# Eseesega i le va o le Tausiga Tupe ma le Tausiga Pulega
O le tausitusi, i lona uiga lautele, o le gagana lea o pisinisi. E mafai ai e i latou e aʻafia ona iloilo le soifua maloloina tau tupe ma le lelei o le faʻagaioiga o se faʻalapotopotoga. Peitaʻi, o le tausitusi e le o se matāʻupu e tasi e fetaui mo tagata uma. E vaevaeina i ni vaega autu se lua: tausitusi tau tupe ma tausitusi faʻapulega. E ui o nei mea uma e lua e faʻamatalaina ai le faia o faʻaiuga, ae e tofu i latou ma sini eseese, aofia, fausaga o lipoti, ma auala e faʻatino ai. O se suʻesuʻega loloto lea i eseesega autu i le va o tausitusi tau tupe ma tausitusi faʻapulega.
## Sini ma le Faamoemoega
### Tausiga Tupe
O le tausiga o tupe e fa'atatau i le tu'uina atu o fa'amatalaga i pa'aga mai fafo, e pei o tagata teu tupe, tagata aitalafu, tagata fa'atonutonu, ma pulega o lafoga. O le sini autū o le tu'uina atu lea o se ata manino, sa'o, ma fa'atulagaina o le tulaga tau tupe a le kamupani ma le fa'atinoga i se vaitaimi fa'apitoa. E ausia lenei mea e ala i fa'amatalaga tau tupe e pei o le pepa paleni, fa'amatalaga o tupe maua, ma le fa'amatalaga o le tafe o tupe.
E taua tele nei faʻamatalaga mo i latou e aʻafia ai e le o aʻafia i galuega i aso taʻitasi ae e manaʻomia ona faia ni faʻaiuga poto e uiga i le teu faʻafaigaluega i, nonō atu i ai, poʻo le iloiloina o le tausisia o tulafono a le pisinisi.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
I se faatusatusaga, o le tausiga o tupe fa'apulega ua mamanuina e fa'afetaui ai mana'oga o pa'aga i totonu—aemaise lava le 'au pulega a le kamupani. O fa'amatalaga ua tu'ufa'atasia e ala i le tausiga o tupe fa'apulega ua fa'amoemoe e fesoasoani i le fuafuaga fa'ata'atitia, puleaina o galuega, ma le iloiloga o le fa'atinoga. E aofia ai le paketi, va'aiga mamao, su'esu'ega o fesuia'iga, ma isi lipoti fa'apitoa e maua ai se malamalama'aga auiliili i galuega a le kamupani.
E le pei o le tausiga o tusi tau tupe, lea e faʻamoemoe mo le saʻo ma le tausisia o tala faasolopito, e vaʻavaʻai atu le tausiga o tusi faʻapulega i le lumanaʻi, e ofoina atu ni malamalamaga e vaʻaia ai le lumanaʻi e taʻitaʻia ai le faʻalapotopotoga agai i ana sini.
## Aofia ma i latou e Pa'aga
### Tausiga Tupe
O i latou e a'afia i fafo o le tausiga o tusi tau tupe e iai a latou aia tatau ae e fa'atapula'aina lo latou avanoa i galuega fa'atino i totonu o le kamupani. E masani ona aofia ai:
– Tagata Fa'afaigaluega – O lo'o sailia ni tupe mama ma se tuputupu a'e.
– Tagata Aitalafu – E fiafia i le mafai e le kamupani ona totogi aitalafu.
– Pule Fa'atonutonu – Fa'amautinoa le tausisia o tulaga fa'aletulafono ma tulaga tau tupe.
– Tagata Su'esu'e – Iloiloina o le gafatia o tupe teufaafaigaluega.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
O i latou e a'afia i totonu e fa'aaogaina fa'amatalaga tau tupe fa'apulega e aofia ai:
– Pulega – Faia o faaiuga taua.
– Pule o Matagaluega – Vaavaaia galuega i aso taitasi.
– 'Au Fa'atino – Galulue e fa'aleleia atili faiga ma tau.
– Pule o Oloa – Puleaina o tupe mama mai laina oloa.
## Tulaga Faatonuina o Lipoti
### Tausiga Tupe
E tatau i le tausiga o tusi tau tupe ona tausisi ma le faaeteete i faavae tau tusi ua faatulagaina. I le Iunaite Setete, o lona uiga o le tausisia o Mataupu Faavae Tau Tusi Faatino ua Taliaina Lautele (GAAP). I le lalolagi atoa, e tele isi atunuu e mulimuli i Tulaga Faatonuina o Lipoti Tau Tupe Faavaomalo (IFRS). O nei tulaga faatonuina e faamautinoa ai le faatusatusa, manino, ma le tutusa o lipoti tau tupe i faalapotopotoga eseese.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
Ae o le tausiga o tupe fa'apulega, e leai ni fa'avae faigata fa'apenei. Nai lo lea, e ofoina atu le fetu'una'i e fa'atulaga ai lipoti e tusa ai ma mana'oga fa'apitoa o le fa'alapotopotoga. Atonu o lona uiga o le faia o ni fa'ata'ita'iga tau tupe fa'apitoa, ni faiga lipoti fa'afuase'i, po'o ni meafaigaluega fa'apitoa e iloilo ai. O le leai o ni ta'iala faigata e mafai ai e le au tausi tupe fa'apulega ona fa'afouina ma fetu'una'i a latou metotia a'o fa'atupula'ia tulaga fa'apisinisi ma mana'oga fa'amatalaga.
## Fa'asinomaga i le Taimi
### Tausiga Tupe
O le taulaʻiga iinei e masani lava ona toe tepa i tua. E masani ona aoteleina e lipoti tau tupe faʻatino i le taimi ua tuanaʻi, ma puʻeina ai mea ua uma ona tutupu i le kuata poʻo le tausaga faʻaletupe. E sili ona taua le saʻo o tala faasolopito aua e atagia ai le faamaoni o le kamupani ma le tausisia o manaʻoga faʻatonutonu.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
E masani ona vaʻavaʻai faʻale-pulega i le lumanaʻi, ma faʻamamafa ai vaʻaiga ma fuafuaga mo le lumanaʻi. O paketi, vaʻaiga o le lumanaʻi, ma fuafuaga faʻataʻatitia o ni vaega taua ia o le faʻale-pulega, e faia uma e taʻitaʻia ai gaioiga ma faʻaiʻuga i le lumanaʻi. E ui o nei lipoti e mafai foʻi ona atagia ai faʻatinoga ua tuanaʻi, o lo latou aoga autu o loʻo tuʻuina atu ai ni malamalamaga e mafai ona faʻatino mo le lumanaʻi.
## Tulaga Auiliili
### Tausiga Tupe
I le fa'amuamuaina o le fa'atinoina o galuega tau tupe i fafo, e fa'amuamua e le fa'amaumauga tau tupe fa'amaumauga o se aotelega. E masani ona fa'apu'upu'uina lipoti i ni numera fa'aopoopo ma maua ai se aotelega lautele o le tulaga tau tupe. O le sini ia fa'ailoa atu fa'amatalaga taua ma le manuia ma le fa'alelei i se aofia eseese.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
E su'esu'e e le pulega o fa'amaumauga au'ili'iliga tetele, ma fa'avasega fa'amaumauga i le tulaga aupito la'ititi. E ono aofia ai le tau i le iunite, le fa'atinoga a matagaluega, po'o le aoga fa'apitoa o galuega faatino. O malamalamaga au'ili'ili e mafai ai e pule ona faia ni fa'ai'uga sili atu ona malamalama ma sa'o e fa'atatau i le fa'aleleia atili o le lelei ma le fa'atinoga.
## Taimi ma le tele o taimi e fai ai
### Tausiga Tupe
O le faia soo ma le taimi e manaʻomia ai ni faʻamatalaga taua i le tausiga o tusi tau tupe. E tatau i kamupani ona saunia faʻamatalaga tau tupe i le faʻaiʻuga o vaitaimi taʻitasi o tusi tau tupe—pe faʻalekuata pe faʻaletausaga—e tusa ai ma manaʻoga faʻaletulafono ma tulafono faatonutonu. O lenei lipoti faʻavaitaimi e faʻamautinoa ai o loʻo maua e i latou o loʻo aʻafia ni faʻamatalaga talafeagai ma vave e uiga i le faʻatinoga.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
E matuā eseese lava le tele ma le taimi e tuʻuina atu ai lipoti tau tupe a le pulega, e fuafua lava i manaʻoga o le faʻalapotopotoga. E mafai ona faia lipoti i aso taʻitasi, vaiaso taʻitasi, masina taʻitasi, pe faʻafuaseʻi foʻi. O lenei fetuutuunaʻiga e mafai ai e pule ona tali vave atu i suiga i totonu ma fafo, ma faia ai faʻaiuga e faʻavae i luga o faʻamatalaga aupito lata mai o loʻo maua.
## Faalilolilo
### Tausiga Tupe
Ona o loʻo faʻatinoina mo i latou e aʻafia mai fafo, o lipoti tau tupe e masani ona lolomiina. O se vaega o faʻamaumauga a le lautele ma e mafai ona maua e soʻo se tasi e fiafia i ai, ma faʻamautinoa ai le manino ma le tali atu.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
E matuā faalilolilo lava lipoti tau tupe a le pulega, e na'o le fa'aaogaina i totonu lava o le kamupani. O le natura maaleale o fa'amatalaga—e amata mai i fausaga o tau e o'o atu i fuafuaga fa'ata'atitia—e mana'omia ai ona tumau nei pepa i totonu o tuaoi o le kamupani ina ia puipuia ai le le lelei o tauvaga.
## Tausisia o Tulafono ma Faatonutonuina
### Tausiga Tupe
O le siosiomaga fa'atonutonu faigata e si'omia ai le tausiga o tusi tau tupe e fa'amalosia ai le tausisia o tulafono ma tulaga fa'atonuina o lo'o iai nei. E masani ona aofia ai su'esu'ega e kamupani tuto'atasi e fa'amaonia ai le sa'o ma le atoatoa o fa'amatalaga tau tupe, ma ia mautinoa o lo'o tu'uina atu ai se va'aiga moni ma talafeagai o le soifua maloloina tau tupe a le fa'alapotopotoga.
### Tausiga o Tupe Fa'apule
O le taulaʻiga i totonu o le tausiga o tusi faʻapulega e faʻasaʻolotoina ai mai ia faʻatapulaʻaga faʻatonutonu. Peitaʻi, e le faʻaitiitia ai lona taua; E tatau lava i tausi tusi faʻapulega ona faʻamautinoa le saʻo ma le talafeagai e lagolago ai le faia o faʻaiuga lelei, e ui lava e aunoa ma le manaʻomia o suʻesuʻega mai fafo.
## Fa'ai'uga
E taua tele matafaioi a le tausiga o tupe ma le pulega i le faiga o faaiuga faapisinisi. O le tausiga o tupe e maua ai se vaaiga o le soifua maloloina tau tupe a se faalapotopotoga, e tausisia ai tulaga faatonuina ma ofoina atu le manino i paaga mai fafo. O le tausiga o tupe a le pulega, e saoloto mai tapulaa o tulafono mai fafo, e maua ai ni malamalamaaga auiliili, vave, ma le vaai i le lumanai e fesoasoani ai i paaga i totonu e tuleia le pisinisi agai i ana sini faataatitia.
O le malamalama i nei eseesega e mafai ai e tagata tomai faapitoa ona faʻaaogaina lelei le mana o le tausitusi, pe o latou faʻaalia le usitaʻia o tulafono i fafo pe o le taʻitaʻia o le kamupani agai i le manuia i le lumanaʻi. O vaega taʻitasi e iai ana meafaigaluega ma taulaʻiga faʻapitoa, ae a tuʻufaʻatasia, latou te maua ai se vaʻaiga atoatoa o le faʻatinoga ua tuanaʻi ma le gafatia i le lumanaʻi o se faʻalapotopotoga.