Aha: Mgbawa nke Ugwu Mgbawa: Ihe Omume Okike Dị Mma ma Dị Ize Ndụ
Pendahuluan
Ugwu mgbawa ugwu bụ otu n'ime ihe ịtụnanya kachasị adọrọ mmasị ma dị egwu nke okike. Site n'ike dị ukwuu ha, mgbawa ugwu mgbawa nwere ike imebi ihe ma baa uru nye ndụ n'ụwa. Isiokwu a ga-atụle mgbawa ugwu mgbawa ugwu, site na nhazi ha ruo mmetụta ha na gburugburu ebe obibi na ụmụ mmadụ, na otu anyị ga-esi belata ihe egwu ndị ha na-akpata.
Nhazi nke Ugwu Mgbawa
A na-akpụ ugwu mgbawa site na mmegharị nke efere tectonic n'elu ụwa. Efere ndị a na-agagharị nwayọ nwayọ mana ha na-ejupụta na nrụgide na ike. Mgbe efere abụọ dakọrọ ma ọ bụ kwaga, oghere na-etolite na ụzọ maka magma—nkume a kpụrụ akpụ n'okpuru elu ụwa—ibili. A na-akpọ magma nke ruru elu ahụ lava, mmiri a na-emekwa ka ugwu mgbawa ahụ dị ka oge na-aga.
Ụdị Ugwu Mgbawa
E nwere ụdị ugwu mgbawa atọ bụ́ isi: ugwu mgbawa ugwu, ugwu mgbawa ugwu, na ugwu mgbawa ugwu caldera. Ugwu mgbawa ugwu nwere ugwu nta dị nro ma a na-akpụ ha site na lava na-asọ nwayọọ nwayọọ, ihe atụ bụ Ugwu Mauna Loa dị na Hawaii. Ugwu mgbawa ugwu Strato, dị ka Ugwu Merapi dị na Indonesia, nwere ugwu ndị dị elu na mgbawa ndị ọzọ na-agbawa agbawa. Calderas bụ nnukwu ala ndị e kere mgbe mgbawa ugwu mgbawa siri ike gasịrị, dị ka nke dị na Toba, Sumatra.
Usoro Mgbawa
Mgbawa mgbawa ugwu na-eme mgbe nrụgide dị n'ime ụlọ magma na-abawanye ma ruo ebe elu ya enweghịzi ike ijide ya. E nwere ụdị mgbawa dị iche iche dabere na ike ha na ihe ndị a na-agbapụ, dị ka mgbawa mmiri, nke na-emepụta lava mmiri mmiri, na mgbawa mgbawa, nke na-ewepụta ihe siri ike na gas n'ime ikuku. Mgbawa mgbawa ndị a na-ewepụtakarị igwe ojii na-ekpo ọkụ, ntụ ugwu mgbawa, na gas na-egbu egbu nke nwere ike imebi ndụ.
Mmetụta nke Mgbawa nke Ugwu Mgbawa
Mgbawa ugwu mgbawa nwere nnukwu mmetụta gburugburu ebe obibi, ma nke ọma ma nke ọjọọ. Mmetụta ọjọọ gụnyere mmebi nke ihe ndị e kere eke na nke mmadụ mere, ọnwụ nke ndụ mmadụ na nke anụmanụ, na mmetọ ikuku. Ntụ ugwu mgbawa nwere ike ikpuchi mbara igwe, mebie ụgbọ elu, ma kpatara nsogbu iku ume. Lava na-asọ asọ nwere ike ibibi ihe niile dị n'ụzọ ya, ebe mmiri pyroclastic nwere ike ịgagharị n'ọsọ dị elu ma dị ize ndụ.
Agbanyeghị, mgbawa ugwu mgbawa nwekwara mmetụta dị mma. Ihe mgbawa ugwu nwere ike ime ka ala baa ọgaranya, na-eme ka ala ubi na-eme nri n'ọtụtụ ebe gburugburu ugwu mgbawa ugwu. Ọzọkwa, mgbawa ugwu nwere ike ịmepụta ebe mara mma, dọta ndị njem nleta, ma nye ohere akụ na ụba maka obodo ndị dị n'ógbè ahụ.
Mbelata Ihe Ize Ndụ
Iche ihu ihe egwu nke mgbawa ugwu chọrọ mgbalị siri ike iji belata ya. Iji teknụzụ dị elu dịka seismometers na satịlaịtị enyocha ugwu mgbawa dị oke mkpa maka ịchọpụta ihe omume na-egosi mgbawa nwere ike ime. Site na ozi a, enwere ike iwepụ ebe ndị nwere ike imetụta ngwa ngwa o kwere mee.
Ọ dịkwa oke mkpa ịkụziri obodo ndị bi nso ugwu mgbawa ihe ha ga-eme ma ọ bụrụ na mgbawa ahụ apụta. Ịpụpụ na ọzụzụ enyemaka mbụ nwere ike ịbụ akụkụ nke mmemme dị irè nke ibelata ihe egwu.
Mmechi
Mgbawa ugwu mgbawa bụ ihe okike siri ike ma na-adọrọ mmasị. Ọ bụ ezie na ha nwere ike ibute nnukwu ihe ọjọọ, ụmụ mmadụ amụtala ịmata ihe ịrịba ama mbụ nke mgbawa ugwu ma mepụta atụmatụ iji belata ihe egwu. Site na teknụzụ dị elu na ikike ịkekọrịta ozi n'ọtụtụ ebe, anyị nwere ike ibelata ihe iyi egwu nke mgbawa ugwu mgbawa na ndụ mmadụ ma mee ka uru ha nwere ike iweta dịkwuo elu. Ihe ịma aka dị n'ihu bụ ịnọgide na-enwe nguzozi n'etiti ime ka uru nke ugwu mgbawa dịkwuo elu na ịnọgide na-enwe nchekwa na nkwado gburugburu ebe obibi.
