Kev Kawm Txog Tib Neeg thiab Cov Txheej Txheem Kawm
Kev kawm ntawv yog ib qho tseem ceeb tshaj plaws ntawm tib neeg lub neej. Nws tsis yog tsuas yog siv los hloov kev paub xwb tab sis kuj yog ib qho chaw rau kev hloov pauv tib neeg hauv kev txhim kho thiab kev tsim tus cwj pwm. Hauv qhov no, kev kawm txog tib neeg yog ib qho kev qhuab qhia tseem ceeb rau kev kawm ntxiv kom nkag siab zoo dua txog cov txheej txheem kev kawm. Kev kawm txog tib neeg muab kev nkag siab txog kev coj noj coj ua, kev coj noj coj ua, kev lig kev cai, thiab kev sib raug zoo ntawm zej zog cuam tshuam li cas thiab raug cuam tshuam los ntawm lub kaw lus kawm uas tau siv.
Kev Txhais thiab Scope ntawm Kev Kawm Txog Anthropology
Kev kawm txog tib neeg yog ib ceg ntawm kev kawm txog tib neeg uas tsom mus rau kev kawm txog seb cov zej zog nkag siab, tsim kho, thiab nthuav tawm kev kawm li cas. Qhov no suav nrog kev kawm txog cov qauv kev kawm thiab kev ua ub no, kev sib raug zoo ntawm kev kawm ntawv raws cai thiab tsis raws cai, thiab nws qhov cuam tshuam rau kab lis kev cai thiab zej zog. Los ntawm kev xav txog tib neeg, peb tuaj yeem nkag siab txog kev kawm ntawv ua ib qho teeb meem nyuaj hauv zej zog thiab kab lis kev cai, tsis yog tsuas yog cov txheej txheem ntawm kev xa kev paub los ntawm tus xib fwb mus rau tus tub ntxhais kawm.
Keeb Kwm ntawm Kev Kawm Txuj Ci Anthropology
Kev kawm txog tib neeg tau pib tsim kho hauv xyoo pua 20th ua ib feem ntawm kev teb rau kev kawm rau kev hloov pauv loj heev hauv zej zog thiab kab lis kev cai. Cov neeg xws li Margaret Mead thiab Franz Boas tau ua cov txiaj ntsig tseem ceeb nrog lawv txoj kev kawm txog lub luag haujlwm ntawm kev kawm hauv cov zej zog hauv paus txawm thiab cov txheej txheem kev kawm raug cai cuam tshuam li cas rau lawv cov kab lis kev cai . Los ntawm kev soj ntsuam ncaj qha thiab kev koom tes, cov kws tshawb fawb txog tib neeg no tau pab tshawb nrhiav seb ntau pawg kab lis kev cai xa lawv cov kev paub thiab cov txiaj ntsig los ntawm ib tiam mus rau ib tiam.
Cov Txheej Txheem Kawm Hauv Lub Zeem Muag ntawm Kev Kawm Txog Tib Neeg
Los ntawm kev xav txog kev kawm txog tib neeg, cov txheej txheem kev kawm tsis tuaj yeem sib cais ntawm cov kab lis kev cai thiab kev sib raug zoo uas lawv tsim. Cov txheej txheem kev kawm feem ntau qhia txog cov txiaj ntsig tseem ceeb ntawm zej zog, cov qauv kev sib raug zoo , thiab cov hwj chim nom tswv-kev lag luam. Kev kawm txog tib neeg tshuaj xyuas seb kev xyaum kawm hauv cov tsev kawm ntawv raug cai tuaj yeem txhawb nqa lossis tawm tsam cov qauv kev sib raug zoo uas twb muaj lawm.
Piv txwv li, kev tshawb fawb txog tib neeg yuav tshawb nrhiav seb kev kawm hauv tebchaws Indonesia nyob deb nroog txawv li cas ntawm kev kawm hauv cov nroog loj. Hauv cov cheeb tsam nyob deb nroog, kev kawm yuav raug koom ua ke nrog cov haujlwm txhua hnub thiab kev ua haujlwm hauv zej zog, thaum nyob hauv cov nroog, kev kawm feem ntau yuav raug cai thiab xa mus rau hauv cov ntsiab lus nruj ntawm chav kawm. Qhov no qhia txog qhov sib txawv tsis yog hauv cov txheej txheem qhia ntawv xwb tab sis kuj tseem nyob rau hauv cov hom phiaj thiab cov txiaj ntsig tseem ceeb hauv cov txheej txheem kev kawm.
Kev Cuam Tshuam ntawm Kab Lis Kev Cai hauv Kev Kawm Ntawv
Ib qho ntawm txoj kev tseem ceeb uas kev kawm txog tib neeg tshuaj xyuas kev kawm yog seb kab lis kev cai cuam tshuam li cas rau nws. Kab lis kev cai tuaj yeem pom hauv ntau yam ntawm lub kaw lus kawm, xws li cov ntaub ntawv kawm, cov txheej txheem qhia ntawv, kev sib cuam tshuam ntawm cov xib fwb thiab cov tub ntxhais kawm, thiab cov haujlwm sab nraud. Piv txwv li, hauv cov zej zog sib koom ua ke, xws li cov uas pom hauv East Asia, kev kawm feem ntau hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev sib haum xeeb hauv zej zog, kev mloog lus rau cov thawj coj, thiab kev koom tes ua pab pawg. Lub caij no, hauv cov zej zog uas muaj tus kheej ntau dua, xws li Tebchaws Meskas, kev kawm yuav tso qhov tseem ceeb dua rau kev ywj pheej ntawm tus kheej, kev muaj tswv yim, thiab kev xav tseem ceeb.
Ntxiv mus, qhov cuam tshuam ntawm kab lis kev cai rau kev kawm kuj tuaj yeem pom hauv kev kawm hwm thiab khaws cia txoj kev txawj ntse hauv zos. Hauv ntau lub zej zog hauv paus txawm, cov txheej txheem kev kawm raug cai thiab tsis raug cai feem ntau koom ua ke nrog kev coj noj coj ua hauv zos . Piv txwv li, hauv qee pab pawg neeg hauv Indonesia, kev paub txog xwm thiab kev txawj ntse hauv zos tau dhau los ntawm kev dab neeg, kev seev cev, thiab kev ua koob tsheej uas cuam tshuam nrog kev koom tes ntawm txhua tus tswv cuab hauv zej zog.
Kev Kawm Ntawv thiab Kev Txheeb Xyuas Kab Lis Kev Cai
Kev kawm ntawv kuj tseem ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim tus kheej kab lis kev cai . Hauv cov txheej txheem kev kawm, cov tib neeg raug qhia txog lawv keeb kwm, lus, tus nqi, thiab cov qauv kab lis kev cai. Qhov no pab cov tib neeg txheeb xyuas lawv tus kheej ua ib feem ntawm lub zej zog tshwj xeeb thiab ua rau lawv nkag siab txog lawv lub luag haujlwm thiab lub luag haujlwm hauv zej zog . Piv txwv li, hauv qee lub tsev kawm ntawv hauv Kalimantan, cov lus qhia yuav suav nrog kev qhia txog Dayak cov kev lis kev cai, uas pab cov tub ntxhais kawm xav tias txaus siab rau lawv cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai.
Txawm li cas los xij, cov txheej txheem kev kawm kuj tuaj yeem dhau los ua qhov chaw rau kev tsis sib haum xeeb ntawm tus kheej. Ib qho piv txwv ntawm qhov no tuaj yeem pom nyob rau hauv ntau qhov chaw ntawm lub ntiaj teb: kev tsis sib haum xeeb ntawm lus. Thaum kev kawm tsom mus rau cov lus hauv tebchaws lossis cov lus colonial, cov lus hauv paus txawm lossis cov lus tsawg feem ntau raug tso tseg, uas ua rau tuaj yeem ua rau poob ntawm kev coj noj coj ua thiab kev paub lus.
Kev Kawm Txuj Ci raws li txoj cai vs. Kev Kawm Txuj Ci tsis raws cai
Hauv kev kawm txog kev kawm txog tib neeg, nws tseem ceeb heev rau kev paub qhov txawv ntawm kev kawm raws cai thiab kev kawm tsis raws cai. Kev kawm raws cai feem ntau yog hais txog cov txheej txheem kev kawm uas lub xeev lossis cov tsev kawm ntawv raug cai muab, xws li tsev kawm ntawv thiab tsev kawm qib siab. Lub caij no, kev kawm tsis raws cai suav nrog txhua hom kev kawm uas tshwm sim sab nraum cov tsev kawm ntawv raug cai, xws li hauv tsev, hauv chaw ua haujlwm, lossis hauv zej zog.
Kev kawm ntawv tsis raws cai feem ntau muaj kev ywj pheej thiab hloov kho tau raws li cov kev xav tau ntawm zej zog. Piv txwv li, hauv ntau lub zej zog hauv paus txawm, kev kawm ntawm cov menyuam yaus suav nrog kev koom tes ua haujlwm rau cov neeg laus thiab kev kawm los ntawm kev paub dhau los. Hauv qhov no, cov menyuam kawm cov txuj ci hauv lub neej, cov nqi, thiab kev paub hauv zos uas tseem ceeb rau kev ua haujlwm hauv lawv cov zej zog.
Kev Lag Luam Thoob Ntiaj Teb thiab Kev Kawm Ntawv
Kev lag luam thoob ntiaj teb kuj muaj kev cuam tshuam loj heev rau cov txheej txheem kev kawm. Nws coj kev hloov pauv thev naus laus zis, kev lag luam, thiab kab lis kev cai uas cuam tshuam rau txoj kev xa thiab txais kev kawm. Ntawm ib sab tes, kev lag luam thoob ntiaj teb qhib kev nkag mus rau cov peev txheej kev kawm dav dua. Txawm li cas los xij, ntawm qhov tod tes, nws kuj tseem tuaj yeem hem kev ruaj khov ntawm cov kab lis kev cai hauv zos thiab cov cim kab lis kev cai. Hauv cov ntsiab lus no, kev kawm txog tib neeg nrhiav kev nkag siab thiab soj ntsuam qhov cuam tshuam ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb rau kev kawm hauv zos thiab yuav ua li cas kev kawm tuaj yeem siv ua cuab yeej los tswj tus kheej kab lis kev cai hauv lub ntiaj teb.
Kev Tsim Kho Dua Tshiab ntawm Lub Txheej Txheem Kawm Ntawv
Thaum ntsib cov teeb meem ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb thiab kev hloov pauv sai sai hauv zej zog, kev tsim kho dua tshiab ntawm lub kaw lus kawm yog qhov tsim nyog. Txoj hauv kev siv yuav tsum yog kev sib koom ua ke, suav nrog txhua tus, thiab hloov kho rau cov ntsiab lus hauv zos. Kev siv cov txheej txheem kab lis kev cai thiab hauv zos tuaj yeem yog ib txoj hauv kev los ua tiav lub hom phiaj no.
Tsis tas li ntawd xwb, kev tsim kom muaj cov ntawv kawm uas hwm ntau haiv neeg yog qhov tseem ceeb. Kev kawm uas suav nrog txhua tus tsis yog txhais tau tias muaj kev nkag mus sib npaug xwb tab sis kuj hwm qhov tshwj xeeb thiab kev nplua nuj ntawm txhua tus neeg. Hauv qhov no, txoj kev kawm txog tib neeg tuaj yeem muab lub zeem muag nplua nuj rau kev tsim cov ntawv kawm thiab cov txheej txheem qhia uas nkag siab zoo dua rau cov ntsiab lus ntawm kev sib raug zoo thiab kab lis kev cai.
Kev kaw
Kev kawm txog tib neeg muaj ntau lub hauv paus rau kev nkag siab txog cov txheej txheem kev kawm hauv ntau haiv neeg thiab kev sib raug zoo. Los ntawm kev koom ua ke ntawm kev kawm txog tib neeg rau hauv kev npaj thiab kev siv cov txheej txheem kev kawm, peb tuaj yeem tsim kom muaj kev kawm uas suav nrog ntau dua, hloov kho tau, thiab lees paub thoob ntiaj teb thaum tseem hwm thiab khaws cia qhov tshwj xeeb hauv zos. Vim muaj qhov nyuaj ntawm cov teeb meem kev kawm hauv lub caij nyoog niaj hnub no, cov kev kawm sib koom ua ke xws li kev kawm txog tib neeg tsis yog tsuas yog tsim nyog xwb tab sis kuj tseem ceeb rau kev txhim kho kev coj ua kev kawm uas ncaj ncees thiab muaj txiaj ntsig zoo.