Ihe Nlereanya nke Ajụjụ Mkparịta ụka gbasara Polymers Eke
Polymer eke bụ ihe ndị sitere n'okike nke nwere nnukwu molekul sitere na obere nkeji a na-akpọ monomers. Polymer ndị a na-arụ ọrụ dị mkpa ná ndụ kwa ụbọchị ma a na-ejikarị ha eme ihe n'ọtụtụ ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ọgwụ, na ngalaba ahụike. Ihe atụ ndị a na-ahụkarị nke polymer eke gụnyere cellulose, protein, roba eke, na nucleic acid. N'okpuru ebe a, anyị ga-atụle ọtụtụ nsogbu ihe atụ gbasara polymer eke nke nwere ike inyere aka mee ka nghọta anyị banyere isiokwu a dịkwuo omimi.
Ajụjụ nke 1: Nhazi na Ọrụ nke Polymers Eke
Ajụjụ:
Cellulose na protein bụ ụdị polymer abụọ dị iche iche nke eke. Kọwaa ọdịiche dị n'etiti cellulose na protein na ọrụ ha na ihe ndị dị ndụ.
Azịza:
Nhazi:
Cellulose bụ polima carbohydrate nke e ji glucose monomers mee. Glucose dị na cellulose na-ejikọta ọnụ site na njikọ 1,4-β-glycosidic. Ọdịdị cellulose dị n'ahịrị, njikọ hydrogen dị n'etiti agbụ glucose na-eme ka ọ sie ike nke ukwuu ma na-eguzogide mmebi.
N'aka nke ọzọ, protein bụ amino acid polymers nke ejiri ogologo agbụ amino acid jikọtara ya na njikọ peptide. A na-ekewa nhazi protein n'ọtụtụ ọkwa: nke mbụ (nhazi ahịrị nke amino acid), nke abụọ (nhazi α-helical ma ọ bụ β-sheet nke njikọ hydrogen kpatara), nke atọ (mpịakọta dị mgbagwoju anya nke mmekọrịta dị n'etiti agbụ akụkụ amino acid metụtara), na nke anọ (njikọ n'etiti ọtụtụ agbụ polypeptide).
Ọrụ:
Cellulose na-arụ ọrụ dị ka ihe bụ isi mejupụtara mgbidi mkpụrụ osisi. Ọ na-enye ike na nrịgharị, na-enyere osisi aka ịnọgide na-eguzo ọtọ, ma na-echebe mkpụrụ ndụ site na mmebi igwe. A na-ejikwa cellulose eme ihe dị ka ihe eji arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ dịka akwụkwọ, ákwà, na plastik ndị nwere ike ire ere.
Protein nwere ọtụtụ ọrụ dị iche iche n'ihe ndị dị ndụ, gụnyere enzymes ndị na-eme ka mmeghachi omume kemịkalụ dị ngwa, dị ka ihe ndị mejupụtara ya (dịka ọmụmaatụ, collagen dị n'akpụkpọ ahụ na anụ ahụ njikọ), dị ka homonụ ndị na-achịkwa ọrụ dị iche iche nke ahụ, dị ka ọgwụ mgbochi ọrịa na-alụso ọrịa ọgụ, yana dị ka protein ndị na-ebufe nke na-ebugharị ụfọdụ molekul n'ofe akpụkpọ ahụ sel.
Ajụjụ nke 2: Njirimara Anụ ahụ na Kemịkalụ nke Polymers Eke
Ajụjụ:
Kwuo maka ihe ndị dị na roba eke na kemịkalụ, kọwaakwa otu esi emerụ ihe ndị a.
Azịza:
Rọba eke (ma ọ bụ latex) bụ polima eke nke ihe mejupụtara ya bụ polyisoprene. Isi ihe dị na rọba eke bụ ike ya, nke na-enye ya ohere ịlaghachi n'ụdị mbụ ya mgbe agbatịsịrị ya ma ọ bụ kpachie ya. Agbanyeghị, rọba eke a na-anaghị amị amị nwere ike ibute oke okpomọkụ, oxidation, na abrasion.
Njirimara kemịkalụ nke roba eke gụnyere ịgbari mmiri na ihe mgbaze organic na-abụghị polar na ikpughe na oxidation na mmebi okpomọkụ. Nhazi ya nke kwụ ọtọ, nke na-abụghị netwọk na-enye ohere ka molekul ndị ahụ na-agafe ibe ha, na-eme ka roba eke na-arapara n'ọkụ na oke okpomọkụ ma na-agbawa agbawa na obere okpomọkụ.
Vulcanization bụ usoro kemịkalụ eji eme ka ihe ndị dị na roba eke ka mma site n'ịmepụta njikọ dị n'etiti agbụ polima site na ikpo ọkụ na sọlfọ. Usoro a na-eme ka iguzogide mgbanwe dịkwuo elu, na-enye nkwụsi ike okpomọkụ ka mma, na iguzogide mmiri na nnabata kemịkalụ. Vulcanization na-ebelatakwa nrapara nke roba eke n'oge okpomọkụ dị elu ma na-eme ka ike ya dịkwuo elu, na-eme ka roba vulcanized sie ike karịa ma na-eguzogide nchacha.
Ajụjụ nke 3: Njikọ nke Polymers Eke
Ajụjụ:
Kedu ka protein biosynthesis si eme na mkpụrụ ndụ, kedukwa ọrụ RNA na usoro a?
Azịza:
A na-akpọ usoro nke biosynthesis protein na mkpụrụ ndụ ntụgharị, nke bụ ọkwa ikpeazụ na ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa. Usoro a na-eme na ribosomes, organelles na-ahụ maka mmepụta protein, ma na-agụnye ọtụtụ ụdị RNA: mRNA (messenger RNA), tRNA (transfer RNA), na rRNA (ribosomal RNA).
1. Ndegharị:
Usoro mmepụta protein na-amalite site na ntụgharị, ebe a na-edegharị akụkụ DNA nke na-etinye mkpụrụ ndụ ihe nketa maka otu protein n'ime mRNA. Usoro a na-eme na nucleus cell, mRNA nke na-esi na ya apụta na-aga na cytoplasm.
2. Nsụgharị:
Ozugbo mRNA batara na cytoplasm, ọ na-emekọrịta ihe na ribosomes. Ribosome na-agafe n'akụkụ eriri mRNA, tRNA na-ebukwa amino acid ndị kwekọrọ na codon mRNA na ribosomes. TRNA ọ bụla nwere anticodon nke na-ejikọ na codon kwekọrọ na mRNA, na-ahụ na etinyere amino acid ziri ezi na yinye polypeptide na-eto eto.
3. Mmalite:
Usoro ntụgharị asụsụ na-amalite site na mmalite, mgbe ribosome chọpụtara mmalite codon (AUG) na mRNA. Onye na-emepụta tRNA na-ebu methionine, amino acid mbụ dị na yinye polypeptide.
4. Ogologo oge:
Mgbe nke ahụ gasịrị, usoro ịgbatị ogologo na-agbakwụnye amino acid otu otu na yinye polypeptide. TRNA nke na-ebu amino acid ọzọ na-abanye na ebe A nke ribosome, njikọ peptide na-etolite n'etiti amino acid dị na ebe A na amino acid dị na yinye polypeptide na-eto eto.
5. Nkwụsị:
Usoro ntụgharị asụsụ ahụ na-akwụsị site na njedebe mgbe ribosome ruru codon stop (UAA, UAG, ma ọ bụ UGA) na mRNA. Codon a anaghị ede koodu maka amino acid ọ bụla, mana ọ na-akpali ntọhapụ nke polypeptide yinye emechara na ribosome.
N'oge usoro a niile, mRNA na-arụ ọrụ dị ka ihe atụ maka usoro amino acid dị na protein, tRNA na-ebu amino acid kwesịrị ekwesị dabere na usoro codon, rRNA na-emekwa akụkụ ọrụ nke ribosome, na-akwalite nhazi nke njikọ peptide. Usoro a na-achịkwa nke ọma ma na-ahụ na protein sitere na ya dabara na koodu mkpụrụ ndụ ihe nketa dị na DNA.
Ajụjụ nke 4: Polymers eke na ndụ kwa ụbọchị
Ajụjụ:
Nye ihe atụ atọ nke ojiji nke polima eke na ndụ kwa ụbọchị ma kọwaa uru ha ma e jiri ya tụnyere polima sịntetik.
Azịza:
1. Cellulose n'ime akwụkwọ na ákwà:
A na-ejikarị cellulose eme ihe n'ụlọ ọrụ akwụkwọ dịka ihe e ji emepụta ihe. N'ụlọ ọrụ ákwà, cellulose na-eje ozi dị ka ntọala maka mmepụta eriri eke dịka owu. Uru cellulose karịa polymers sịntetik bụ nkwado ya na ire ere ya. Cellulose nwere ike ire ere n'ụzọ ebumpụta ụwa n'emebighị gburugburu ebe obibi, n'adịghị ka ọtụtụ polymers sịntetik, nke na-ewe ọtụtụ iri afọ ruo ọtụtụ narị afọ iji mebie.
2. Rubber eke n'ime taya ụgbọala:
A na-eji roba eke eme ihe n'ịmepụta taya ụgbọala n'ihi na ọ na-agbanwe agbanwe ma na-eguzogide iyi. Uru rọba eke nwere karịa roba sịntetik gụnyere nkwụsi ike okpomọkụ ya dị elu na ikike ya ịlaghachi n'ụdị mbụ ya mgbe ọ nwesịrị nrụgide. Ọ bụ ezie na roba sịntetik nwekwara ọtụtụ ojiji, roba eke ka na-arụ ọrụ n'ihi arụmọrụ ya dị elu n'ọnọdụ ụfọdụ.
3. Protein dị na nri na ọgwụ:
A na-eji protein dị ka albumin na gelatin eme ihe n'ụlọ ọrụ nri na ọgwụ. Enwere ike iji albumin mee ihe dị ka ihe na-eme ka nri sie ike, ebe a na-eji gelatin eme ihe na kapsụl ọgwụ na ihe mgbakwunye. Uru nke protein ndị a sitere n'okike bụ na ha nwere ike ịgbari ma hazie ya site n'ahụ, n'adịghị ka ụfọdụ polymers sịntetik, nke nwere ike ibute mmetụta ọjọọ ma ọ bụ mmeghachi omume nfụkasị ahụ.
Polymer eke na-enye uru dị mkpa na ndakọrịta gburugburu ebe obibi na nkwado, na-ebelata ịdabere na kemịkalụ ndị nwere ike imetọ ma mebie gburugburu ebe obibi. Iji na mmepe nke polima eke na-akwadokwa akụnụba dabere na gburugburu ebe obibi, nke nwere ike imeghari ihe ndị ọzọ.
Mmechi
Polymer eke bụ ihe dị mkpa maka akụkụ dị iche iche nke ndụ na teknụzụ. Site n'ịghọta ihe onwunwe ha, nhazi ha, biosynthesis, na ojiji ha, anyị nwere ike inyocha nke ọma uru na ojiji nke polima eke n'ọtụtụ ngalaba dị iche iche. Itinye aka na mmụta site na mmega ahụ omume, dịka ndị a tụlere n'elu, nwere ike ime ka nghọta anyị na ojiji bara uru nke polima eke sikwuo ike ná ndụ anyị kwa ụbọchị.
