E nwere ụdị mbufe okpomọkụ atọ ma ọ bụ mbufe okpomọkụ , gụnyere mbufe okpomọkụ site na mbufe, convection, na radieshon.
Nnyefe okpomọkụ site na njikọ. Mgbe ihe dị elu na-ezute ihe dị ala, ike na-esi na ihe dị elu na-agagharị gaa na ihe dị ala na-ekpo ọkụ. Ike agbakwunyere na-eme ka atọm na molekul ndị mejupụtara ihe ahụ na-agagharị ngwa ngwa. Ka ha na-agagharị, molekul ndị ahụ nwere ike kinetic (EK = ½ mv 2 ). molekul ndị na-agagharị ngwa ngwa (nwere ike kinetic ka ukwuu) na-asọkọta na molekul ndị dị n'akụkụ ha. molekul ndị a na-asọkọta na molekul ndị ọzọ dị n'akụkụ ha. Ya mere, molekul ndị ahụ na-asọkọta onwe ha, na-ebufe ike. Nnyefe okpomọkụ nke na-eme site na nkpọkọ n'etiti molekul ndị mejupụtara ihe a na-akpọ njikọ. Nnyefe na-emekarị na ihe siri ike ma ọ bụ site na ihe siri ike ruo na mmiri (mmiri ruo na ihe siri ike) ma ọ bụ site na ihe siri ike ruo na gas (gas ruo na ihe siri ike).
Mbufe okpomọkụ site na convection. Mbufe ihe na-emekarị na mmiri mmiri (dịka ọmụmaatụ, mmiri) na gas (dịka ọmụmaatụ, ikuku). Mbufe ihe bụ mbufe okpomọkụ na mmegharị nke ihe n'ihi mgbanwe na njupụta ya. Njupụta nke ihe na-agbanwe n'ihi na olu ya na-agbanwe. Olu nke ihe na-agbanwe n'ihi na ihe ahụ na-amịkọrọ oke okpomọkụ ụfọdụ.
Mbufe okpomọkụ site na radieshon. Radiation bụ mbufe okpomọkụ n'ụdị ebili mmiri elektrọnik. Ihe atụ nke radieshon gụnyere okpomọkụ ahụ gị na-enwe mgbe ị nọ nso na stovu na radieshon site na anyanwụ gaa n'ụwa. Anyanwụ nwere okpomọkụ dị elu (ihe dị ka 6000 Kelvin), ebe ụwa nwere okpomọkụ dị ala. Ọdịiche okpomọkụ a dị n'etiti anyanwụ na ụwa na-eme ka okpomọkụ si n'anyanwụ (okpomọkụ dị elu) gaa n'ụwa (okpomọkụ dị ala). Ọ bụrụ na radieshon sitere na anyanwụ gaa n'ụwa chọrọ ihe dị n'etiti, dị ka conduction na convection, okpomọkụ agaghị erute n'ụwa n'ihi na ọ ga-agafe na oghere ikuku.
Ihe atụ nke nsogbu
1. Ajụjụ nke 2015/2016 SMA/MA Physics National Examination Nke 19
A na-ejikọta mkpanaka ígwè ndị nha ha bụ otu, mana e ji ọla dị iche iche mee ha, dịka egosiri na foto dị n'okpuru. Ọ bụrụ na ike eletrik nke ígwè I karịrị ike eletrik nke ígwè II ugboro anọ, mgbe ahụ okpomọkụ dị na njikọ nke ígwè abụọ ahụ bụ…
A. 45oC
B. 40 o C
C. 35 o C
D. 30 o C
E. 25 o C
Mkparịta ụka
A maara na:
Ike okpomọkụ nke ígwè I = 4k
Ọgbakọ okpomọkụ nke ígwè II = k
Okpomọkụ nke ọnụ ígwè I = 50 o C
Okpomọkụ nke ọnụ ígwè II = 0 o C
A jụrụ: Okpomọkụ dị na njikọ nke ọla abụọ ahụ
Azịza:
Usoro maka ọnụego mbufe okpomọkụ site na conduction:
Nkọwa: Q/t = ọnụego mbufe okpomọkụ, k = njikwa okpomọkụ, A = mpaghara elu, T 1 -T 2 = mgbanwe okpomọkụ, l = ogologo mkpanaka
Mkpụrụ abụọ ahụ bụ otu nha ya mere ewepụrụ A na l na nha ahụ.
Azịza ziri ezi bụ B.
2. Ajụjụ nke 2015/2016 SMA/MA Physics National Examination Nke 19
Foto na-esonụ na-egosi mkpanaka ígwè A na B nke ụdị dị iche iche ejikọtara n'otu nsọtụ.
Mpaghara nkebi nke mkpanaka abụọ ahụ bụ otu, mana ogologo nke A bụ okpukpu abụọ nke ogologo nke B, ebe ọnụọgụgụ okpomọkụ nke A bụ okpukpu atọ nke B. Ọ bụrụ na nsọtụ efu nke A na B nwere okpomọkụ dị iche iche, mgbe ahụ okpomọkụ kpọmkwem dị na njikọ ahụ bụ…
A. 60oC
B. 64 o C
C. 70 o C
D. 76 o C
E. 78 o C
Mkparịta ụka
A maara na:
Ọgbakọ okpomọkụ nke mkpanaka A = 3k
Ọgbakọ okpomọkụ nke mkpanaka B = k
Ogologo mkpanaka A = 2l
Ogologo mkpanaka B = l
Okpomọkụ nke nsọtụ mkpanaka A = 100 o C
Okpomọkụ nke nsọtụ mkpanaka B = 40 o C
Ajụrụ: Okpomọkụ dị na njikọ nke mkpanaka abụọ ahụ
Azịza:
Usoro maka ọnụego mbufe okpomọkụ site na conduction:
Nkọwa: Q/t = ọnụego mbufe okpomọkụ, k = njikwa okpomọkụ, A = mpaghara elu, T 1 -T 2 = mgbanwe okpomọkụ, l = ogologo mkpanaka
Mkpara abụọ ahụ nwere otu mpaghara obe ya mere ewepụrụ A na nha nhata ahụ.
Azịza ziri ezi bụ D.
3. Ajụjụ nke 2014/2015 SMA/MA Physics National Examination Nke 14
Lezienụ anya n'okwu a:
(1) ike ndọda ígwè
(2) ọdịiche okpomọkụ dị n'etiti nsọtụ ígwè
(3) ogologo ígwè
(4) oke ígwè
Ihe ndị na-ekpebi ọnụego mgbasa okpomọkụ na ígwè bụ….
A. (1), (2), na (3)
B. (1) na (4)
C. (2) na (4)
D. (3) na (4)
Naanị E. (4)
Mkparịta ụka
Mbufe okpomọkụ n'ime ígwè bụ mbufe okpomọkụ site na mbufe. Usoro maka ọnụego mbufe okpomọkụ site na mbufe bụ:
Nkọwa: Q/t = ọnụego mbufe okpomọkụ, k = njikwa okpomọkụ, A = mpaghara elu, T 1 -T 2 = mgbanwe okpomọkụ, l = ogologo mkpanaka
Azịza ziri ezi bụ A.
