Njem Na-agafe agafe: Usoro Dị Mkpa n'ime Mkpụrụ Ndụ
Njem njem na-agafe agafe bụ usoro dị mkpa nke na-eme n'ime mkpụrụ ndụ, na-enye ihe ndị dị n'ime ha ohere ịgafe akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ n'achọghị ike ọ bụla sitere na mkpụrụ ndụ ahụ n'onwe ya. Usoro a na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịnọgide na-enwe homeostasis nke mkpụrụ ndụ na ijide n'aka na ọrụ mkpụrụ ndụ kacha mma. Isiokwu a ga-akọwapụta echiche, usoro, na mkpa nke njem na-agafe agafe maka ndụ mkpụrụ ndụ.
Isi ihe gbasara njem na-agafe agafe
Njem njem na-eji usoro ntinye uche, ọdịiche dị na ntinye uche nke ihe dị n'ime na n'èzí sel, iji bugharịa molekul na-ejighị ike ọzọ. Ebe ọ bụ na mmegharị a achọghị ATP (adenosine triphosphate), a na-ewere njem na-agafe agafe dị ka nke na-arụ ọrụ nke ọma karịa njem na-arụ ọrụ, nke chọrọ ike.
Enwere ike kewaa njem na-agafe agafe ụzọ atọ: mgbasa dị mfe, mgbasa dị mfe, na osmosis. Nke ọ bụla nwere usoro na ọrụ pụrụ iche n'ime ihe gbasara biochemistry nke mkpụrụ ndụ.
Mgbasa Dị Mfe
Mgbasa dị mfe bụ usoro bụ isi nke njem na-agafe agafe ebe mkpụrụ ndụ ihe nketa na-agagharị kpọmkwem n'ofe akpụkpọ ahụ lipid bilayer site na mpaghara nwere nnukwu mkpokọta ruo na mpaghara nwere obere mkpokọta. Usoro a na-aga n'ihu ruo mgbe e ruru nguzozi ike, ebe nguzozi nke ihe ahụ hà nhata n'akụkụ abụọ nke akpụkpọ ahụ.
Mkpụrụ ndụ dị obere, ndị na-abụghị polar, dị ka oxygen (O2) na carbon dioxide (CO2), na-agagharịkarị site na mgbasa dị mfe. Ha nwere ike ịgafe akpụkpọ ahụ sel ngwa ngwa n'ihi na lipid bilayer anaghị egbochi ha, nke nwere akwa abụọ nke lipid nwere oyi akwa mpụta hydrophilic na oyi akwa ime hydrophobic.
Mgbasa Ozi Dị Mfe
Ọ bụghị molekul niile nwere ike ịgafe lipid bilayer ngwa ngwa, ọkachasị molekul buru ibu ma ọ bụ nke a na-ana n'ọkụ dịka ion na glucose. N'ọnọdụ ndị a, a na-eji mgbasa dị mfe. Mgbasa dị mfe ka bụ njem na-agafe agafe, mana ọ gụnyere protein transmembrane pụrụ iche nke na-enyere aka ịkwaga molekul n'ofe membrane ahụ.
Protein ndị a na-ebuga nwere ike ịbụ ọwa protein ma ọ bụ protein ndị na-ebuga. Ọwa protein na-etolite oghere na akpụkpọ ahụ, na-enye ohere ka molekul ma ọ bụ ion ụfọdụ na-agagharị n'ofe ha. Dịka ọmụmaatụ, ọwa ion nke e mere kpọmkwem maka ion potassium (K+) dị oke mkpa maka ịchịkwa ike eletriki na mkpụrụ ndụ akwara.
N'aka nke ọzọ, protein ndị na-ebu ibu na-arụ ọrụ site n'ijikọta mkpụrụ ndụ ihe mgbaru ọsọ n'otu akụkụ nke akpụkpọ ahụ, wee gbanwee ọdịdị ya iji wepụta mkpụrụ ndụ ihe mgbaru ọsọ n'akụkụ nke ọzọ. Ụdị njem a na-ahọrọ nke ọma, na-eme ka ọ dị mma na naanị mkpụrụ ndụ ụfọdụ nwere ike ịgafe. Dịka ọmụmaatụ, glucose na-abanye n'ime mkpụrụ ndụ site na akpụkpọ ahụ plasma site na iji protein ndị na-ebu ibu dị ka GLUT1.
eji nwayọọ nwayọọ amịkọrọ
Osmosis bụ ụdị njem pụrụ iche nke na-agụnye mmegharị mmiri n'ofe akpụkpọ ahụ nke nwere ọkara-infermeable. Mmiri na-esi n'ebe nwere obere solute (ma ọ bụ nnukwu solute) gaa na mpaghara nwere nnukwu solute ruo mgbe e ruru nguzozi.
Usoro nke osmosis dị oke mkpa iji nọgide na-enwe nrụgide osmotic, nke na-ekpebi nkesa na nguzozi nke mmiri dị n'ime sel na n'etiti akụkụ ahụ. Mkpụrụ ndụ ga-agbanwerịrị nrụgide osmotic nke gburugburu ha iji gbochie lysis (mgbawa) ma ọ bụ plasmolysis (mbelata) n'ihi oke ma ọ bụ enweghị mmiri.
Ọrụ Dị Mkpa nke Njem Na-agafe agafe
Njem njem na-anaghị agafe agafe abụghị naanị ihe dị mkpa na bayoloji mkpụrụ ndụ; ọ na-arụ ọrụ dị mkpa na ọtụtụ usoro physiological. Lee ụfọdụ ihe atụ dị mkpa nke njem na-agafe agafe:
1. Iku ume nke sel: Oxygen dị mkpa maka iku ume sel na-abanye na sel site na mgbasa dị mfe. N'otu aka ahụ, carbon dioxide, ihe si na iku ume sel pụta, na-esi na sel ahụ apụta site n'otu usoro ahụ.
2. Nhazi Olu Mkpụrụ Ndụ: Osmosis na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịchịkwa olu mkpụrụ ndụ site n'ịchịkwa mmegharị mmiri. Mkpụrụ ndụ ga-anọgide na-enwe olu ụfọdụ maka ọrụ kacha mma, ọrụ nhọrọ nke akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ dịkwa oke mkpa n'ịchịkwa osmosis a.
3. Nzipu Mgbaàmà Akwara: Nzipu mkpali akwara na-adabere na mmegharị nke ion site na ọwa ion kpọmkwem. Nzipu na-agafe na ọwa ndị a na-enye ohere ka ọkụ eletrik na-agagharị n'akụkụ axon nke neurons, nke bụ ntọala nke mgbaàmà akwara.
4. Ịgbari nri na ịmịkọrọ nri: Mgbasa ozi dị mfe na-enye ohere ịnweta ihe oriri dị mkpa dịka glucose na amino acid site na sistemu nri n'ime ọbara, ebe a na-ekesa ha n'ahụ dum.
Mmechi
Njem na-agafe agafe bụ usoro dị mkpa nke na-achịkwa ọtụtụ ọrụ dị ndụ na ọkwa sel. Site n'iji usoro nhazi ike eme ihe, mkpụrụ ndụ na-enwe ike ibugharị molekul dị mkpa na-enweghị mmefu ike, na-eme ka ha nwee ike ịnọgide na-enwe homeostasis ma na-aza ngwa ngwa maka mgbanwe gburugburu ebe obibi.
Ịghọta njem na-agafe agafe bụ isi ihe dị mkpa n'ọtụtụ ngalaba bayoloji na ọgwụ, ọkachasị n'ihe gbasara nsogbu ndị metụtara njem cellular, dị ka cystic fibrosis ma ọ bụ ọrịa shuga. Nnyocha ndị ọzọ ga-aga n'ihu na-ekpughekwu gbasara ọrụ molekul kpọmkwem na ike ọgwụgwọ nke njem na-agafe agafe n'ọnọdụ ahụike dị iche iche. Dịka isi ihe dị mkpa maka ọrụ cellular dị irè ma na-adịgide adịgide, njem na-agafe agafe na-eme ka ndụ na-aga n'ihu na-agbanwe agbanwe ma na-adị ndụ n'ihu ihe ịma aka gburugburu ebe obibi.
