1. Mokhoa oa ho boloka mekhoa ea khale
Haeba mosebetsi o etsoang ke matla ha ntho e qala ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela ntho e khutlela boemong ba eona ba pele o lekana le lefela, joale matla a bitsoa matla a bolokang lintho.
Mehlala e meng ea mekhoa ea mekhoa e tloaelehileng ke ena.
1.1. Matla a khoheli
Nahana ka ntho e tsamayang e otlolohile hodimo ho fihlela e fihla bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa ebe e theohela tlase ho ya boemong ba yona ba pele. Ha e ntse e tsamaya e otlolohile hodimo sebaka se le seng h, matla a kgoheli a ka lehlakoreng le fapaneng le ho falla ha ntho. Hobane e ka lehlakoreng le fapaneng le ho falla ha ntho, matla a kgoheli a etsa mosebetsi o mobe nthong eo.
W = wh cos (180o) = – wh = – mgh
Ka mora ho fihla bophahamong ba yona bo phahameng ka ho fetisisa, ntho e theohela tlase ho ya boemong ba yona ba pele ka sebaka sa h. Ha e theohela tlase, matla a kgoheli a lebile lehlakoreng le le leng le ho falla ha ntho. Hobane e le lehlakoreng le le leng le ho falla, matla a kgoheli a etsa mosebetsi o motle.
W = wh cos (0o) = – wh = – mgh
Boima ba ntho (m), ho potlaka ha matla a khoheli (g) le bophahamo (h) lia tšoana, ka hona mosebetsi o etsoang ke matla a khoheli ha ntho e qala ho tsamaea ka holimo ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele o lekana le lefela.
W = mgh – mgh
W = 0
1.2. Matla a selemo
Nahana ka seliba se behiloeng ka ho otloloha. Haeba pheletso e ka letsohong le letona ea selemo e sutumelletsoa kapa e hatelloa ka letsohong le letšehali, seliba le sona se sebelisa matla ka ho le letona. U ka paka sena ka ho hatella seliba. Mohlala, beha ntho pheletsong e ka letsohong le letona ea selemo ebe u e hatella ka letsohong le letšehali. Ka mor'a hore seliba se fapohe, tlosa letsoho la hao boima le selemo. Ha letsoho la hao le se le sa ama seliba, ntho eo e sutumelletsa boima ka ho le letona. Ha ntho e tsamaea ka letsohong le letšehali, tataiso ea motsamao oa ntho e fapane le tataiso ea matla a selemo. Hobane matla a ka mahlakoreng a fapaneng, matla a selemo a etsa mosebetsi o fosahetseng.
W = – ½ kx2
Ha ntho e tsamaya ka letsohong le letona, tsela eo mojaro o tsamayang ka yona kapa ho falla ha wona e tshwana le tsela eo matla a selemo a tsamayang ka yona. Hobane a le ka lehlakoreng le le leng, matla a selemo a etsa mosebetsi o motle.
W = ½ kx2
Li-spring tse sebelisoang lia tšoana, kahoo sekhahla sa selemo (k) sea tšoana. Ho falla ha selemo le hona hoa tšoana. Ka hona, mosebetsi o etsoang ke matla a khoheli ha ntho e qala ho tsamaea ka letsohong le letšehali sebaka sa x ebe e khutlela ka letsohong le letona sebaka sa x se lekana le lefela.
W = ½ kx2 – ½ kx2
Mosebetsi o etsoang ke matla a khoheli le matla a selemo nakong ea ho tsamaea ha ntho ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele ke lefela. Haeba mosebetsi o entsoeng ke matla ha ntho e qala ho tsamaea ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele ke lefela, joale matla a bitsoa matla a bolokang lintho.
2. Mokhoa o sa laoleheng
Haeba mosebetsi o etsoang ke matla ha ntho e qala ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele o sa lekana le lefela, joale matla a bitsoa matla a sa bolokeheng.
Mehlala e meng ea mekhoa ea li-tag tse tloaelehileng ke ena.
2.1 Matla a ho sutumetsa le matla a ho kgohlano a kinetic
Nahana ka ntho e sutumelletsoang ka letsohong le letona ebe e sutumelletsoa hape ka letsohong le letšehali. Ha e tsamaea kapa e fetohela ka letsohong le letona, tataiso ea ho falla ha ntho e tšoana le tataiso ea matla a sutumetsang (F) 'me e fapane le tataiso ea matla a khohlano ea kinetic (f).k). Hobane e le ka lehlakoreng le le leng le ho falla, matla a sututsang a etsa mosebetsi o motle nthong eo.
W = F s
Ka lehlakoreng le leng, moferefere wa kinetic o sebetsa ka tsela e fosahetseng nthong.
W = – fk s
Ha ntho e tsamaya kapa e suthela ka letsohong le letshehadi, tsela eo ntho e fallang ka yona e tshwana le tsela eo matla a sututsang a tsamayang ka yona mme e fapane le tsela eo matla a kgohlano a tsamayang ka yona. Hobane e le ka lehlakoreng le le leng le tsela eo e fallang ka yona, matla a sututsang a etsa mosebetsi o motle nthong eo.
W = F s
Ka lehlakoreng le leng, moferefere wa kinetic o sebetsa ka tsela e fosahetseng nthong.
W = – fk s
Mosebetsi o etsoang ke matla a sututsang le matla a ho qabana ha kinetic nthong ha ntho e qala ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele ke W = 2 F s le W = -2 fk s
Mosebetsi o etsoang ke matla a sututsang le matla a ho qabana ha ntho e qala ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela ntho e khutlela boemong ba eona ba pele ha o lekane le lefela.
Haeba mosebetsi o etsoang ke matla ha ntho e qala ho tloha boemong ba eona ba pele ho fihlela e khutlela boemong ba eona ba pele o sa lekana le lefela, joale matla a bitsoa matla a sa bolokeheng.