O le ā le urbanism ma lona fesootaʻiga ma le tusiata fale?

O le ā le Urbanism ma lona Fesootaʻiga ma le Fausaga Fale

O le Urbanism o se auala e mafaufau ai, fuafua, ma pulea ai le olaga i totonu o aai. E suʻesuʻeina ai le auala e faʻatulagaina ai, faʻaaogaina, ma iloa ai e tagata avanoa i totonu o aai—mai auala, auala savali, paka, nofoaga e nonofo ai, nofoaga autu o pisinisi, i felauaiga ma faiga faʻavae. I le taimi nei, o le tusiata fale e masani ona malamalama i ai o se matāʻupu e mamanuina ai fale: o latou foliga, galuega, fausaga, meafaitino, ma le poto masani i le vateatea i totonu ma siomia ai. E le o ni mea e lua e le faʻapitoa. O le Urbanism ma le tusiata fale e aʻafia ai le tasi ma le isi, aua o fale o se vaega o le aai, ma o le aai o se siʻosiʻomaga e aofia ai le tele o fale ma avanoa faitele e fesoʻotaʻi ai. O le malamalama i le Urbanism e fesoasoani i le tusiata fale ia sili atu ona talafeagai ma faʻatino, ae o le tusiata fale lelei e mafai ona faʻaleleia atili ai le lelei o le Urbanism e ala i lona sao i avanoa faitele ma le faasinomaga o le aai.

Malamalama i le Urbanism

I se faaupuga faigofie, o le urbanism o le suʻesuʻega ma le faʻatinoina o aai. E aofia ai vaega lautele e tolu: (1) le foliga faaletino o aai (foliga o taulaga), (2) faiga e faʻagaoioia ai aai (felauaiga, mea faʻaoga, tamaoaiga), ma le (3) olaga faʻaagafesootai ma faʻaleaganuu o loʻo tutupu i totonu. O le Urbanism e le gata ina popole i le "faʻatulagaga" poʻo "faʻafanua o sone," ae faʻapea foʻi i aafiaga o tagata: pe mafai ona savalia aai, pe saogalemu ma aofia ai nofoaga faitele, pe taugofie fale, pe maloloina le siosiomaga, ma pe tutusa le avanoa i galuega ma auaunaga a le malo.

I le faʻatinoina, o le faʻatinoina o taulaga e faʻatinoina e ala i meafaigaluega eseese: fuafuaga faʻafanua , mamanu o taulaga, tulafono faʻatonutonu o fale, faiga faʻavae o felauaiga, polokalame fale, ma fuafuaga faʻafetaui o le tau. E avea foʻi le faʻatinoina o taulaga o se malae feutanaʻi mo le tele o manaʻoga: malo, tagata atiaʻe, nuʻu, pisinisi, ma vaega vaivai e masani ona sili ona aʻafia i suiga o taulaga.

O le Urbanism o se "Fua" ma se Auala e Mafaufau ai

O se tasi o auala e malamalama ai i le urbanism o le vaʻai i ai o se mataupu o le tele . E ui o le fausaga fale e masani ona taulaʻi i le tele o fale (fale, aʻoga, ofisa, falemataʻaga), ae o le urbanism e taulaʻi i tele: poloka o le aai, auala savali, pitonuu, ma e oʻo lava i le tele o taulaga tetele. Ae o le eseesega autu e le na o le tele; o le mafaufauga faʻavae. E vaʻaia e le urbanism aai o ni fesoʻotaʻiga lavelave: o suiga i le tasi vaega—mo se faʻataʻitaʻiga, o le fausiaina o se faleoloa fou—e mafai ona aʻafia ai feoaʻiga, tau o fanua, mamanu o pisinisi laiti, ma e oʻo lava i le faʻaosofia o suiga faʻaagafesootai e pei o le gentrification.

O le mea lea, e manaʻomia ai e le faʻa-aai se auala e tele ona matāʻupu. E manaʻomia ai le malamalama i inisinia sivili, faiga faʻavae a le malo, faʻafanua, tamaoaiga, sosaiete, soifua maloloina lautele, ma le siosiomaga. O le faʻatulagaina o fale e faʻatinoina e aunoa ma le malamalama i le faʻa-aai e ono maua ai ni fale "matagofie ae tuʻufua": e manaia e pei o ni meafaitino, ae e le o saofagā i le tulaga lelei o le eria pe faʻateteleina ai foʻi faʻafitauli o le taulaga, e pei o le faʻatupuina o le feʻaveaʻi, poloka o avanoa a le lautele, pe le amanaʻiaina o manaʻoga o tagata savavali.

E Fesootaʻi ma le Fausaga o Fale: O Fale o se Vaega o le Aai

E autasi le fausaga fale ma le fausaga o fale i se tulaga manino lava: e iai lava fale i totonu o se talaaga. E lē gata i le fuafuaga o totonu o se fale, foliga vaaia, ma le fausaga, ae faʻapea foʻi ma lona fesootaʻiga ma le auala, faʻalelei ai pito o le auala savali, faʻamalumalu ai le paolo, faia ai gaioiga i le fola o le fale, ma fegalegaleai ma isi fale. E iloilo e le fausaga o fale pe sao se fale i le "nofoaga faitele."

E tele ni vaega tāua e faʻaalia ai le sootaga vavalalata i le va o le urbanism ma le fausaga o fale:

1. Sootaga o le fale ma le auala (fesootaʻiga o le auala)
O se 'a'ai olaola e masani ona i ai se fogāfale i lalo e galue malosi: faleoloa laiti, fale kofe, nofoaga lautele, potu fa'aloaloa manino, po'o isi gaioiga e lagona ai e tagata savavali le saogalemu ma le a'afia. O le fausaga o fale e fuafua ai pe o lo'o fa'aalia e le foliga o le fale "mata i le auala" pe o se pā tele e foliga ai ua tu'ua na'o le auala.

2. Fua ma le mafanafana o le tagata
E fa'amamafa e le Urbanism ia aai e faigofie ona savavali ai—ala savali e paolo, mamao e femalagaa'i ai, tele nofoa, ma sopo'ia saogalemu. E iai le sao o le fausaga fale e ala i le fa'aputuina o fale, fa'apaologa, mea e fa'alē manino ai le susulu, ma la'au e lagolago ai. tau maualalo.

3. Mafiafia ma le eseese o galuega
E masani ona fa'atonutonuina e le fa'atulagaina o taulaga le to'atele o tagata (e to'afia tagata/fale i le eka) ma le fa'afefiloi o fa'aoga (nofoaga, galuega, tafaoga). E fa'aliliuina e le fa'atulagaina o fale lenei mea i fa'ailoga o fale: fale mautotogi, fale e fa'afefiloi le fa'aoga, po'o fale faitele e fa'amautu ai galuega a le eria.

4. Fealua'i ma le avanoa e maua ai
E mafai e faiga fa'avae o le taulaga ona fa'amalosia ai felauaiga lautele ma fa'aitiitia ai le fa'alagolago i ta'avale. E lagolagoina e le fausaga fale lenei mea e ala i mamanu e le o ni nofoaga e paka ai ta'avale, avanoa tu'usa'o i nofoaga e taofi ai pasi, auala uila, ma fa'atulagaga o fale e fa'afaigofie ai le feoa'iga a tagata savavali.

5. Faasinomaga ma uiga o le aai
E fa'atulaga e le fa'a-a'ai le ata o se 'a'ai e ala i le fausaga fa'ale-nofoaga, auala va'aia, avanoa matala, ma le fa'asaoina o nofoaga fa'asolopito. E tu'uina atu e le fa'atufugaga i se 'a'ai lona "foliga": o le fati o foliga vaaia, fua fa'atatau, fa'amatalaga, ma le auala latou te tali atu ai i tulaga fa'aleaganuu. Peita'i, e le tatau ona tutusa le fa'asinomaga o se 'a'ai; e mafai ona fausia mai se fealofani e fa'aaloalo i le tulaga ese o nofoaga ta'itasi.

Fa'a-A'ai, Fa'amasinoga Tonu Lautele, ma Fale

O le sootaga i le va o le taulaga ma le fausaga o fale e matua manino lava i mataupu tau fale. E masani ona feagai aai tetele ma faafitauli masani: o le siitia o tau o fanua, le lava o fale taugofie, ma vaega maualalo tupe maua o loo tuleia i tuaoi ma le faigata ona maua galuega ma auaunaga. E iai le sao o le taulaga e ala i faiga faavae e pei o le aofia ai o sone, tapulaa i le faatauina o fanua, atinae e mafua mai i felauaiga (TOD), ma le saunia o avanoa tatala ma mea faigaluega faitele.

Ona avea lea o le galuega fau fale ma matafaioi mo le mamanuina o fale e le gata ina "talafeagai," ae mafai foi ona faatino: faatasi ai ma moli lelei ma le ea, avanoa lautele, saogalemu, fetuutuunai o iunite, ma le latalata i mea faigaluega i aso taitasi. O lenei mea e faaalia ai o le galuega fau fale lelei e le gata o se mea matagofie, ae o se meafaigaluega foi mo le tulaga lelei o le olaga . O le Urbanism e maua ai se faavae mo le faia o lena tulaga lelei o le olaga ia faigofie ona maua e tagata uma, ae le na o ni nai tagata filifilia.

Fa'aauauina o le Taulaga ma le Lu'itau o le Tau

I le vaitaimi o le faʻalavelave tau, o le faʻatupuina o taulaga ma le fausaga o fale ua faʻateleina ona lē mafai ona vavaeʻeseina. O taulaga e tele sona sao i le faʻaleagaina o le ea ona o felauaiga, le malosi o fale, ma mamanu o le faʻaaogaina. E mafai e le faʻatupuina o taulaga ona faʻaitiitia le faʻaleagaina o le ea e ala i le faʻamalosia o taulaga laiti, le faʻaaogaina o felauaiga lautele, fesoʻotaʻiga uila vilivae, ma le puipuiga o avanoa lanumeamata. E lagolagoina e fausaga o fale lenei mea e ala i fale e faʻasaoina le malosi, faʻatulagaina lelei, faʻaleleia o le ea masani , meafaitino e maualalo le kaponi, ma fuafuaga tau vai e pei o le ulufia ma le seleseleina o le timu.

E le gata i le fa'aitiitia o le vevela, ae o lo'o iai fo'i fa'afitauli o le fetu'una'i: lologa, galu o le vevela, ma le fa'aitiitia o le lelei o le ea. O le fa'atinoina o taulaga e maua ai ni faiga fa'a-a'ai—alavai, pesini e taofia ai le vevela, auala e tafe ai le matagi, ma paka i le taulaga—ae o le fausaga fale e mamanuina ni fale e tali atu i ai: si'itia o fola, foliga e fa'apaolo ai, ma avanoa e fai si matala e fesoasoani i le mafanafana o le vevela.

Mai le "Fa'ailoga" i le "Anotusi": O se Suiga o le Fa'ata'ita'iga

I tausaga talu ai nei, e tele aai ua tuliloaina ni fale lauiloa e faatosina mai ai tupe teufaafaigaluega ma turisi. E mafai moni lava e faailoga o fale ona faatusa i le alualu i luma, ae a aunoa ma se tulaga malosi o le taulaga, e mafai ona avea ma motu ua vavae ese mai le olaga i aso taitasi o tagatanuu. I le taimi nei, ua suia le mafaufau: o le manuia o se aai e le gata ina fuaina i ona fale tetele, ae faapea foi i le lelei o ona avanoa faitele, le faigofie ona maua, le soifua maloloina o le siosiomaga, ma le aofia ai o tagata.

O loʻo faʻateleina le galulue faʻatasi o tufuga fale ma tagata o loʻo galulue i taulaga i mamanu o pitonuʻu, e le gata i galuega taʻitasi. O loʻo faʻateleina foʻi le taua o faiga faʻatino e aofia ai: o loʻo faʻafaigaluegaina tagata nonofo e tuʻuina atu ni manatu i manaʻoga moni o le lalolagi—nofoaga taʻalo a tamaiti, saogalemu i le pō, avanoa mo tagata e iai manaʻoga faʻapitoa, ma e oʻo lava i nofoaga faʻaletamaoaiga e le faʻatulafonoina. O se taulaga lelei e le naʻo le matagofie i luga o pepa; ae o loʻo galue moni lava i luga o le eleele.

I'uga

O le Urbanism o le matā'upu e su'esu'e ma ta'ita'ia ai le tuputupu a'e ma le fa'atinoina o a'ai, a'o le tusiata fale e mamanuina fale ma avanoa e fausia ai se a'ai. O nei mea e lua e iai se mafutaga fa'amalosia fa'atasi: o le Urbanism e maua ai le fa'avae fa'apitoa—felauaiga, mafiafia, faiga fa'avae, ma avanoa faitele—a'o le Architecture e maua ai uiga fa'ale-nofoaga e maua sa'o e tagata. O a'ai lelei e mana'omia ai fale lelei, ma o fale lelei e mana'omia ai a'ai ua fuafuaina lelei. I le tu'ufa'atasia o le Urbanism ma le Architecture, e mafai ona tatou fa'afaileleina a'ai e sili atu ona lelei mo le nonofo ai, tutusa, ma gafataulimaina fa'atasi ai ma se lagona malosi o le fa'asinomaga e aunoa ma le fa'aleagaina o mana'oga o latou tagatanuu.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i le talaaga a Initonesia (mo se faʻataʻitaʻiga o le talanoaina o le TOD MRT/LRT, nuʻu i totonu o le taulaga, pulega o lologa, ma mataupu tau avanoa lanumeamata) pe faʻaopoopo ni faʻamatalaga i tagata/manatu o tagata e uiga i le taulaga e pei o Jane Jacobs, Kevin Lynch, ma le New Urbanism.

Taofi faamatalaga