Mehlala e 4 ea lipotso mabapi le tšebeliso ea melao ea Newton motsamaong o otlolohileng oa lifti kapa lifti
1. Motho ea boima ba 50 kg o ka har'a lifti. Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli = 10 m/s2Fumana boholo ba matla a tloaelehileng a sebelisoang ke mokatong oa lifti ho motho haeba:
(a) lifti e sa bueng
(b) lifti e theohela tlase ka lebelo le sa fetoheng
(c) lifti e nyolohela holimo ka lebelo la 5 m/s2
(d) lifti e theohela tlase ka lebelo la 5 m/s2
(e) lifti ea ho oa mahala
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba motho (m) = 50 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba motho (w) = mg = (50)(10) = 500 Newtons
Jawab :
(a) lifti e sa bueng
Lifti e phomotse, ha ho na ho potlaka (a = 0)
Matla a lebisitsoeng holimo a matle, matla a lebisitsoeng tlase a mabe.
(b) lifti e theohela tlase ka lebelo le sa fetoheng
Lifti e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng, ha ho na ho potlaka (a = 0)
Matla a lebisitsoeng holimo a matle, matla a lebisitsoeng tlase a mabe.
(c) lifti e nyolohela holimo ka lebelo la 5 m/s2
Lifti e nyolohela holimo ka lebelo la (a) la 5 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
N – w = ma
N = w + ma
N = 500 + (50)(5)
N = 500 + 250
N = 750 Newton
Boholo ba matla a tloaelehileng (N) bo lekana le boima (w), ka hona ha lifti e nyolohela holimo, 'mele oa motho o ikutloa o le boima. Ka mantsoe a mang, ha lifti e nyolohela holimo, boima ba motho bo bonahalang boa eketseha. Haeba motho a eme sekaleng, ha lifti e nyolohela holimo, sekala se tla bontša hore boima ba motho bo boholo.
(d) lifti e theohela tlase ka lebelo la 5 m/s2
Lifti e theohela tlase ka lebelo la (a) la 5 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
w – N = ma
N = w – ma
N = 500 – (50)(5)
N = 500 – 250
N = 250 Newton
Ha lifti e theohela tlase, 'mele oa motho o ikutloa o le bobebe. Ka mantsoe a mang, ha lifti e theohela tlase, boima ba motho bo bonahalang boa eketseha. Haeba motho a ne a eme sekaleng, ha lifti e theohela tlase, sekala se ne se tla bontša boima bo tlase.
(e) lifti ea ho oa mahala
Lifti e oelang ka bolokolohi e bolela hore lifti e theohela tlase, moo ho potlaka ha lifti (a) = ho potlaka ha matla a khoheli (g). Mohlala, g = 10 m/s2 ebe a = 10 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
w – N = ma
N = w – ma
N = 500 – (50)(10)
N = 500 – 500
N = 0
Ha lifti e le boemong ba ho oa ka bolokolohi, boima ba motho bo bonahalang ke lefela. Ka mantsoe a mang, motho eo o ne a tla ipona a se na boima. Haeba motho eo a ne a eme sekaleng, ha lifti e theohela tlase, sekala se ne se tla bontša hore boima ba hae ke lefela. Boemo bona bo tšoana le ho ba sebakeng se se nang matla a khoheli.
2. Fumana boholo ba matla a khatello thapong ea tšehetso ea lifti e boima ba 2000 kg, haeba:
(a) lifti e sa bueng
(b) lifti e theohela tlase ka lebelo la 5 m/s2
(c) lifti e nyolohela holimo ka lebelo la 5 m/s2
(d) lifti ea ho oa mahala
Nka hore ho potlaka ho bakoa ke matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba phahamiso (m) = 2000 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba ho phahamisa (w) = mg = (2000)(10) = 20.000 Newtons
Jawab :
(a) lifti e sa bueng
Lifti e phomotse, ha ho na ho potlaka (a = 0)
Matla a lebisitsoeng holimo a matle, matla a lebisitsoeng tlase a mabe.
Ha phahlo e sa sisinyehe, matla a kgatello thapong (T) = boima ba phahlo (w) = 20.000 Newtons
(b) lifti e theohela tlase ka lebelo la 5 m/s2
Lifti e theohela tlase ka lebelo la (a) la 5 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
w – T = ma
T = w – ma
T = 20.000 – (2000)(5)
T = 20.000 – 10.000
T = 10.000 Newton
Ha lifti e theohela tlase, matla a khatello thapong (T) a ba manyane ho feta ha lifti e sa sisinyehe.
(c) lifti e nyolohela holimo ka lebelo la 5 m/s2
Lifti e nyolohela holimo ka lebelo la (a) la 5 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
T – w = ma
T = w + ma
T = 20.000 + (2000)(5)
T = 20.000 + 10.000
T = 30.000 Newton
Ha lifti e nyolohela holimo, matla a khatello thapong (T) a ba maholo ho feta ha lifti e sa sisinyehe.
(d) lifti ea ho oa mahala
Lifti e oelang ka bolokolohi e bolela hore lifti e theohela tlase, moo ho potlaka ha lifti (a) = ho potlaka ha matla a khoheli (g). Mohlala, g = 10 m/s2 ebe a = 10 m/s2
Matla a ka lehlakoreng le le leng le motsamao wa lifti a ntle, matla a ka lehlakoreng le fapaneng le motsamao wa lifti a mpe.
w – T = ma
T = w – ma
T = 20.000 – (2000)(10)
T = 20.000 – 20.000
T = 0
Ha lifti e le boemong ba ho oa ka bolokolohi, khatello e thapong (T) e ba lefela. Hobane khatello e thapong e lekana le boima ba lifti, ha khatello e thapong e le lefela, boima ba lifti le bona bo bonahala e le lefela. Boemo bona bo tšoana le ha ntho e le sebakeng se se nang matla a khoheli kapa sebaka seo ho se nang matla a khoheli.
[Senyesemane: Tšebeliso ea molao oa Newton oa ho tsamaea ka har'a lifti ]
3. Motho ea boima ba 60 kg o ka har'a lifti e theohelang tlase ka lebelo la 3 ms -2 . Haeba lebelo le bakoang ke matla a khoheli e le 10 ms -2 , joale boholo ba matla a tloaelehileng a sebelisoang ke mokatong oa lifti ho motho ke...
A. 180 N
B. 200 N
C. 340 N
D. 420 N
E. 600 N
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Boima (m) = 60 kg
Ho potlaka ha motho le lifti (a) = 3 m/s2
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Matla a khoheli (w) = mg = (60)(10) = 600 Newtons
E botsitsoe: matla a tloaelehileng (N)
Karabo:
Ho na le matla a mabeli a sebetsang ho motho ea ka har'a lifti, e leng matla a khoheli (w) le matla a tloaelehileng a sebelisoang ke mokatong oa lifti ho motho (N). Ho na le bongata ba vector bo tharo, e leng matla a khoheli, matla a tloaelehileng, le ho potlakisa lifti, moo matla a khoheli a lebisitsoeng tlase, matla a tloaelehileng a lebisitsoeng holimo, 'me ho potlakisa lifti ho lebisitsoeng tlase. Bongata ba vector bo lebisitsoeng tlase bo khethoa hore bo be le letšoao le letle 'me bongata ba vector bo lebisitsoeng holimo bo khethoa hore bo be le letšoao le lebe.
∑F = ma
w – N = (60)(3)
600 – N = 180
N = 600 – 180
N = 420 Newton
Karabo e nepahetseng ke D.
4. Reza, ea boima ba 40 kg, o ka har'a lifti e nyolohelang holimo. Haeba matla a mokatong oa lifti maotong a Reza e le 520 N 'me lebelo le bakoang ke matla a khoheli e le 10 ms -2 , joale lebelo la lifti ke...
A. 1,0 ms-2
B. 1,5 ms-2
C. 2,0 ms-2
D. 2,5 ms-2
E. 3,0 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Boima (m) = 40 kg
Matla a tloaelehileng (N) = 520 N
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Matla a khoheli (w) = mg = (40)(10) = 400 N
E botsitsoe: Ho potlaka ha lifti
Karabo:
∑F = ma
400 – 520 = (40)(a)
-120 = (40)(a)
a = -120/40
a = -3 m/s2
Ho potlaka ha lifti ke 3 m/s2Letšoao le lebe le bolela hore lifti e ea holimo.
Karabo e nepahetseng ke E.
Mohloli oa lipotso:
Lipotso tsa Fisiks tsa Tlhahlobo ea Naha bakeng sa Sekolo se Phahameng sa Thuto e Phahameng/Sekolo se Phahameng sa Mosebetsi
