Gaioiga laina e le tutusa - faʻafitauli ma fofo
1.

O le laulau o loʻo i luga o loʻo faʻaalia ai faʻamaumauga o mea faitino e tolu e malaga i le mamao tutusa i le faʻatelevaveina faifai pea.
O le a le saoasaoa mulimuli o le mea P ma le saoasaoa muamua o le mea Q?
Fofo:
Muamua, fuafua le mamao na malaga ai le mea faitino 3.
Mamao na malaga ai le mea faitino 3 :
Ua iloa :
Saosaoa muamua (v o ) = 0 m/s
Saosaoa mulimuli (vt ) = 30 m/s
Fa'avavevave (a) = 3 m/s 2
Mana'omia : Mamao
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
vt 2 – v o 2 = 2 e pei o
30 2 – 0 2 = 2 (3) sekone
900 – 0 = 6 s
900 = 6 s
s = 900 / 6
s = 150 mita
O le saoasaoa mulimuli o le mea faitino 1 :
Ua iloa:
Saosaoa muamua (v o ) = 20 m/s
Fa'avavevave (a) = 4 m/s 2
Mamao (s) = 150 mita
Manaomia: Saosaoa mulimuli ( vt )
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
vt 2 = 20 2 + 2 (4) ( 150)
vt 2 = 400 + 1200
vt 2 = 1600
vt = 40 m/ s
O le saoasaoa muamua o le mea faitino 2:
Ua iloa:
Saosaoa mulimuli (vt ) = 50 m/s
Fa'avavevave (a) = 3 m/s 2
Mamao (s) = 150 mita
Manaʻomia: Saosaoa muamua (v o )
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
vt 2 – 2 e pei o le v o 2
50 2 – 2(3)(150) = v o 2
2500 – 900 = v o 2
1600 = v o 2
v o = 40 m/s
2. E tolu mea e malaga i luga o se vaalele faalava i se faatelevaveina faifai pea. E tutusa le faatelevaveina o mea e tolu. O faʻamatalaga o mea e tolu pe a malaga i le 10 sekone, o loʻo faʻaalia i le ata o loʻo i lalo.

Fuafua le P ma le Q.
Fofo:
Muamua, fuafua le fa'avavevaveina o le mea faitino 1.
Fa'avavevaveina o le mea faitino 1:
Ua iloa:
O le saoasaoa muamua (v o ) = 2 m/s
O le saoasaoa mulimuli (vt ) = 22 m/s
Mamao (s) = 120 mita
Mana'omia: Mamao
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
vt 2 – v o 2 = 2 e pei o
22 2 – 2 2 = 2 a (120)
484 – 4 = 240 a
480 = 240 a
a = 480/240
a = 2 m/s 2
O le saoasaoa muamua o le mea faitino 2 :
Ua iloa:
Fa'avavevave (a) = 2 m/s 2
Saosaoa mulimuli (vt ) = 24 m/s
Mamao (s) = 140 mita
Manaʻomia: Saosaoa muamua (v o )
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
24 2 = v o 2 + 2 (2)(140)
576 = v o 2 + 560
576 – 560 = v o 2
16 = v o 2
v o = 4 m/s
Mamao o le mea faitino 3:
Ua iloa:
Saosaoa muamua (v o ) = 0 m/s
Saosaoa mulimuli (vt ) = 20 m/s
Fa'avavevave (a) = 2 m/s 2
Mana'omia : Mamao (s)
Fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 e pei
20 2 = 0 2 + 2 (2) sekone
20 2 = 2 (2) sekone
400 = 4 s
s = 400/4
s = 100 mita s
3. Fuafua le mamao na malaga ai le mea faitino i le 40 sekone.
Fofo:
Eria 1 = eria o le faatafafā = (20-0)(8-0) = (20)(8) = 160 mita
Eria 2 = eria o le tafatolu = ½ (25-20)(8-0) = ½ (5)(8) = (5)(4) = 20 mita
Eria 3 = eria o le tafatolu = ½ (30-25)(8-0) = ½ (5)(8) = (5)(4) = 20 mita
Eria 4 = eria o le faatafafā = (40-30)(8-0) = (10)(8) = 80 mita
O le mamao na malaga ai i le 40 sekone = 160 + 20 + 20 + 80 = 280 mita
4. O le suiga o le saoasaoa o le mea faitino i le 2 sekone o loʻo taʻua i le kalafi o loʻo i lalo. Fuafua le mamao na malaga ai le mea faitino.
Fofo:
Eria 1 = eria o le tafatolu = ½ (5-0)(20-0) = ½ (5)(20) = (5)(10) = 50 mita
Eria 2 = eria o le faatafafā = (15-5)(20-0) = (10)(20) = 200 mita
Eria 3 = eria o le tafatolu = ½ (20-15)(20-0) = ½ (5)(20) = (5)(10) = 50 mita
Mamao na malaga ai i le 20 sekone = 50 + 200 + 50 = 300 mita
- O le ā le mea e eseese ai le gaioiga laina e lē tutusa mai le gaioiga laina tutusa?
- tali: O le gaioiga laina e le tutusa e aofia ai se suiga i le saoasaoa i le aluga o taimi, o lona uiga o loʻo i ai le faʻavavevaveina e aofia ai. I se faatusatusaga, o le gaioiga laina tutusa e faʻaalia ai o loʻo gaoioi se mea i se saoasaoa tumau ma e leai se faʻavavevaveina.
- E faapefea ona fesootai le mamao e malaga ai se mea faitino i se gaioiga laina e le tutusa ma le eria o loʻo i lalo o lana kalafi o le saoasaoa-taimi?
- tali: O le mamao e malaga ai se mea faitino i se gaioiga laina e lē tutusa e tutusa ma le eria i lalo o lana kalafi o le saoasaoa-taimi.
- Afai o le kalafa o le fa'avavevaveina i le taimi o se mea faitino o se laina sa'o fa'alava i luga a'e o le laina o le taimi, o le a le mea e fa'aalia ai e uiga i le gaioiga a le mea faitino?
- tali: O loʻo faʻaalia ai o loʻo i ai le faʻatelevaveina lelei faifai pea o le mea faitino. O loʻo faʻateleina pea le saoasaoa o le mea faitino i se fua faʻatatau mautu.
- Aiseā e lē mafai ai ona faigofie ona fuafuaina le saoasaoa averesi e fai ma averesi o saoasaoa muamua ma saoasaoa mulimuli i le gaioiga e lē tutusa?
- tali: Mo gaioiga e le tutusa, e le tumau le saoasaoa, o lea e mafai ai ona sili atu pe itiiti ifo le si'itia moni nai lo le mea ua valoia e ala i le fa'atatauina o le averesi o saoasaoa muamua ma le saoasaoa mulimuli. O le metotia sa'o mo gaioiga e le tutusa o le tu'ufa'atasia lea o le saoasaoa i le va o taimi ua tu'uina atu pe fa'aaoga ni fa'atusatusaga kinematic e fa'amatala ai le fa'avavevaveina.
- E fa'apefea ona e fa'amatalaina le gaioiga a se mea faitino o lona kalafa o le saoasaoa-taimi o se laina sa'o e fa'asolo i lalo?
- tali: O se laina sa'o e fa'asolo i lalo i luga o le kalafi o le saoasaoa-taimi e fa'ailoa mai ai o lo'o gaoioi le mea faitino i se fa'atelevavega leaga e le suia, o lona uiga, o lo'o fa'agesegese pe fa'agesegese pe afai na i ai muamua se saoasaoa lelei.
- I le gaioiga e lē tutusa, e faʻapefea ona fesootaʻi le saoasaoa vave i se taimi faapitoa ma le faʻasolo o le kalafa o le taimi-siʻitaga i lena taimi?
- tali: O le saoasaoa vave i se taimi patino i le gaioiga e lē tutusa e tuʻuina atu e le faʻasolo poʻo le gradient o le kalafa o le displacement-time i lena tulaga patino.
- O le ā se mea e taʻu mai e se piʻo i luga o se kalafa o le siʻitia-taimi e uiga i le natura o le gaioiga a se mea faitino?
- tali: O se pi'o i luga o se kalafi o le taimi-si'itaga e fa'aalia ai le gaioiga e le tutusa, o lo'o fa'ailoa mai ai o le saoasaoa o le mea faitino o lo'o suia (pe fa'ateleina pe fa'aitiitia) i le aluga o taimi.
- Afai o le kalafa o le si'itia-taimi o se mea faitino e fa'aparabolic ma e tatala i luga, o le a se mea e mafai ona e fa'amatalaina e uiga i lona fa'avavevaveina?
- tali: Afai o le kalafa o le si'itia-taimi o se parabola e matala i luga, o lona uiga o lo'o i ai se fa'atelevavega lelei faifai pea o le mea faitino.
- E faapefea ona fesootai le faatelevaveina o se mea faitino i se gaioiga e le tutusa ma le eria o loʻo i lalo o lana kalafi o le saoasaoa-taimi?
- tali: O le suiga o le saoasaoa (lea a fa'ateleina i le mamafa e maua ai le suiga o le momentum) o le mea faitino i le gaioiga e le tutusa e tutusa ma le eria i lalo o lana kalafi o le fa'avavevaveina-taimi. E taua le maitauina o le kalafi o le saoasaoa-taimi e maua ai le suiga o le saoasaoa, ae le o le fa'avavevaveina sa'o.
- O le ā le aafiaga o le fa'atelevaveina leaga (fa'agesegese) i le saoasaoa o se mea i se gaioiga e le tutusa?
- tali: O le fa'avavevaveina leaga, e masani ona ta'ua o le fa'agesegese, e mafua ai le fa'aitiitia o le saoasaoa o le mea faitino. Afai e muamua ona i ai se saoasaoa lelei o se mea faitino ae o'o i ai se fa'avavevaveina leaga, o le a fa'aitiitia lona saoasaoa, ma afai e fa'aauau pea le fa'agesegese, e mafai e le mea faitino ona suia lona itu e gaoioi ai.