Reflex Arc: Mokhoa oa Bohlokoa Tsamaisong ea Methapo
Arc ea reflex ke mokhoa oa bohlokoa tsamaisong ea methapo o nolofalletsang liketso tse potlakileng, tse iketsahallang ho arabela linthong tse itseng tse susumetsang. Ketsahalo ena e bohlokoa ho thuseng lintho tse phelang ho arabela ka katleho maemong a fapaneng, joalo ka ho hula letsoho nthong e chesang kapa ho panya ha ntho e atamela leihlo. Sehloohong sena, re tla hlahloba haholoanyane hore na arc ea reflex ke eng, hore na e sebetsa joang, le mehlala e meng ea eona bophelong ba letsatsi le letsatsi.
Ho utloisisa Reflex Arc
Arc ea reflex ke tsela ea methapo e laolang liketso tsa reflex. E bitsoa "reflex" hobane e etsahala ntle le ho kenella ka ho toba ha boko, hangata pele re hlokomela ka botlalo hore re arabetse. Ke ketso e hlophisitsoeng ka tlhaho 'meleng ea rona ho re sireletsa kotsing kapa ho netefatsa hore rea phela.
Likarolo tsa motheo tsa arc ea reflex li kenyelletsa:
1. Li-receptor: Mosebetsi oa ho hapa kapa ho lemoha lintho tse susumetsang. Mohlala, li-receptor tsa kutlo letlalong li lemoha mocheso.
2. Li-neurone tsa kutlo (tse fapaneng): Li-neurone tsena li jara matšoao ho tloha ho li-receptor ho ea tsamaisong ea methapo e bohareng.
3. Setsi sa Kopanyo: Hangata se fumaneha ka hara mokokotlo, moo matshwao a sebetswang teng mme ho etswa diqeto tsa ho arabela.
4. Li-Neuron tsa Motlakase (Efferent): Romella litaelo ho tsoa tsamaisong e bohareng ea methapo ho ea ho li-effector.
5. Motlakase: Mosifa kapa tšoelesa e etsang karabelo. Tabeng ea bohloko, sena se ka bolela ho hula setho sa 'mele mohloling oa kotsi.
Mekhoa e ho Reflex Arc
Ha receptor e amohela khothatso, tlhahisoleseding ena e ntan'o isoa ke li-neuron tsa kutlo ho ea mokokotlong (ho e-na le bokong, bakeng sa lebelo la ts'ebetso). Sena se lumella karabelo e potlakileng haholo. Mokokotlong oa mokokotlo, lets'oao le fetisetsoa ho li-neuron tsa motlakase ka tsela e tobileng kapa ka li-neuron tse kenang ka har'a khalala pele bakeng sa ts'ebetso e potlakileng. Li-neuron tsa motlakase ebe li isa lets'oao ho effector, ebe e arabela ho latela litaelo.
Karabelo ena ea reflex e potlakile haholo hobane e feta ts'ebetso ea boko ea ho etsa liqeto. Leha ho le joalo, boko bo ntse bo tsebisoa ka ketsahalo ena 'me bo tla ngola bohloko kapa lintlha tse ling tse bonoang, leha sena hangata se etsahala ka mor'a hore karabelo ea pele e etsoe.
Mehlala ea Kakaretso ea Reflexes
Tse ling tsa li-reflex tse tloaelehileng tse atisang ho kopana le tsona bophelong ba letsatsi le letsatsi li kenyelletsa:
– Patellar Reflex: Ha ngaka e otla lengole ka hamore e nyane, karolo e ka tlase ea leoto la rona e tla raha pele. Ena ke mohlala oa monosynaptic reflex, moo ho nang le synapse e le 'ngoe feela e hokahanyang li-neuron tsa kutlo le tsa motsamao.
– Reflex e Hanelang Mocheso: Haeba o ama ntho e chesang, letsoho la hao le tla itsamaela ka bohona. Ena ke reflex ea bohlokoa haholo ea tšireletso.
– Blink Reflex: Ha ntho e tsamaya kapele mahlong, mahlo a rona a tla panya ka bohona ho re sireletsa kotsing e ka bang teng.
Bohlokoa ba Li-arcs tsa Reflex
Li-reflex li phetha karolo ea bohlokoa mesebetsing e fapaneng ea letsatsi le letsatsi le maemong a bophelo bo botle. Melemo le mesebetsi e meng ea mantlha ea li-reflex arcs e kenyelletsa:
1. Tšireletso ea 'Mele: E sireletsa 'mele tšenyong e mpe ka ho lumella karabelo e potlakileng ho feta haeba e ne e lokela ho sebetsoa ke boko pele.
2. Ho Boloka Boemo le Tekanyo: Li-reflexes li boetse li phetha karolo ea ho thusa ho boloka botsitso le boemo ba 'mele. Li-reflexes tse iketsang li bohlokoa bakeng sa baatlelete ba hlokang likarabo tse potlakileng nakong ea lipapali.
3. Ho Hlahloba Maemo a Methapo: Teko ea Reflex e ka thusa lingaka ho fumana ts'ebetso ea tsamaiso ea methapo. Li-reflex tse sa tloaelehang li ka bontša mathata a methapo kapa mathata a mang 'meleng.
4. Ho Ithuta: Le hoja mekhoa e mengata ea ho itloaetsa e le ea tlhaho, e meng e ka matlafatsoa ka ho ithuta le ho ikoetlisa. Mohlala, ho ikoetlisa ballet kapa bonono ba ntoa ho ka matlafatsa likarabo tsa ho itloaetsa ho arabela ka nepo metsamaong e itseng.
Ho koala
Karolo ea li-reflex arcs 'meleng e bohlokoa, e nolofalletsang likarabelo tse potlakileng le ho re sireletsa kotsing e potlakileng. Ka ho ithuta kamoo li-reflex tsena li sebetsang kateng, re fumana temohisiso e betere mabapi le kamoo 'mele ea rona e arabelang le ho ikamahanya le lintho tse fapaneng tse susumetsang tikoloho. Bohlokoa ba li-reflexes bo fetela ka nģ'ane ho tšireletso ea 'mele ho ea ho tlhahlobo ea bongaka le nts'etsopele ea tsebo ea 'mele.
Ho ithuta le ho utloisisa haholoanyane ka li-reflex arcs ho ka bula tsela bakeng sa lipatlisiso tse fapaneng tsa bongaka le tsa saense tse ka ntlafatsang bophelo bo botle ba batho le boiketlo ba bona. Sena se bontša bohlokoa ba tsamaiso ena ea methapo e iketsang bophelong ba rona ba letsatsi le letsatsi, le kamoo batho ba fetohileng kateng ho arabela lefatšeng le tletseng lintho tse susumetsang kapele le ka katleho kamoo ho ka khonehang.