Kev sib raug zoo ntawm anthropology thiab kev paub txog kev tshawb fawb

Kev Sib Raug Zoo ntawm Anthropology thiab Cognitive Science

Kev kawm txog tib neeg thiab kev kawm txog kev paub feem ntau suav tias yog los ntawm ob lub ntiaj teb sib txawv. Kev kawm txog tib neeg yog ib qho tseem ceeb nrog kev kawm txog tib neeg hauv cov ntsiab lus ntawm kev coj noj coj ua, kev coj ua hauv zej zog, cov cim, thiab keeb kwm lub neej ntawm cov zej zog. Lub caij no, kev kawm txog kev paub feem ntau cuam tshuam nrog cov chaw soj nstuam, kev sim, kev ua qauv computer, thiab kev sib tham txog lub siab, kev pom, kev nco, lus, thiab kev txiav txim siab. Txawm li cas los xij, ob qho tib si muaj qhov sib tshuam zoo: ob qho tib si nrhiav kev nkag siab txog tib neeg - tsis yog tsuas yog cov tsiaj txhu xwb, tab sis kuj yog cov neeg uas xav, kawm, sib txuas lus, thiab tsim lub ntsiab lus hauv lawv cov chaw nyob hauv zej zog. Kev sib raug zoo ntawm kev kawm txog tib neeg thiab kev kawm txog kev paub yog qhov tseem ceeb dua niaj hnub no vim tias ntau yam teeb meem niaj hnub no ntawm tib neeg, los ntawm kev tsis raug mus rau kev tsim kho tshuab, tsis tuaj yeem piav qhia los ntawm kev xav txog kev coj noj coj ua lossis lub hlwb.

Lub Rooj Sib Tham: Lo Lus Nug Txog "Tib Neeg Nkag Siab Txog Lub Ntiaj Teb Li Cas?"

Kev kawm txog tib neeg nug cov lus nug loj xws li: cov zej zog tsim cov kev ntseeg, cov nqi, thiab cov qauv li cas? Vim li cas qee yam kev coj ua thiaj li suav tias yog qhov tsim nyog hauv ib qho chaw tab sis tsis paub hauv lwm qhov? Kev tshawb fawb txog kev paub nug cov lus nug zoo sib xws, tab sis los ntawm lub lens ntawm cov txheej txheem ntawm lub hlwb: kev pom tau tsim li cas, kev nco ua haujlwm li cas, cov tswv yim tau muab faib ua pawg li cas, thiab tib neeg ua qhov kev xav li cas. Qhov kev sib tshuam yog nyob rau hauv kev nkag siab txog cov txheej txheem ntawm lub ntsiab lus: tib neeg txhais cov kev paub thiab hloov lawv mus rau hauv kev paub sib koom.

Piv txwv li, lub tswv yim ntawm "lub sijhawm" zoo li yog thoob ntiaj teb - txhua tus tib neeg muaj kev hloov pauv ntawm hnub thiab hmo ntuj - tab sis nws nkag siab li cas tuaj yeem txawv: qee lub zej zog hais txog lub voj voog (lub caij, kev sau qoob loo, kev ua koob tsheej), thaum cov zej zog niaj hnub no feem ntau hais txog lub sijhawm ncaj thiab ntsuas tau (moos, daim ntawv qhia hnub, lub hom phiaj). Kev kawm txog tib neeg pab qhia txog kev hloov pauv ntawm lub ntsiab lus thiab kev xyaum, thaum kev tshawb fawb txog kev paub pab piav qhia txog cov ntsiab lus tsis meej xws li lub sijhawm tau kawm, sawv cev hauv lub siab, thiab cuam tshuam rau tus cwj pwm.

Kev Paub Txog Tib Neeg: Kev Sib Txuas Lus

Ib qho ntawm cov choj pom tseeb tshaj plaws ntawm ob qho kev kawm no yog kev kawm txog tib neeg lub hlwb. Ceg no tau tshwm sim los ntawm kev paub tias kab lis kev cai tsis yog tsuas yog ib pawg ntawm cov kev lis kev cai sab nraud xwb tab sis kuj yog ib qho kev paub uas khaws cia thiab sib qhia los ntawm lub siab tib neeg. Kev kawm txog tib neeg lub hlwb tshuaj xyuas seb tib neeg faib cov nroj tsuag thiab tsiaj li cas, nkag siab txog kev sib raug zoo, tsim cov kab mob, lossis txhais kev coj ncaj ncees.

Piv txwv li, cov zej zog faib pawg "tsev neeg" sib txawv li cas. Qee lub zej zog hais txog keeb kwm ntawm niam, lwm tus yog keeb kwm ntawm txiv, thiab lwm tus tseem xav txog qee qhov kev sib raug zoo hauv zej zog ua "kwv tij neej tsa" txawm tias lawv tsis yog cov txheeb ze ntshav. Kev tshawb fawb txog kev paub tuaj yeem pab teb: tib neeg tsim cov pawg sib raug zoo hauv zej zog li cas? Puas muaj cov cwj pwm tshwj xeeb uas pab txhawb kev tsim cov pawg txheeb ze? Anthropology, ntawm qhov tod tes, muab cov ntaub ntawv nplua nuj los xyuas kom meej tias cov kev xav txog kev paub tsis txwv rau cov qauv kab lis kev cai tshwj xeeb.

Kev coj noj coj ua ua ib qho "Ib puag ncig kev paub"

Hauv kev xav niaj hnub no, kab lis kev cai tuaj yeem nkag siab tias yog ib puag ncig uas ob qho tib si tsim thiab raug tsim los ntawm cov txheej txheem kev xav. Cov lus, cov cim, thev naus laus zis, kev cai dab qhuas, thiab kev lis kev cai yog "cov cuab yeej xav" uas pab tib neeg nco qab, xam, ntsuas, thiab txiav txim siab. Lub tswv yim no muaj feem cuam tshuam nrog lub tswv yim ntawm lub siab ntev, uas hais tias kev paub tsis yog tsuas yog tshwm sim hauv lub taub hau tab sis kuj cuam tshuam nrog lub cev, cov khoom, thiab ib puag ncig.

Piv txwv li suav nrog kev sau ntawv, daim ntawv qhia hnub, daim ntawv qhia chaw, lossis txawm tias siv xov tooj ntawm tes rau kev taug kev. Kev kawm txog tib neeg kawm txog seb cov cuab yeej no siv li cas hauv lub neej tiag tiag, lawv hloov pauv kev sib raug zoo li cas, thiab lawv hloov pauv lub ntsiab lus thiab tus kheej li cas. Kev kawm txog kev paub txog lawv qhov cuam tshuam rau kev mloog, kev nco, thiab kev txiav txim siab. Los ntawm kev muab ob qho no ua ke, peb tuaj yeem nkag siab tsis yog "dab tsi" hloov pauv xwb, tab sis kuj "vim li cas" thiab "yuav ua li cas" cov kev hloov pauv no tshwm sim hauv lub hlwb thiab hauv zej zog.

Txoj Kev: Kev Kawm Txog Haiv Neeg Sib Tw Nrog Kev Sim

Qhov sib txawv ntawm cov txheej txheem feem ntau pom tias yog cov teeb meem, tab sis lawv tuaj yeem ua tau qhov muaj zog. Kev kawm txog tib neeg muaj npe nrov rau nws cov haiv neeg: cov kws tshawb fawb nyob nrog cov zej zog, soj ntsuam, koom nrog, thiab tsim kev nkag siab los ntawm sab hauv. Txoj kev no zoo heev ntawm kev ntes cov ntsiab lus, qhov sib txawv ntawm lub ntsiab lus, thiab kev coj ua uas tsis tuaj yeem ntsuas tau los ntawm lej. Kev tshawb fawb txog kev paub, ntawm qhov tod tes, siv cov kev sim tswj hwm ntau yam los sim cov kev xav txog qhov ua rau thiab qhov cuam tshuam hauv cov txheej txheem ntawm lub hlwb.

Niaj hnub nim no, ntau txoj kev tshawb fawb muab ob qho ua ke: kev sim yog tsim los ntawm kev tshawb pom txog haiv neeg kom muaj feem cuam tshuam rau kab lis kev cai, thiab cov txiaj ntsig tom qab ntawd raug txhais dua raws li cov qauv hauv zej zog thiab keeb kwm. Txoj hauv kev sib xyaw ua ke no feem ntau hu ua kev tshawb fawb txog tib neeg lossis kev tshawb fawb hla kab lis kev cai hauv kev puas siab puas ntsws thiab kev paub. Ua li no, kev xav txog kev paub tsis muaj kev ntxub ntxaug rau ib haiv neeg tshwj xeeb, thaum kev kawm txog tib neeg tau txais cov cuab yeej ntxiv los tshuaj xyuas cov txheej txheem hauv qab cov xwm txheej hauv zej zog.

Cov Ntsiab Lus Tseem Ceeb: Hom Lus, Pawg, thiab Kev Ncaj Ncees

Kev sib raug zoo ntawm anthropology thiab kev tshawb fawb txog kev paub yog pom tseeb hauv peb lub ntsiab lus tseem ceeb.

Ua ntej, lus. Kev kawm txog tib neeg cov lus qhia tau hais tias lus tsis yog ib txoj kev sib txuas lus xwb tab sis yog ib qho kev tsim ntawm kev muaj tiag hauv zej zog: nws tswj hwm tus cwj pwm, txoj cai, kev cai dab qhuas, thiab tus kheej. Kev kawm txog kev paub txog kev kawm txog kev ua tiav lus, cov menyuam kawm nws li cas, thiab kev kawm txog kev mloog thiab kev nco qab. Kev kawm txog kev sib piv lus - seb lus puas cuam tshuam rau kev xav - xav tau cov ntaub ntawv txog tib neeg ntawm ntau haiv neeg thiab kev sim kev paub txog kev paub.

Qhov thib ob, pawg neeg hauv zos thiab kev paub. Ntau lub zej zog muaj cov txheej txheem kev faib tawm ntuj tsim uas txawv ntawm cov kev tshawb fawb niaj hnub no. Kev tshawb fawb txog tib neeg sau cov qauv ntawm kev paub no, thaum kev tshawb fawb txog kev paub txog kev xav tshuaj xyuas lub peev xwm ntawm lub hlwb uas ua rau tib neeg tsim cov kev faib tawm: kev paub txog tus qauv, kev kawm txog lej, thiab kev xav zoo sib xws. Qhov kev sib koom ua ke no ua rau peb nkag siab txog kev txawj ntse ntawm tib neeg hauv ntau qhov xwm txheej.

Qhov thib peb, kev coj ncaj ncees thiab kev xav. Kev kawm txog tib neeg qhia tau hais tias cov ntsiab lus ntawm "zoo thiab phem" raug nkag siab txawv - qee cov kab lis kev cai hais txog kev sib haum xeeb ua ke, lwm tus hais txog kev ywj pheej ntawm tus kheej. Kev tshawb fawb txog kev paub thiab kev tshawb fawb txog lub hlwb kawm txog lub hauv paus ntawm kev xav txog kev coj ncaj ncees xws li kev khuv leej, kev txhaum, lossis kev npau taws. Lawv txoj kev koom tes pab sib txawv qhov twg ntawm kev coj ncaj ncees yuav yog kev puas siab puas ntsws thoob ntiaj teb thiab qhov twg tau tsim los ntawm cov qauv hauv zos thiab cov koom haum.

Cov txiaj ntsig zoo: Los ntawm thev naus laus zis mus rau kev noj qab haus huv

Qhov kev sib txuas ntawm ob qho kev kawm no nthuav dav tshaj qhov kev kawm. Piv txwv li, hauv kev tsim qauv thev naus laus zis, kev nkag siab txog qhov txwv ntawm kev mloog thiab kev nco qab yuav tsum tau ua kom tiav los ntawm kev nkag siab txog tib neeg ntawm cov neeg siv tus cwj pwm, tus nqi, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog. Yog tsis muaj kev kawm txog tib neeg, kev tsim qauv tuaj yeem ua tsis tiav vim tsis sib haum xeeb nrog cov kab lis kev cai. Yog tsis muaj kev tshawb fawb txog kev paub, kev tsim qauv tuaj yeem tsis quav ntsej txog tib neeg ua cov ntaub ntawv li cas.

Hauv kev kho mob, kev kho mob anthropology tau ua pov thawj ntev lawm tias kev xav txog kev mob, kev kho mob, thiab lub cev yog cuam tshuam los ntawm kab lis kev cai. Kev tshawb fawb txog kev paub pab nkag siab tias tib neeg ntsuas kev pheej hmoo li cas, ntseeg cov ntaub ntawv kho mob, thiab tsim cov cwj pwm li cas. Ob qho tib si yog qhov tseem ceeb rau kev sib txuas lus txog kev noj qab haus huv pej xeem, tshwj xeeb tshaj yog thaum hais txog kev sib kis thoob ntiaj teb, kev txhaj tshuaj tiv thaiv kab mob, lossis kev hloov pauv tus cwj pwm mus sij hawm ntev.

Cov Teeb Meem thiab Cov Lus Qhia Yav Tom Ntej

Txawm hais tias ua ke los xij, qhov kev koom tes no ntsib teeb meem. Kev kawm txog tib neeg qee zaum thuam kev tshawb fawb txog kev paub txog tib neeg rau kev ua kom yooj yim dhau rau hauv cov kev hloov pauv sim. Ntawm qhov tod tes, kev kawm txog kev paub txog tib neeg tuaj yeem thuam kev kawm txog tib neeg rau kev ntsuas tsis txaus lossis nyuaj rau rov ua dua. Cov teeb meem no tuaj yeem kov yeej los ntawm kev qhib siab txog kev tshawb fawb: kev sib xyaw ua ke ntawm kev sim ua haujlwm nrog cov ntsiab lus nplua nuj.

Mus tom ntej, kev sib raug zoo ntawm kev kawm txog tib neeg thiab kev tshawb fawb txog kev paub yuav tseem ceeb heev rau kev nkag siab txog cov xwm txheej thoob ntiaj teb xws li kev tsiv teb tsaws chaw, kev sib cais nom tswv, kab lis kev cai digital, thiab kev txawj ntse cuav. Lub ntiaj teb niaj hnub no ua rau tib neeg xav txog los ntawm cov algorithms, social media, thiab cov ntaub ntawv loj heev. Yuav kom nkag siab qhov no, peb xav tau ob lub lens: lub siab ua haujlwm li cas, thiab kab lis kev cai - suav nrog thev naus laus zis - coj lub siab ntawd li cas.

Kev kaw

Kev kawm txog tib neeg thiab kev kawm txog kev paub tsis yog ob yam kev kawm sib txawv, tab sis yog ob txoj hauv kev sib txuas lus los nkag siab txog tib neeg. Kev kawm txog tib neeg muab kev nkag siab tob txog cov kab lis kev cai, lub ntsiab lus, thiab cov qauv hauv zej zog; kev kawm txog kev paub muab kev piav qhia txog cov txheej txheem ntawm lub hlwb uas ua rau tib neeg kawm, txhais, thiab ua. Thaum ob qho no sib koom ua ke, peb tau txais ib daim duab tiav dua: tib neeg yog ob qho tib si kev xav thiab kev coj noj coj ua uas tsim lub ntiaj teb sib koom los ntawm cov cim thiab kev coj ua. Kev sib txuas no ua rau muaj kev tshawb fawb uas muaj kev ncaj ncees ntau dua ntawm ntau haiv neeg, muaj tseeb dua, thiab muaj feem cuam tshuam ntau dua rau kev daws cov teeb meem ntawm tib neeg lub neej niaj hnub no.

Sau ib qho lus tawm tswv yim