Mehlala ea Lipotso Tse Buang ka Mera ea Plasma
Lera la plasma, le tsejoang hape e le lera la sele, ke karolo ea bohlokoa ea sele, e sebetsang e le tšitiso pakeng tsa lintho tse ka hare ho sele le tikoloho ea kantle. Lera lena ha le sireletse feela likarolo tsa kahare tsa sele empa hape le bapala karolo ea ho laola motsamao oa lintho tse kenang le tse tsoang, puisano ea lisele, le mesebetsi e meng e fapaneng ea bohlokoa bophelong ba sele. Moelelong oa baeloji, ho utloisisa sebopeho le mosebetsi oa lera la plasma ke habohlokoa bakeng sa ho tseba lihlooho tse rarahaneng haholoanyane ho biochemistry le baeloji ea sele. Ka tlase ke lipotso tse ling tsa mehlala tse amanang le lera la plasma le likarabo tsa tsona.
Potso ea 1: Sebopeho sa Lera la Plasma
Potso: Hlalosa sebopeho sa lera la plasma ho latela mohlala oa mosaic oa mokelikeli.
Puisano:
Mohlala oa mosaic o mokelikeli o hlalosa lera la plasma e le sebopeho se matla le se tenyetsehang se entsoeng ka lera le habeli (lera le habeli) la phospholipids, le kopantsoeng le liprotheine, k'holeseterole le liketane tsa lik'habohaedreite.
1. Fosfolipid Bilayer: Sebopeho sa motheo sa lera se na le lera le habeli la phospholipids, ka dihlooho tse ratang metsi (tse hohelang metsi) tse shebileng kantle ho ya dibakeng tse metsi tse kantle le tse kahare, le mehatla e sa rateng metsi (e thibelang metsi) e shebileng kahare, hole le metsi. Tokisetso ena e etsa lera le kgonang ho kenella hanyane le dumellang dintho tse kgethilweng ho feta.
2. Liprotheine: Tsena li kentsoe ka har'a phospholipid bilayer 'me lia fapana ka ts'ebetso. Liprotheine tse kopaneng li koahela lera lohle 'me li ameha ho tsamaiseng ka likanale kapa bajari. Liprotheine tse ka ntle li hokahane le bokaholimo ba kantle kapa ba kahare 'me li thusa ho bonts'a matšoao a sele kapa tšehetso ea sebopeho.
3. K'holeseterole: E fumanoa e kopane har'a li-phospholipid, limolek'hule tsa k'holeseterole li boloka ho phalla ha lera ka ho thibela liketane tsa mafura a acid hore li se ke tsa paka ka thata haholo, ka hona li nolofalletsa lera ho lula le tenyetseha maemong a fapaneng a mocheso.
4. Lik'habohaedreite: Hangata lik'habohaedreite li khomaretsoe liprotheine kapa lipids holim'a metsi a kantle ho sele, lik'habohaedreite li phetha karolo ea bohlokoa ho lemoheng le puisanong ea sele. Li-glycoprotein tsena le li-glycolipid li kenya letsoho ho thehoeng ha glycocalyx, e thusang ho sireletsa sele le ho nolofatsa likamano le lisele tse ling.
Potso ea 2: Mosebetsi oa Lera la Plasma
Potso: Hlalosa mesebetsi e meraro e meholo ea lera la plasma.
Puisano:
1. Taolo ea Phallo ea Lintho: Lera la plasma le sebetsa e le mokoallo o khethang, o laolang ho kena le ho tsoa ha lintho. Sena se kenyelletsa mekhoa ea ho tsamaisa lintho e sebetsang le e sa sebetseng. Phallo e sa sebetseng, joalo ka ho hasana le osmosis, ha e hloke matla, athe phetisetso e sebetsang e hloka matla a sele (ATP) ho tsamaisa lintho khahlanong le gradient ea tsona ea mahloriso ka lipompo tsa protheine.
2. Tšireletso le Tšehetso ea Sebopeho: Le hoja le tenyetseha, lera la plasma le fana ka tšireletso ea bohlokoa, le sireletsa dikahare tsa sele ho lintho tse kotsi tse kantle. Hape le boloka botšepehi ba sebopeho sa sele, le tšehetsa sebopeho le boholo ba sele.
3. Puisano le Phetisetso ea Matšoao: Lera lena le na le liprotheine tsa receptor tse ka hokahanang le limolek'hule tsa matšoao tse kang lihormone, tse bakang letoto la liketsahalo ka hare ho sele, tse tsejoang e le phetisetso ea matšoao. Sena se bohlokoa hore lisele li arabele ka potlako liphetohong tse tikolohong ea tsona le ho buisana le lisele tse ling.
Potso ea 3: Tsamaiso ka Mele ea Lera
Potso: Phapang ke efe pakeng tsa ho hasana ho nolofalitsoeng le ho tsamaisoa ka mafolofolo? Kenya mehlala ea e 'ngoe le e 'ngoe.
Puisano:
– Ho Fapanya ho Nolofalitsoeng: Ena ke mofuta oa lipalangoang tse sa sebetseng, moo limolek'hule tse itseng li tsamaeang ho pholletsa le lera la sele ka likanale tsa protheine kapa bajari, ho tloha sebakeng se nang le mahloriso a mangata ho ea ho mahloriso a tlase, ntle le tšebeliso ea matla. Mohlala oa ho fapanya ho nolofalitsoeng ke ho tsamaisoa ha tsoekere liseleng ka transporter ea GLUT.
– Tsamaiso e Sebetsang: Ts'ebetso ena e hloka matla ka sebopeho sa ATP ho tsamaisa limolek'hule khahlanong le gradient ea tsona ea mahloriso, ho tloha sebakeng se nang le mahloriso a tlase ho ea ho mahloriso a phahameng. Mohlala ke pompo ea sodium-potassium (pompo ea Na+/K+) e bolokang gradient ea electrochemical ho pholletsa le lera ka ho pompa li-ion tsa sodium le li-ion tsa potassium ka har'a sele.
Potso ea 4: Litlamorao tsa Tikoloho ho Methapo
Potso: Mocheso le pH li ama ho phalla ha lera la plasma joang?
Puisano:
– Mocheso: Mocheso o phahameng o eketsa ho phalla ha lera kaha li-phospholipid li na le matla a mangata a kinetic 'me li tsamaea ka bolokolohi, e leng se ka lebisang ho se tsitse ha lera. Ka lehlakoreng le leng, mocheso o tlase o fokotsa ho phalla ha lera, o etsa hore lera le tiee haholoanyane 'me le ka ama ho kenella ha lona le mosebetsi oa liprotheine tse kenelletseng. K'holeseterole e sebetsa e le buffer, e tsitsisa lera ho pholletsa le mocheso o fapaneng.
– Maemo a pH: Maemo a pH a feteletseng a ka ama sebopeho sa protheine ka har'a lera, a ka 'na a li senya le ho sitisa ts'ebetso ea tsona. Sena se ka beha botšepehi le ts'ebetso ea lera kotsing, sa ama lits'ebetso tsa lipalangoang le lipontšo.
Potso ea 5: Tšebelisano ea Lera le Lintho tse Ling
Potso: Buisanang ka karolo ea liprotheine tsa lera ho lemoheng le ho khomareleng ha sele le sele.
Puisano:
Liprotheine tsa lera li phetha karolo ea bohlokoa ho lemoheng le ho khomareleng ha sele le lisele, e leng tsa bohlokoa bakeng sa ho thehoa ha lisele le puisano lipakeng tsa lisele.
– Ho Tseba Sele-Sele: Li-glycoprotein tse lera li sebetsa e le matšoao a boitsebiso a tsejoang ke lisele tse ling. Sena se bohlokoa likarabelong tsa 'mele oa ho itšireletsa mafung, moo lisele li hlokang ho khetholla pakeng tsa lintho tse ikemetseng le tse seng tsa 'mele.
– Ho Khomarela Sele: Liprotheine tse itseng tsa lera, tse kang li-cadherin le li-integrins, li nolofalletsa ho khomarelana ha lisele le matrix ea kantle ho sele. Sena se bohlokoa ho bolokeng botšepehi ba sebopeho sa lisele le ho nolofalletsa puisano le tšebelisano-'moho lipakeng tsa lisele.
Ho utloisisa ts'ebetso le matla a lera la plasma ha ho thuse feela ho utloisisa likhopolo tsa motheo tsa baeloji empa hape ho fana ka temohisiso lits'ebetsong tse rarahaneng tsa fisioloji le lits'ebetso tse ka bang teng tsa bongaka.