Ụzọ Nchọpụta Ọrịa Dengue
Ọrịa Dengue bụ ọrịa nje nke anwụnta Aedes na-ebutekarị, ọkachasị Aedes aegypti na Aedes albopictus. Ọrịa a jupụtara ebe niile n'ihe karịrị mba 100 ma na-eweta nnukwu ihe ịma aka ahụike ọha na eze, ọkachasị na mpaghara okpomọkụ na mpaghara ndị dị n'okpuru okpomọkụ. Nchọpụta mmalite na nke ziri ezi dị oke mkpa maka njikwa ndị ọrịa, njikwa ọrịa, na ibelata ọrịa na ọnwụ metụtara ọrịa ahụ. N'ebe a, anyị na-enyocha ụzọ dị iche iche esi achọpụta ọrịa Dengue, site na nyocha ahụike ruo na usoro ụlọ nyocha ọhụrụ.
Nyocha Ọgwụ
Symptomatology
Nchọpụta ọrịa na-amalitekarị site n'ịchọpụta ihe mgbaàmà ndị a na-ahụkarị. Ahụ ọkụ Dengue na-abụkarị mmalite mberede nke ahụ ọkụ dị elu, isi ọwụwa siri ike, mgbu retro-orbital (ihe mgbu n'azụ anya), myalgia (mgbu akwara), arthralgia (mgbu nkwonkwo), ihe ọkụ ọkụ, na mgbaàmà afọ dị ka ọgbụgbọ na agbọ agbọ. Ihe mgbaàmà ndị a yiri ọrịa ndị ọzọ na-efe efe, na-eme ka nchọpụta ahụike bụrụ ihe ịma aka.
Ule Tourniquet
Nnwale tourniquet bụ ngwa nyocha ahụike ochie, mana ka na-eji ya. Ọ na-enyocha adịghị ike nke capillary site n'itinye ihe mkpuchi ọbara n'aka onye ọrịa wee lelee petechiae (obere ntụpọ uhie ma ọ bụ odo odo nke ọbara ọgbụgba na-abanye n'akpụkpọ ahụ kpatara) n'elu ebe a kpọchiri akpọchi. Ọ bụ ezie na ọ bụghị nke doro anya, nnwale tourniquet dị mma nwere ike ịkwado nchọpụta nke ahụ ọkụ dengue n'ọnọdụ kwesịrị ekwesị nke ahụike.
Nchọpụta Ahụhụmahia
A na-ekewa ụzọ ụlọ nyocha maka ịchọpụta ahụ ọkụ dengue n'ime ule nje, nke na-achọpụta ọnụnọ nke nje ahụ, na ule serological, nke na-achọpụta mmeghachi omume ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na nje ahụ.
Ụzọ Virological
Mwepu nje
Ịwapụ nje virus ka bụ ihe a na-ejikarị eme nchọpụta ọrịa dengue mana a naghị eji ya eme ihe n'ihi mgbagwoju anya ya na ihe achọrọ maka ụlọ ọrụ pụrụ iche. Usoro a gụnyere ịkpụpụta nje ahụ site n'ọbara onye ọrịa n'ime ahịrị mkpụrụ ndụ anwụnta ma ọ bụ ịmịnye anụ ahụ ụbụrụ òké. N'agbanyeghị nkọwapụta ya dị elu, ihe achọrọ maka akụrụngwa ụlọ nyocha biosafety level-3 (BSL-3) na-egbochi ojiji ya n'ọtụtụ ebe.
Nchọpụta Asịd Nuklia
Usoro Polymerase Chain Reaction (PCR), ọkachasị n'oge a na-agbanwe agbanwe PCR (RT-PCR), abụrụla isi ihe dị mkpa na nchọpụta dengue. Usoro ndị a na-achọpụta RNA nje n'ọbara ma nwee ike ịmata ọdịiche dị n'etiti serotypes anọ nke nje dengue (DENV-1, DENV-2, DENV-3, na DENV-4). RT-PCR na-enwe mmetụta dị ukwuu ma dịkwa iche, ọ na-arụkwa ọrụ nke ọma mgbe a na-eme ya n'oge mmalite nke ọrịa, nke na-abụkarị n'ime ụbọchị ise mbụ nke ọrịa mgbe ọkwa viremia kachasị elu.
Nchọpụta Antigen
Nchọpụta nke antigen protein 1 (NS1) na-abụghị nke nhazi bụ ngwa bara uru maka nchọpụta ọrịa dengue n'oge. NS1 bụ glycoprotein echekwara nke ukwuu nke na-emepụta n'ọtụtụ buru ibu site na ụdị serotypes niile nke nje dengue. Nnwale nchọpụta antigen NS1 nwere ike imepụta nsonaazụ ngwa ngwa ma dabara adaba maka ojiji na ọnọdụ ahụike na ebe ubi. Enwere ike ime nnwale ndị a na ihe nlele ọbara n'oge ọrịa dị oke njọ, na-enye ụzọ nchọpụta ngwa ngwa na nke a pụrụ ịtụkwasị obi.
Ụzọ Serological
ELISA IgM na IgG
Nnyocha serological nke Enzyme-Linked Immunosorbent (ELISA) maka ịchọpụta ihe ndị na-egbochi dengue IgM na IgG bụ ule serological a na-ejikarị eme ihe. Ọgwụ mgbochi IgM na-apụtakarị n'ime ụbọchị 3-5 nke ọrịa ahụ ma na-egosi ọrịa dengue ọhụrụ, ebe enwere ike ịchọpụta ihe ndị na-egbochi IgG ruo ọtụtụ afọ, na-egosi na ọ bu ọrịa gara aga ma ọ bụ nke abụọ.
Panbio Dengue Duo Cassette bụ ihe atụ nke nnwale nchọpụta ngwa ngwa (RDT) nke na-enye nchọpụta njikọta nke antigen NS1 na ọgwụ mgbochi IgG/IgM. RDT na-enye nsonaazụ ngwa ngwa ma dịkwa mfe ịrụ, na-eme ka ha dabara adaba maka iji na ntọala nwere oke akụrụngwa.
Ule Mgbochi Hemagglutination (HI)
Nnwale HI nwere ihe dị mkpa n'akụkọ ihe mere eme ma a ka na-eji ya eme ihe n'ebe ụfọdụ. Nnwale a na-atụle ikike nke ọgwụ mgbochi dengue nwere igbochi mmịpụta nke mkpụrụ ndụ ọbara uhie site na nje dengue. Ọ bụ ezie na ọ na-ewe ọrụ nke ukwuu ma chọọ ndị ọrụ nwere nkà, ule HI bara uru maka ọmụmụ ihe gbasara ọrịa na-efe efe azụ.
Usoro nchọpụta di elu
Usoro nke ọgbọ na-abịa (NGS)
Usoro Nchọpụta Ọgbọ Ọhụrụ (NGS) bụ ngwa nchọpụta dị elu nke na-enye nghọta zuru oke gbasara mkpụrụ ndụ ihe nketa nke nje dengue. NGS na-enye ohere ịchọpụta mgbanwe nje, njirimara nke ụdị dị iche iche, na nlekota mgbanwe nje. Ọ bụ ezie na ọ ka bụ ngwa nyocha n'ihi oke ọnụ ahịa ya na mkpa teknụzụ ya, NGS nwere ike ịgbanwe nchọpụta na nlekota dengue n'ọdịnihu.
Ikpo okwu multinalyte
Ikpo okwu Multiplex, dịka teknụzụ Luminex xMAP, na-enye ohere maka nchọpụta nke ọtụtụ nje, gụnyere nje dengue, Zika, na chikungunya n'otu oge. Ikpo okwu ndị a na-eji nyocha dabere na microsphere nke nwere ike ịchọpụta ma kewaa n'etiti ọtụtụ ebumnuche na otu ihe atụ, na-enye ikike mmepụta dị elu na ozi nchọpụta zuru oke.
Ihe ịma aka na ntụzịaka ga-eme n'ọdịnihu
N'agbanyeghị ọganihu n'ụzọ nchọpụta, ọtụtụ ihe ịma aka ka dị. Mmeghachi omume na flavivirus ndị ọzọ, dị ka nje Zika, nwere ike ime ka nsonaazụ nnwale serological sikwuo ike. Oge a na-anakọta ihe nlele na-emetụta nke ukwuu izi ezi nke ụzọ nchọpụta dị iche iche. Na mgbakwunye, nnweta akụrụngwa dị iche iche n'ofe mpaghara dị iche iche na-emetụta mmejuputa ngwaọrụ nchọpụta dị elu.
Ntuziaka ndị ga-eme n'ọdịnihu maka nchọpụta ọrịa dengue nwere ike ịgụnye mmepe nke ule ebe a na-elekọta mmadụ (POC) nwere mmetụta na nkọwapụta dị elu, na-eji ọganihu nanotechnology na biosensor eme ihe. Ọzọkwa, ijikọta ya na ikpo okwu ahụike mkpanaka (mHealth) nwere ike ime ka nchịkọta data dịkwuo mma ma melite nzaghachi ọrịa ahụ.
Na nchịkọta, njikọta nke nyocha ahụike na nnwale ụlọ nyocha dị oke mkpa maka nchọpụta ziri ezi nke ahụ ọkụ dengue. Nchọpụta mbụ site na nchọpụta dị elu nwere ike ime ka ọgwụgwọ dị mfe n'oge, belata ọnụego nsogbu, ma nyere aka ịchịkwa mgbasa nke ọrịa nje a na-agbasa ebe niile. Ka nnyocha na-aga n'ihu na teknụzụ ọhụrụ na-etolite, ọdịdị nke nchọpụta dengue dị njikere maka mmezi dị ukwuu, na-enye olileanya maka njikwa na njikwa ka mma nke ihe ịma aka ahụike zuru ụwa ọnụ a.
