Tulaga Fa'atautau Tupe Fa'avaomalo: O se Aotelega Atoa
faʻatomuaga
I le vaitaimi o le lalolagi atoa i aso nei, e le mafai ona soona faamamafaina le taua o tulaga faatauaina tau tupe tutusa. E faagaoioia pisinisi i le tele o tuaoi, e sailia e le aufaipisinisi avanoa faavaomalo, ma e manaomia e i latou e aafia ai faamatalaga tau tupe manino, tutusa, ma faatuatuaina. Ina ia foia manaoga eseese o lipoti tau tupe a atunuu eseese ma ia mautinoa o faamatalaga tau tupe e tutusa ma manino, ua atiaeina Tulaga Faatonuina Tau Tupe Faavaomalo (IAS) ma Tulaga Faatonuina Lipoti Tau Tupe Faavaomalo (IFRS). O nei tulaga faatonuina ua mamanuina e tuuina atu ai se gagana tau tupe masani e faaleleia atili ai le faatusatusaga, faatuatuaina, ma le lelei i lipoti tau tupe.
Atinaʻe Faʻasolopito
Sa muamua tuʻuina atu Tulaga Faʻatau Tupe Faʻavaomalo e le Komiti Faʻavaomalo o Tulaga Faʻatau Tupe (IASC), lea na faʻavaeina ia Iuni 1973. O le sini muamua a le IASC o le atiina ae lea o tulaga faʻatau tupe e mafai ona faʻaaogaina i le lalolagi atoa e faʻafetaui ai faiga faʻatau tupe. I le va o le 1973 ma le 2001, na tuʻuina atu ai e le IASC tulaga faʻatau tupe e 41, ua taʻua o Tulaga Faʻatau Tupe Faʻavaomalo (IAS).
I le 2001, na suia ai e le International Accounting Standards Board (IASB) le IASC. O loʻo faʻaauau pea ona faʻaleleia e le IASB tulaga faʻatonuina na faʻatulagaina e le IASC ma ua tuʻuina atu ni isi tulaga faʻatonuina e taʻua o International Financial Reporting Standards (IFRS). O aso nei, o loʻo faʻagaoioia le IASB i lalo o le faamalu a le International Financial Reporting Standards Foundation (IFRS Foundation), o se faʻalapotopotoga tutoʻatasi e le o ni pisinisi.
Mataupu Faavae Autu ma Auivi
O le sini autū o Tulaga Fa'atau Tupe Fa'avaomalo o le fa'amautinoaina lea o lo'o tu'uina atu e fa'amatalaga tau tupe fa'amatalaga e aoga i le faia o fa'ai'uga tau tamaoaiga. E ausia lenei mea e ala i le fa'avae fa'avae, lea e aofia ai mea nei:
1. Fa'amoemoega o Lipoti Tau Tupe: O le fa'amoemoega autū o le tu'uina atu lea o fa'amatalaga tau tupe e aoga i tagata o lo'o fa'afaigaluega ma tagata e ono fa'afaigaluega, tagata nono tupe, ma isi tagata nono tupe i le faia o fa'ai'uga e uiga i le tu'uina atu o punaoa i le fa'alapotopotoga.
2. Uiga Taua: O uiga taua taua o faʻamatalaga tau tupe aoga o le talafeagai ma le faʻatusaina faamaoni. O uiga faʻaleleia e aofia ai le faʻatusatusaga, faʻamaonia, taimi atofaina, ma le malamalama.
3. Mataupu Faavae o le Iloa ma le Fuaina: O le IAS ma le IFRS e tuʻuina atu ai taiala i le taimi ma le auala e tatau ona iloa ai fefaʻatauaʻiga ma mea tutupu i faʻamatalaga tau tupe ma le auala e tatau ona fuaina ai. E aofia ai faʻavae eseese o fuataga e pei o le tau i le talafaasolopito, tau i le taimi nei, tau e mafai ona faʻatinoina, ma le tau i le taimi nei.
4. Elemene o Fa'amatalaga Tau Tupe: E aofia ai aseta, aitalafu, tupe fa'afaigaluega, tupe maua, ma tupe fa'aalu. O lo'o tu'uina atu fa'atonuga auiliili e fa'amatalaina ma iloa ai elemene ta'itasi.
Tulaga Autu
O nisi o Tulaga Fa'atautau Fa'ava-o-malo ua fa'aaogaina lautele ma taua e aofia ai:
1. IAS 1 – Tuuina Atu o Faʻamatalaga Tau Tupe: O lenei tulaga faʻatonuina o loʻo faʻatulaga ai manaʻoga lautele mo le tuʻuina atu o faʻamatalaga tau tupe, taʻiala mo lo latou fausaga, ma manaʻoga maualalo mo lo latou anotusi.
2. IAS 2 – Fa'amaumauga o Oloa: E tu'uina atu ai ta'iala i le faiga fa'atautau mo fa'amaumauga, e aofia ai le fuafuaina o tau ma le fa'ailoaina mulimuli ane o se tupe fa'aalu.
3. IAS 16 – Meatotino, Masini, ma Meafaigaluega: O loʻo faʻamaoti mai ai le faiga faʻatautau mo le tele o ituaiga o meatotino, masini, ma meafaigaluega, e aofia ai le faʻailoaina o aseta, le fuafuaina o a latou aofaʻiga tauave, ma totogifuapauina o le faʻaititia o le tau.
4. IAS 37 – Aiaiga, Noataga Fa'afuase'i, ma Aseta Fa'afuase'i: O lenei tulaga fa'atonuina e fa'amautinoa ai o lo'o fa'aogaina tulaga fa'ailoa talafeagai ma fa'avae o fuataga i aiaiga, noataga fa'afuase'i, ma aseta fa'afuase'i, ma ia lava fa'amatalaga e fa'asalalauina.
5. IFRS 9 – Meafaigaluega Tau Tupe: O lenei tulaga faatonuina e aofia ai manaoga mo le iloaina ma le fuaina o aseta tau tupe, noataga tau tupe, ma nisi konekarate e faʻatau pe faʻatau atu ai mea e le o ni mea tau tupe.
6. IFRS 15 – Tupe Maua mai Konekarate ma Tagata Faʻatau: O loʻo faʻamaoti mai ai pe faʻapefea ma o afea o le a iloa ai e se tusitala o le IFRS tupe maua faʻapea foʻi ma le manaʻomia o ia faʻalapotopotoga e tuʻuina atu i tagata faʻaoga o faʻamatalaga tau tupe ni faʻamatalaga sili atu ona faʻamatalaga.
7. IFRS 16 – Lisi: E faʻalauiloa mai ai se faʻataʻitaʻiga tau tupe a le tagata lisi e tasi ma e manaʻomia ai tagata lisi e iloa aseta ma noataga mo lisi uma seʻi vagana ua 12 masina pe itiiti ifo le umi o le lisi pe maualalo le tau o le aseta autū.
Fa'aaogaina ma le Fa'atinoina i le Lalolagi Atoa
E eseese le fa'aaogaina o le IAS ma le IFRS i le lalolagi atoa. E silia ma le 140 pulega fa'aletulafono e mana'omia pe fa'atagaina le fa'aaogaina o le IFRS mo kamupani o lo'o lisiina i totonu o le atunu'u. E mana'omia e le Iuni a Europa (EU) kamupani uma o lo'o lisiina e saunia a latou fa'amatalaga tau tupe tu'ufa'atasi e tusa ai ma le IFRS. O isi atunu'u, e pei o Iapani ma le Iunaite Setete, e iai a latou lava tulaga fa'atonuina ae fa'atagaina le IFRS mo kamupani mai fafo pe fa'amalosia le tu'ufa'atasia agai i ai.
Luitau ma faitioga
E ui ina ua manuia le IAS ma le IFRS i le faʻalauiloaina o se faʻavae tau tupe tutusa i le lalolagi atoa, ae o loʻo i ai pea nisi o luʻitau ma faitioga:
1. Faigata ma Tau: E masani ona faigata ma taugata le faʻatinoina o tulaga faʻatonuina e kamupani laiti. Ua i ai ni valaʻau mo se faʻavae faigofie mo pisinisi laiti ma feololo (SMEs).
2. Eseesega Fa'aleaganuu ma le Tamaoaiga: O pulega fa'afaamasinoga eseese e iai ni siosiomaga fa'aletamaoaiga tulaga ese ma ni fa'avae fa'atonutonu, lea e mafai ai i nisi taimi ona faigata ai le fa'atinoina atoatoa ma le tu'ufa'atasia lelei o le IFRS.
3. Eseesega Fa'atonutonu: O eseesega i le fa'amalosia ma le lagolago fa'atonutonu o lona uiga o le tulaga lelei o lipoti tau tupe i lalo o le IFRS e mafai ona matua eseese lava i le va o atunuu.
4. Fa'aauau Pea o le Fa'aleleia: E iloilo ma fa'afouina e le IASB tulaga fa'atonuina, lea e mana'omia ai fa'alapotopotoga e fetu'una'i ma fa'afou soo a latou faiga o lipoti, ma fa'aopoopo atu ai i le avega tau pulega.
iʻuga
Ua i ai se sao taua o Tulaga Fa'atau Tupe Fa'ava-o-malo i le fa'aleleia atili o le fa'atusatusaga ma le manino o lipoti tau tupe fa'avaomalo. Latou te tu'uina atu se fa'avae tu'ufa'atasi e aoga mo tagata teu tupe, fa'atonutonu, ma pisinisi e ala i le fa'atulagaina o faiga fa'atau tupe ma le fa'afaigofieina o fa'amatalaga tau tupe ma le fa'afaigofieina o le mauaina ma le malamalama i fa'amasinoga eseese. E ui i lu'itau ma faitioga o lo'o i ai, o taumafaiga faifai pea a le IASB e fa'aleleia ma fa'afouina nei tulaga fa'atonuina e fa'amautinoa ai o lo'o fa'aauau pea ona fa'afetaui mana'oga o maketi tau tupe fa'avaomalo. A'o fa'agasolo le atina'eina o pisinisi fa'ava-o-malo, o le a tumau pea le taua o le IAS ma le IFRS i le fa'atulagaina o le lumana'i o lipoti tau tupe.