neeg lub cev, qhov twg txhua lub cev muaj lub luag haujlwm tshwj xeeb thiab tseem ceeb, yog li txhua tus neeg hauv zej zog muaj lub luag haujlwm tshwj xeeb uas lawv yuav tsum ua tiav rau qhov zoo rau sawv daws. Hauv qhov no, Al Farabi tau hais tias tsis yog txhua tus neeg muaj peev xwm zoo ib yam, thiab yog li ntawd, kev faib ua haujlwm thiab lub luag haujlwm yog qhov tseem ceeb.
Txawm li cas los xij, cov kev sib txawv no yuav tsum tsis txhob yog ib qho kev zam txim rau kev tsis ncaj ncees lossis kev tsim txom. Al-Farabi hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev tiv thaiv cov cai ntawm txhua tus neeg thiab hais tias kev ncaj ncees yog lub hauv paus ntawm kev txiav txim siab zoo. Txhua tus neeg yuav tsum tau muab lub sijhawm los txhim kho lawv lub peev xwm tag nrho hauv cov ciam teb ncaj ncees thiab ncaj ncees.
Lub Luag Haujlwm ntawm Kev Kawm Ntawv
Ib qho tseem ceeb ntawm Al Farabi txoj kev xav txog kev nom kev tswv yog lub luag haujlwm ntawm kev kawm. Nws ntseeg tias kev kawm yog lub cuab yeej tseem ceeb rau kev ua tiav lub hom phiaj kev nom kev tswv thiab kev sib raug zoo. Kev kawm pab cov tib neeg txhim kho lawv lub peev xwm thiab lees paub lawv lub luag haujlwm hauv zej zog. Kev kawm kuj yog ib txoj hauv kev los tsim tus cwj pwm ntawm tus thawj coj zoo tagnrho uas muaj tswv yim thiab ncaj ncees.
Hauv qhov xwm txheej no, Al Farabi hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev kawm txog kev coj ncaj ncees thiab kev coj ncaj ncees ntxiv rau kev kawm ntawv raws cai. Nws ntseeg tias kev kawm txog kev coj ncaj ncees yog qhov tseem ceeb rau kev tsim cov tib neeg uas muaj kev coj ncaj ncees thiab lub luag haujlwm siab, uas yuav tsim kom muaj kev sib haum xeeb thiab kev ncaj ncees hauv zej zog.
Kev txiav txim nom tswv hauv ib qho kev ntseeg Islamic
Al-Farabi kuj tau sim tsim kom muaj kev txiav txim siab zoo tshaj plaws hauv kev nom kev tswv hauv Islamic. Nws ntseeg tias cov ntsiab cai nom tswv zoo tsis sib haum nrog cov lus qhia Islamic. Hloov chaw, nws nrhiav kev sib haum xeeb ntawm Aristotelian thiab Platonic cov ntsiab cai nom tswv nrog kev ntseeg Islamic.
Raws li Al-Farabi, txoj cai lij choj ntawm Vajtswv, lossis sharia, yog cov lus qhia tseem ceeb rau kev tsim kom muaj kev ncaj ncees hauv kev nom kev tswv. Txoj cai lij choj ntawm Vajtswv, uas nws pom tias yog kev xav txog Vajtswv txoj kev txawj ntse thiab kev ncaj ncees, yuav tsum yog lub hauv paus rau txhua yam ntawm tsoomfwv. Yog li ntawd, cov thawj coj yuav tsum muaj kev nkag siab tob txog txoj cai lij choj ntawm Vajtswv kom txhawb nqa kev ncaj ncees tiag tiag hauv zej zog.
Xaus
Al-Farabi txoj kev xav txog kev nom kev tswv tau muab ib txoj kev npaj uas muaj txiaj ntsig zoo thiab dav dav rau kev tsim kom muaj lub zej zog zoo tagnrho. Los ntawm kev koom ua ke cov lus qhia ntawm Aristotle, Plato, thiab cov ntsiab cai Islamic, Al-Farabi tau tsim kom muaj lub zeem muag kev nom kev tswv tshwj xeeb thiab kav ntev. Lub tswv yim ntawm Lub Nroog Loj, cov yam ntxwv ntawm tus thawj coj zoo tagnrho, lub luag haujlwm ntawm kev kawm, thiab qhov tseem ceeb ntawm txoj cai ntawm Vajtswv yog qee qhov tseem ceeb ntawm Al-Farabi txoj kev xav txog kev nom kev tswv.
Txawm hais tias Al-Farabi txoj kev xav tau tshwm sim hauv cov ntsiab lus ntawm lub xyoo pua 10th, nws qhov tseem ceeb tseem pom tseeb niaj hnub no. Txoj kev xav no muab kev pom zoo thiab tob txog yuav ua li cas los tsim kom muaj kev ncaj ncees thiab kev sib haum xeeb hauv kev nom kev tswv, ib yam dab tsi uas xav tau heev hauv lub ntiaj teb niaj hnub no, uas feem ntau raug kev kub ntxhov ntawm kev coj ncaj ncees thiab kev nom kev tswv. Yog li, Al-Farabi txoj kev txawj ntse hauv kev xav txog kev nom kev tswv tseem yog qhov chaw muaj txiaj ntsig zoo rau cov tiam neeg tom ntej.