Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Tham thiab Kev Tsim Kho Kev Muaj Tseeb Hauv Zej Zog
Kev tshuaj xyuas kev hais lus yog ib txoj hauv kev hauv kev kawm txog kev sib txuas lus thiab kev kawm txog zej zog uas tshuaj xyuas seb siv lus li cas hauv cov ntawv nyeem thiab cov ntsiab lus, thiab seb lus ua rau thiab cuam tshuam li cas rau qhov tseeb hauv zej zog. Txoj hauv kev no tshuaj xyuas tsis yog tsuas yog hais dab tsi xwb tab sis kuj tseem yuav ua li cas, vim li cas, thiab nrog rau qhov tshwm sim dab tsi uas qee yam hais. Kev hais lus, hauv qhov no, tsis yog tsuas yog pom tias yog kev cuam tshuam ntawm qhov tseeb tab sis ua kev tsim kho ntawm qhov tseeb nws tus kheej. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav kawm tob dua txog kev tshuaj xyuas kev hais lus thiab kev tsim kho ntawm qhov tseeb hauv zej zog thiab ob qho no sib txuas thiab cuam tshuam li cas rau peb lub neej hauv zej zog.
Kev Txhais thiab Keeb Kwm ntawm Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Tham
Txoj kev tshuaj xyuas kev sib tham muaj keeb kwm hauv ntau yam kev kawm, suav nrog kev kawm lus, kev sib raug zoo hauv zej zog, kev kawm txog tib neeg, thiab kev kawm txog xov xwm. Michel Foucault, tus kws tshawb fawb Fabkis thiab tus kws sau keeb kwm, yog tus neeg tseem ceeb hauv kev txhim kho txoj kev xav ntawm kev sib tham. Foucault tau sib cav tias kev sib tham tsis yog kev sib txuas lus hais lus lossis sau ntawv xwb tab sis kuj suav nrog kev coj ua hauv zej zog, cov tsev kawm ntawv, thiab cov qauv uas tsim kev paub thiab lub hwj chim hauv zej zog.
Raws li lub sijhawm dhau los, kev tshuaj xyuas kev sib tham tau hloov zuj zus mus rau ntau ceg thiab ntau txoj kev, suav nrog Kev Tshuaj Xyuas Kev Sib Tham Tseem Ceeb, uas tsom mus rau kev tshawb pom cov kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim uas zais tom qab kev sib tham. Cov neeg paub zoo hauv kev tshuaj xyuas kev sib tham tseem ceeb, xws li Norman Fairclough thiab Teun A. van Dijk, tshawb nrhiav seb cov lus thiab cov ntawv sau tsim, tswj, thiab tawm tsam cov qauv hwj chim li cas.
Cov Ntsiab Lus Tseem Ceeb ntawm Kev Tsim Kho Kev Muaj Tseeb hauv Zej Zog
Kev tsim kho qhov tseeb hauv zej zog yog ib txoj kev xav hauv zej zog uas hais tias qhov tseeb tsis yog tsuas yog lees txais tias yog lub hom phiaj xwb tab sis kuj tau hloov kho dua los ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog thiab tib neeg cov lus. Lub tswv yim no tau qhia los ntawm Peter L. Berger thiab Thomas Luckmann hauv lawv phau ntawv "The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge" (1966). Raws li lawv hais, kev paub thiab lub ntsiab lus tsis raug tshawb pom tab sis tsim los ntawm cov txheej txheem hauv zej zog.
Los ntawm kev pom ntawm kev tsim kho hauv zej zog, cov tsev kawm ntawv, cov qauv, thiab cov txiaj ntsig uas muaj nyob hauv zej zog tsis raug pom tias yog qhov tseeb ntuj tsim uas tsis muaj lus nug tab sis yog qhov tshwm sim ntawm kev pom zoo hauv zej zog uas tuaj yeem hloov pauv raws sijhawm. Piv txwv li, cov tswv yim ntawm poj niam txiv neej, tsev neeg, lossis txawm tias kev noj qab haus huv thiab kev mob nkeeg raug suav hais tias yog kev tsim kho hauv zej zog uas tuaj yeem sib txawv ntawm cov kab lis kev cai thiab lub sijhawm.
Kev Sib Cuam Tshuam Ntawm Kev Sib Tham thiab Kev Tsim Kho Kev Muaj Tseeb Hauv Zej Zog
Kev tshuaj xyuas kev hais lus thiab kev tsim kho qhov tseeb hauv zej zog muaj feem cuam tshuam nrog vim tias ob qho tib si hais txog qhov tseem ceeb ntawm lus thiab kev sib raug zoo hauv zej zog hauv kev tsim peb txoj kev xav txog lub ntiaj teb. Kev hais lus tsis yog tsuas yog qhia txog qhov tseeb hauv zej zog xwb tab sis kuj tsim thiab tsim nws. Piv txwv li, cov xov xwm loj siv qee cov kev hais lus los teeb tsa cov teeb meem nom tswv hauv txoj kev uas tuaj yeem cuam tshuam rau pej xeem kev xav. Xov xwm, cov ntawv xav, thiab txawm tias cov ntawv tshaj tawm tsim cov dab neeg uas tuaj yeem tsim peb txoj kev xav txog qee qhov xwm txheej thiab cov pab pawg hauv zej zog.
Kev sib tham kuj tseem ua lub luag haujlwm hauv kev ua kom raug cai thiab kev tso tseg lub hwj chim. Hauv qhov no, kev sib tham tuaj yeem siv los txhawb nqa qhov xwm txheej tam sim no lossis los tawm tsam thiab hloov cov qauv hwj chim uas twb muaj lawm. Hauv lwm lo lus, kev sib tham tsis yog tsuas yog ib qho cuab yeej sib txuas lus xwb tab sis kuj yog ib qho cuab yeej ntawm kev tswj hwm thiab kev ywj pheej.
Kev Kawm Txog Cov Ntaub Ntawv: Kev Sawv Cev Rau Txiv Neej Thiab Poj Niam Hauv Xov Xwm
Yuav kom pom tias kev sib tham thiab kev tsim kho lub neej tiag tiag ua haujlwm li cas hauv kev xyaum, cia peb tshuaj xyuas ib qho kev tshawb fawb txog kev sawv cev poj niam txiv neej hauv xov xwm. Kev sawv cev poj niam txiv neej hauv xov xwm feem ntau cuam tshuam thiab txhawb nqa cov qauv poj niam txiv neej. Piv txwv li, cov poj niam feem ntau raug piav qhia tias yog cov neeg tsis quav ntsej, muaj kev xav, thiab raug txwv rau lub luag haujlwm hauv tsev neeg, thaum cov txiv neej raug piav qhia tias yog cov neeg muaj zog, muaj kev xav, thiab txiav txim siab.
Gaye Tuchman txoj kev tshawb fawb piav qhia txog qhov xwm txheej no ua "kev puas tsuaj ntawm lub cim," qhov twg cov poj niam lub luag haujlwm thiab kev koom tes hauv ntau yam ntawm lub neej feem ntau raug txo qis lossis tsis quav ntsej kiag li. Hauv qhov xwm txheej no, cov xov xwm tsis yog tsuas yog qhia txog qhov tseeb hauv zej zog xwb tab sis kuj ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim thiab tswj cov qauv poj niam txiv neej uas twb muaj lawm.
Kev tshuaj xyuas cov lus sib tham tseem ceeb txog kev sawv cev ntawm poj niam txiv neej hauv xov xwm qhib peb lub qhov muag rau seb cov lus thiab cov duab siv tuaj yeem ua rau muaj kev tsis sib luag ntawm poj niam txiv neej li cas. Los ntawm kev tshawb pom cov qauv kev sib tham no, peb tuaj yeem pib nkag siab thiab tawm tsam cov kev tsim kho tsis ncaj ncees hauv zej zog.
Kev Kawm Ntawv Ua Ib Lub Cuab Yeej Siv Rau Kev Tsim Kho Zej Zog
Kev kawm ntawv yog lwm qhov chaw uas kev sib tham ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim thiab txhawb nqa qhov tseeb hauv zej zog. Cov ntawv kawm, cov ntaub ntawv qhia, thiab cov txheej txheem qhia ntawv qhia txog thiab tsim cov qauv thiab tus nqi hauv zej zog. Pierre Bourdieu hu kev kawm ntawv ua qhov chaw uas "kev ua phem ua cim" raug xyaum, qhov chaw uas kev coj noj coj ua thiab kev tswj hwm hauv zej zog raug siv los ntawm cov txheej txheem kev kawm.
Hauv chav kawm, cov xib fwb yuav tsis paub tias lawv txhawb nqa cov qauv poj niam txiv neej lossis haiv neeg los ntawm cov piv txwv uas lawv muab, cov lus uas lawv siv, lossis txawm tias txoj kev uas lawv tswj hwm chav kawm. Kev tshuaj xyuas cov lus qhuab qhia hauv cov ntsiab lus kev kawm pab peb paub thiab tawm tsam cov kev ntxub ntxaug zais cia no.
Cov Kev Cuam Tshuam thiab Kev Siv Tau
Kev nkag siab txog kev sib tham thiab kev tsim kho ntawm lub neej tiag tiag sib cuam tshuam li cas muab cov cuab yeej rau peb los cuam tshuam kev hloov pauv hauv zej zog. Piv txwv li, los ntawm kev siv kev sib tham uas suav nrog thiab sib luag hauv kev kawm, xov xwm, thiab lwm lub koom haum, peb tuaj yeem pib tsim kom muaj kev sib luag thiab kev ncaj ncees hauv zej zog.
Hauv chaw ua haujlwm, kev nkag siab txog kev sib tham ua rau lub luag haujlwm thiab tus kheej muaj peev xwm pab tsim kom muaj kev ncaj ncees thiab kev koom ua ke ntawm cov cai. Hauv kev nom kev tswv, kev lees paub lub hwj chim ntawm kev sib tham hauv kev tsim cov kev xav ntawm pej xeem tuaj yeem muab cov tswv yim rau kev tawm tswv yim zoo dua.
Xaus
Kev tshuaj xyuas kev sib tham thiab kev tsim kom muaj kev muaj tiag hauv zej zog yog ob lub tswv yim tseem ceeb hauv kev nkag siab txog kev sib tham thiab kev sib raug zoo hauv zej zog ua rau peb xav txog lub ntiaj teb thiab peb tus kheej li cas. Los ntawm kev tshuaj xyuas kev sib tham, peb tuaj yeem tshawb pom cov hau kev uas cov ntawv nyeem thiab kev sib tham siv los tsim, tswj, thiab hloov cov qauv hwj chim thiab cov qauv hauv zej zog. Qhov no tso cai rau peb kom thuam cov ntaub ntawv peb tau txais ntau dua thiab ua haujlwm ntau dua hauv kev tsim kom muaj kev muaj tiag hauv zej zog uas ncaj ncees thiab sib luag.
Qhov kev nkag siab no ua rau peb muaj peev xwm ua ntau tshaj li cov neeg siv kev xav ntawm lub neej tiag tiag, tab sis kuj yog cov neeg sawv cev rau kev hloov pauv. Yog li ntawd, kev tshuaj xyuas kev sib tham thiab kev tsim kho lub neej tiag tiag tsis yog rau cov kws tshawb fawb thiab cov kws tshawb fawb xwb, tab sis rau txhua tus neeg uas txhawj xeeb txog kev ncaj ncees hauv zej zog thiab kev hloov pauv zoo hauv zej zog.