Nhazi Nkwado maka Mwepụ Ihe Mkpofu Metabolic
Ihe ọ bụla dị ndụ na-eme usoro metabolic nke na-emepụta ike na ihe ndị ọzọ dị mkpa maka ndụ. Agbanyeghị, usoro ndị a na-emepụtakwa ihe mkpofu nke nwere ike imebi ahụ ma ọ bụrụ na ewepụghị ya n'ahụ. A na-akpọ usoro ahụ nke na-ewepụ ihe mkpofu metabolic ndị a sistemụ excretory. N'isiokwu a, anyị ga-atụle nke ọma usoro ndị na-akwado mkpofu ihe mkpofu metabolic, karịsịa n'ime mmadụ, yana ọtụtụ usoro ndị ọzọ dị mkpa.
Sistemụ Mmịpụta Ihe n'ime Ụmụ Mmadụ
Ụmụ mmadụ nwere usoro mwepụ ihe dị mgbagwoju anya nke nwere ọtụtụ akụkụ ahụ dị mkpa: akụrụ, akpụkpọ ahụ, akpa ume, na imeju. Akụkụ ahụ ọ bụla nwere ọrụ pụrụ iche n'ime usoro iwepụ ihe mkpofu.
1. Akụrụ
Akụrụ bụ akụkụ ahụ dị mkpa n'ime sistemu mmịpụta mmadụ, na-enyocha ọbara iji wepụ ihe mkpofu metabolic na mmiri na electrolytes gabigara ókè n'ụdị mmamịrị. Nhazi akụrụ ndị na-akwado usoro a gụnyere:
– Nephron: Nke kacha nta n'ime akụrụ na-arụ ọrụ nke ọma, na-ahụ maka nzacha ọbara na imepụta mmamịrị. Akụrụ mmadụ ọ bụla nwere ihe dị ka otu nde nephron.
– Glomerulus: Nchịkọta nke capillaries na mmalite nke nephron nke na-arụ ọrụ dị ka ebe mbụ a na-enyocha ọbara. Nke a bụ ebe a na-enyocha ọbara iji kewaa ihe mkpofu na ihe ndị dị n'ọbara nke ahụ chọrọ.
– Renal Tubule: Mgbe a sachara ya na glomerulus, mmiri mmiri a na-akpọ glomerular filtrate na-abanye na renal tubule. N'ebe a, a na-amịghachi ma na-ewepụta ihe, nke na-enyere aka ịchịkwa ihe mejupụtara ihe ndị a ga-ewepụta ma ọ bụ chekwaa n'ime ahụ.
2. Akpụkpọ ahụ
Akpụkpọ ahụ bụkwa akụkụ nke usoro mwepụ ihe, ọkachasị site na gland ọsụsọ, nke na-ewepụta ọsụsọ. Ọsụsọ ahụ nwere mmiri, nnu, na obere urea, ihe mkpofu sitere na metabolism nitrogen. Ọrụ mwepụ ihe dị n'akpụkpọ ahụ dị mkpa n'inyere aka ịchịkwa okpomọkụ ahụ na ịnọgide na-enwe nguzozi electrolyte.
3. Ngụgụ
Ọrụ akpa ume bụ ịchụpụ carbon dioxide, ihe mkpofu sitere na iku ume sel. Site na iku ume, a na-ebuga carbon dioxide site n'ọbara gaa na alveoli dị n'ime akpa ume, wee chụpụ ya n'ahụ mgbe anyị na-eku ume.
4. Obi
Imeju na-arụ ọrụ dị mkpa n'ime ka abụba, protein, na carbohydrate na-arụ ọrụ, tinyekwara iwepụ ihe dị iche iche na-egbu egbu. N'oge metabolism protein, imeju na-agbanwe ammonia na-egbu egbu ka ọ bụrụ urea, nke a na-esi n'akwara apụta.
Usoro Mwepụ Ihe Mkpofu Metabolic
Akụkụ ahụ anọ a na-ewepụta ihe ndị a kpọtụrụ aha n'elu na-arụkọ ọrụ ọnụ iji wepụ nsị, nzacha, na iwepụ ihe mkpofu metabolic n'ahụ. Ihe ndị a bụ isi ihe na-akwado ọrụ ndị a:
nzacha
Isi usoro nke iwepụ ihe mkpofu metabolic na akụrụ na-amalite site na nzacha ọbara na glomerulus, ebe plasma ọbara, mmiri na obere molekul na-agafe site na akpụkpọ nzacha ruo na kapsụl Bowman, ebe mkpụrụ ndụ ọbara na nnukwu molekul dị ka protein na-anọgide n'ọbara.
Ntinyeghachi na Mmịpụta
N'ime tubules akụrụ, ihe karịrị 99% nke ihe ndị a kpochara akpocha na-abanyeghachi n'ọbara site na mmịpụtaghachi, gụnyere glucose, sodium, na mmiri. Naanị ihe ndị ahụ na-adịghịzi mkpa, dị ka ion na urea gabigara ókè, ka a na-ejide ma na-apụ na mmamịrị.
Mgbasa ozi
N'ime akpa ume, mgbanwe gas dị n'etiti oxygen na carbon dioxide na-eme site na mgbasa. Carbon dioxide sitere na ọbara na-agbasa n'ime alveoli ka e wee kupụ ya, ebe a na-eku ume oxygen ma gbasaa n'ime ọbara.
Mkpa nke ihe owuwu nkwado na mwepụ ihe
Akụkụ ọ bụla dị na sistemụ mmịpụta ahụ nwere ọrụ dị mkpa ma na-akwado ibe ha iji hụ na nguzozi homeostatic dị n'ahụ.
– Mgbanwe nke Homeostasis: Site na njikọta usoro a dị mgbagwoju anya, ahụ nwere ike ịnọgide na-enwe ọnọdụ dị n'ime ahụ kwụsiri ike, na-anagide mgbanwe sitere na gburugburu ebe obibi dị n'èzí, ma gbanwee mmepụta na mkpofu ihe dịka ọ dị mkpa.
– Nhazi nke Olu Mmiri Ahụ na Ihe mejupụtara ya: Dịka ọmụmaatụ, akụrụ na-arụ ọrụ n'ịchịkwa oke ọbara na mmiri ahụ, yana ntinye nke ọtụtụ electrolytes dị na ha.
– Njikwa Mkpofu Metabolic: Na-enweghị usoro nkwado a, ihe ndị na-emerụ ahụ na nsí nwere ike ịgbakọ n'ime ahụ ma mebie ma n'ọkwa sel ma n'ọkwa sistemu.
Mmechi
Mwepụ nke ihe mkpofu metabolic bụ usoro dị mkpa maka ndụ nke ihe niile dị ndụ, gụnyere mmekorita dị irè nke akụkụ ahụ dịka akụrụ, akpụkpọ ahụ, akpa ume, na imeju. E mere usoro nkwado dị n'ime sistemụ mmịpụta nke ọ bụla n'ime ihe ndị a iji hụ na mwepụ ihe mkpofu dị irè, si otú a na-eme ka homeostasis na ahụike zuru oke dịgide. Na-enweghị usoro ndị a haziri ahazi, ahụ enweghị ike ịnọgide na-enwe nguzozi dị n'ime ya, nke ga-emetụta ahụike na ọrụ nkịtị nke ihe ahụ. Akụkụ niile nke sistemụ ndị a na-egosi mgbagwoju anya na ịma mma nke usoro ihe ndị dị ndụ na-akwado ndụ.
