Mokhoa oa ho Bala Bophahamo ba Thepa Kahong ea Meaho
Ho bala bophahamo ba thepa ke bokgoni ba motheo bo hlokahalang kahong ya kaho ya kaho. Dipalo tse nepahetseng tsa bophahamo ba thepa di ama ka ho toba ditlhoko tsa thepa, tekanyetso (RAB), kemiso ya theko, esita le boleng ba mosebetsi wa tshimo. Diphoso tse nyane dipalong tsa bophahamo ba thepa di ka ba le ditlamorao tse kgolo: thepa e sa lekaneng e ka lebisa ho emeng ha mosebetsi, ha thepa e feteletseng e eketsa ditjeo mme e baka tshenyo. Sengoloa sena se bua ka mekgwa e sebetsang ya ho bala bophahamo ba thepa mererong ya kaho ya kaho ya kaho ya kaho, e felletseng ka diforomo tsa motheo le mehlala ya tshebediso.
1. Ho Utloisisa Khopolo-taba ea Bophahamo ba Molumo kahong
Bophahamo ba modumo ha e le hantle ke tekanyo ya "dikahare" tsa sebaka sa mahlakore a mararo, hangata se hlahiswa ka di-cubic metres (m³). Leha ho le jwalo, kahong, bophahamo ba thepa ha se kamehla bo bolelang bophahamo ba jiometri feela. Mohlala, bakeng sa konkreite, bophahamo bo balwa ho latela sebopeho sa karolo (motheo, kholomo, boramo, letlapa). Bakeng sa mesebetsi ya lefatshe, ho epolla le ho bokellana ha mobu ho lokela ho nahanelwa maemo a mobu (a teteaneng, a hlephileng), dintlha tsa ho hatelloa, le mekgwa ya kaho. Bakeng sa ho betla ka majwe (boloko ba setene/cinder), m² hangata e sebediswa bakeng sa sebaka sa lebota, empa bophahamo bo ntse bo ka balwa haeba botenya bo tsejwa.
Ka hona, mohato oa pele oa ho bala bophahamo ba modumo ke ho netefatsa: sebopeho sa karolo, litekanyo tse nepahetseng, li-unit, le hore na ho na le lintlha tsa tokiso tse kang ho fokotseha, litšila, kapa ho teteana.
2. Melao-motheo ea Motheo le Liyuniti tse Sebelisoang Hangata
Diyuniti tse ling tse tloaelehileng kahong ea sechaba li kenyelletsa:
– m³: konkreite, ho epolloa, lerako, majoe a majoe, ho tlatsa lehlabathe.
– m²: ho plaster, ho etsa litšoantšo, ho etsa foromo (hangata ho balwa e le sebaka sa bokaholimo), ho thibela metsi.
– m¹ (limithara tsa ho matha): liphaephe, manane, litšepe, literei tsa cable.
– kg kapa tonne: tšepe e matlafatsang, tšepe ea profil.
– dikotwana/diyuniti: mamati, difensetere, bohloeki.
Leha dintho tse ngata di balwa ka diyuniti tse fapaneng, mohopolo o ka sehloohong o ntse o tshwana: bongata bo balwa ho tloha boholong ba ho taka/ditekanyo tsa tshimo, ebe bo fetolelwa ho ya ka diyuniti tsa tlhahlobo.
3. Liforomo tsa Molumo bakeng sa Libopeho tse Tloaelehileng
Mona ke liforomo tse sebelisoang khafetsa:
1) Lebokose/Prisima e khutlonnetsepa
– Bophahamo = bolelele × bophara × bophahamo
Mehlala: sloof ea konkreite, maballo, litšiea tse bōpehileng joaloka liboloko.
2) Silindara
– Bophahamo = π × r² × bophahamo
Mehlala: liqubu tse senyehileng, liphaephe tse itseng tsa konkreite.
3) Khoune e Khutšoanyane (Frustum)
– Bophahamo = (1/3) × π × bophahamo × (R² + Rr + r²)
Mohlala: meaho e itseng e kang litanka tse bōpehileng joaloka khoune.
4) Poleiti (Letlapa)
– Bophahamo = sebaka × botenya
Mehlala: mapolanka a fatše, fatše ea mosebetsi (konkereite e se nang letho).
5) Trapezoid bakeng sa Mokero/Ho ntsha metsi
– Sebaka se tšekaletseng sa trapezoid = (a + b)/2 × bolelele
– Bophahamo = sebaka se nang le karolo e tsheletseng × bolelele
Mohlala: ho epolloa ha kanale ka mahlakore a sekametseng.
Ka ho utloisisa mekhoa ena ea motheo, u ka bala boholo ba mesebetsi ho tsoa litšoantšong le litekanyong tse sebetsang feela.
4. Mokhoa oa ho Bala Bophahamo ba Konkreite
Hangata konkreite e balwa ka m³ ho latela likarolo tsa sebopeho. Mohlala o bonolo:
Mohlala oa 1: Motheo oa Motheo
Mohlala, motheo wa motheo o lekanya 1,2 m × 1,2 m × 0,3 m, e leng dikotwana tse 10 kaofela.
Bophahamo ba modumo ka sengoathoana = 1,2 × 1,2 × 0,3 = 0,432 m³
Bophahamo bohle = 0,432 × 10 = 4,32 m³
Mohlala oa 2: Kholomo
Kholomo 0,3 m × 0,3 m, bolelele 3,5 m, likotoana tse 8 kaofela.
Bolumo ka kholomo = 0,3 × 0,3 × 3,5 = 0,315 m³
Kakaretso = 0,315 × 8 = 2,52 m³
Ha e le hantle, bophahamo ba konkreite bo eketsoa ka mamello e itseng (mohlala 2-5%) ho lebella tahlehelo nakong ea ho lahla, masalla a motswakong oa teraka, kapa ho se phethahale ha foromo, ho latela leano la projeke.
5. Mokhoa oa ho Bala Bophahamo ba Foromo
Ka kakaretso mosebetsi wa foromo o balwa ho latela sebaka sa bokahodimo se kopanang le konkreite (m²), eseng bophahamo. Molao-motheo ke hore mahlakore ohle a konkreite e entsweng a hloka mosebetsi wa foromo, ntle le mahlakore a kgomaretsweng fatshe kapa dikarolong tse ding (ho itshetlehile ka mokgwa).
Mohlala: Boreledi ba 0,2 m × 0,4 m bo bolelele ba 5 m, foromo e ka mahlakoreng a 3 (ka letsohong le letšehali, ka ho le letona, ka tlase) hobane karolo e ka holimo e bulehile.
– Sebaka se ka tlase = 0,2 × 5 = 1,0 m²
– Sebaka sa lehlakore le letšehali = 0,4 × 5 = 2,0 m²
– Sebaka sa lehlakore le letona = 0,4 × 5 = 2,0 m²
Kakaretso ea foromo = 5,0 m²
Hangata foromo ea kholomo e na le mahlakore a mane: selika-likoe × bophahamo.
6. Mokhoa oa ho Bala Bophahamo ba Mobu oa Lefatše (Ho Epa le ho Koalla)
Mesebetsi ea lefats'e hangata e fella ka liphoso ka lebaka la lintlha tse kang ho ruruha le ho fokotseha. Leha ho le joalo, bakeng sa lipalo tsa motheo, bophahamo bo baloa ka sebopeho sa sebopeho sa ho epolloa kapa lerako.
Mohlala: Ho Epolloa ha Motheo oa Longitudinal
Ho epolloa ha bōpeho ba liboloko: bolelele ba 20 m, bophara ba 0,8 m, botebo ba 1,0 m.
Bophahamo ba ho epolla = 20 × 0,8 × 1,0 = 16 m³
Haeba ho epolloa ho le trapezoid (ka lebaka la leralla), sebelisa sebaka se tšekaletseng sa trapezoid ebe u se atisa ka bolelele. Mohlala, bophara ba holimo ke 1,2 m, bophara ba tlase ke 0,8 m, botebo ke 1,0 m, 'me bolelele ke 20 m.
Sebaka se tšekaletseng = (1,2 + 0,8)/2 × 1,0 = 1,0 m²
Bophahamo = 1,0 × 20 = 20 m³
Bakeng sa ho tlatsa morao, hangata ho hlokahala ntlha ea ho tiisa. Mohlala, haeba ho hlokahala 10 m³ ea ho tlatsa morao ho tiileng, ho ka hlokahala thepa e hlephileng haholoanyane, ho latela coefficient ea ho tiisa le mofuta oa thepa.
7. Ho Bala Bongata ba Majoe le Mabota a Litene
Banyalani ba Lejoe la Noka
Bongata ba majoe a majoe hangata ke m³. Haeba motheo oa majoe o bolelele ba limithara tse 15, bophara bo tloaelehileng ba limithara tse 0,6, le bophahamo ba limithara tse 0,7:
Bophahamo = 15 × 0,6 × 0,7 = 6,3 m³
Haeba sebopeho e le sa trapezoid, sebelisa sebaka se tšekaletseng sa trapezoid:
Sebaka se tšekaletseng = (bophara bo ka holimo + bophara bo ka tlase)/2 × bophahamo, ebe bolelele bo menahana.
Lebota la Litene
Mabota a atisa ho balwa ka m²: bolelele × bophahamo.
Leha ho le jwalo, haeba o hloka bophahamo ba modumo, atisa ka botenya ba lebota. Mohlala, lebota le lekanyang 10 m × 3 m, le botenya ba 0,12 m:
– Sebaka = 10 × 3 = 30 m²
– Bophahamo = 30 × 0,12 = 3,6 m³
Ho RAB, tlhoko ea litene le seretse hangata e sebelisa coefficient ka m² ea lebota, e le hore palo ea sebaka e be e akaretsang haholoanyane.
8. Ho Bala Litlhoko tsa Matlafatso (Ka Hlahlobo)
Tšepe e matlafatsang ha e lekanngoe ka m³, empa e lekantsoeng ka boima (kg). Mehato e akaretsang ke ena:
1) Bala bolelele bohle ba bara ka bophara ho tloha setšoantšong (ho kenyeletsoa le lihakisi, li-overlaps, manonyeletso).
2) Fetolela boima ho sebelisa boima bo tloaelehileng ka mithara.
Jwalo ka molao o akaretsang wa monoana o motona: boima ba tshepe ka mithara = (d²/162) kg/m, ka d ka mm.
Mohlala D10: 10²/162 = 0,617 kg/m.
Haeba bolelele bohle ba D10 = 500 m, joale boima = 500 × 0,617 = 308,5 kg.
9. Malebela a ho Bala Lipalo tsa Molumo tse Nepahetseng Haholoanyane
1) Sebelisa litšoantšo tsa morao-rao (IFC/E Amohetsoe bakeng sa Kaho) ho qoba liphetoho tse fosahetseng.
2) Theha tafole ea kakaretso ka karolo: litekanyo, bongata, bophahamo ba yuniti, bophahamo ba kakaretso.
3) Arola mofuta o mong le o mong oa mosebetsi (konkereite, mobu, ho betla ka majoe, ho qeta) ho nolofatsa tlhahlobo ea ho tšela.
4) Ela hloko masoba (mamati/lifensetere) maboteng ho fokotsa sebaka sa mosebetsi oa ho plaster/ho plaster.
5) Eketsa litšila tse loketseng ho latela thepa: mohlala, letsopa, pente, kapa tšepe hangata li na le masala le lintho tse ka sehang.
6) Hlahloba ka mekhoa e meng, mohlala, ho bala ka letsoho khahlanong le software (Excel, CAD quantity take-off).
10. Qetello
Ho bala bophahamo ba thepa kahong ea kaho ea kaho ho itšetlehile haholo-holo ka kutloisiso ea libopeho tsa likarolo, tsebo ea liforomo tse bonolo tsa jeometri, ho bala ka nepo litšoantšo, le liyuniti tse tsitsitseng. Konkreite le mesebetsi ea lefats'e ka kakaretso li sebelisa m³, mosebetsi oa foromo o sebelisa m², tšepe e sebelisa kg, 'me mesebetsi e meng ea ho qetela e sebelisa m² kapa liyuniti. Ka boikoetliso le kakaretso e hlophisitsoeng hantle, u ka hlahisa lipalo tse nepahetseng tsa bophahamo ho tšehetsa tokisetso ea tekanyetso (RAB), moralo oa theko, le taolo ea litšenyehelo tsa projeke.
Haeba o ka rata, nka o thusa ho theha mofuta o tekheniki haholoanyane wa sengoloa sena (ka tafole ya di-waste coefficient, mohlala o bonolo wa ho bala RAB, kapa sebopeho sa Excel bakeng sa kakaretso ya bophahamo).
