Ajụjụ atụ gbasara Anabolism na Catabolism

Ajụjụ Ihe Nlereanya Na-ekwu Maka Anabolism na Catabolism

N'ihe gbasara bayoloji, metabolism bụ usoro mmeghachi omume kemịkalụ nke na-eme n'ime sel nke ihe dị ndụ iji nọgide na-adị ndụ. N'ikwu ya n'ụzọ zuru ezu, a na-ekewa metabolism n'ụdị usoro abụọ: anabolism na catabolism. Anabolism gụnyere iwulite nnukwu molekul site na obere, ebe catabolism gụnyere ikewapụta nnukwu molekul ka ọ bụrụ obere, na-ewepụta ike nke ahụ nwere ike iji ozugbo.

Nghọta dị mma gbasara anabolism na catabolism dị oke mkpa na bayoloji, ọkachasị maka ụmụ akwụkwọ na-amụ bayoloji ma ọ bụ sayensị ahụike. N'isiokwu a, anyị ga-akọwapụta ihe atụ nke nsogbu ndị metụtara anabolism na catabolism ma tụlee ha.

Ajụjụ Ihe Nlereanya nke Anabolism

1. Ajụjụ nke 1: Usoro Photosynthesis

Fotosynthesis bụ ihe atụ kachasị mma nke anabolism. Kọwaa otu usoro photosynthesis si emepụta glucose site na carbon dioxide na mmiri site n'enyemaka nke ike ìhè.

Azịza:

Photosynthesis na-eme na chloroplasts nke mkpụrụ ndụ osisi ma na-agụnye usoro abụọ bụ isi: mmeghachi omume ìhè na okirikiri Calvin. N'ime mmeghachi omume ìhè, chlorophyll na-amịkọrọ ìhè anyanwụ, na-ebute photolysis nke mmiri iji mepụta oxygen, ATP, na NADPH. Mgbe ahụ, na okirikiri Calvin, a na-eji ATP na NADPH agbanwe carbon dioxide ka ọ bụrụ glucose. Usoro kemịkalụ izugbe maka photosynthesis bụ:

\[
6CO_2 + 6H_2O + ọkụ \akara aka nri C_6H_{12}O_6 + 6O_2
\]

2. Ajụjụ nke 2: Njikọta Protein

Kedu ka usoro mmepụta protein si bụrụ ihe atụ nke anabolism, gịnịkwa bụ ọrụ nke mRNA na usoro a?

Azịza:

Nhazi protein bụ usoro anabolic nke na-agbanwe amino acid ka ọ bụrụ protein. Ọ gụnyere usoro abụọ bụ isi: ntụgharị na ntụgharị. N'ime ntụgharị, a na-eji DNA dị ka ihe nlereanya iji mepụta mRNA na nucleus cell. MRNA ahụ na-ahapụ nucleus wee gaa na ribosomes na cytoplasm. N'ebe a, na nhazi ntụgharị, mRNA na-enye usoro nke na-ekpebi ụdị na usoro nke amino acid nke a ga-agbakọta n'ime polypeptide. Site na iji ike sitere na ATP, amino acid na-ejikọ ọnụ iji mepụta yinye polypeptide, nke na-agbakọta ghọọ protein na-arụ ọrụ.

Ajụjụ Ihe Nlereanya nke Catabolism

1. Ajụjụ nke 3: Iku ume n'ime sel

Kọwaa otu iku ume sel si arụ ọrụ dị ka ihe atụ nke usoro catabolic ma depụta usoro ndị metụtara iku ume sel aerobic.

Azịza:

Iku ume n'ime sel bụ usoro na-eme ka glucose dị ike n'ụdị ATP, mmiri, na carbon dioxide. Usoro a na-eme n'ime usoro atọ bụ isi: glycolysis, okirikiri citric acid (usoro Krebs), na usoro njem eletrọn.

– Glycolysis na-eme na cytoplasm ma na-agbanwe glucose ka ọ bụrụ pyruvate, na-emepụta molekul ATP abụọ na molekul NADH abụọ.
– Usoro Krebs na-eme na mitochondria, ebe a na-agbanwe pyruvate ka ọ bụrụ acetyl-CoA, nke na-abanye na okirikiri Krebs. Usoro ọ bụla na-emepụta 1 ATP, 3 NADH, na 1 FADH2.
– Chain Electron Transport dị n'ime akpụkpọ ahụ mitochondrial na-eji NADH na FADH2 emepụta ike maka njikọta ATP site na phosphorylation oxidative. A na-eji oxygen eme ihe dị ka ihe nnata electron ikpeazụ, na-emepụta mmiri.

2. Ajụjụ nke 4: Ịgba mmiri

Kedu ihe bụ ịgba ụka, kedu ka o si dị iche na iku ume sel n'ihe gbasara usoro catabolic?

Azịza:

Ịgba fermentation bụ usoro anaerobic catabolic nke na-eme mgbe oxygen adịghị. N'ime ịgba fermentation, glycolysis na-aga n'ihu na-emepụta obere ATP, mana pyruvic acid anaghị abanye na okirikiri Krebs. Kama nke ahụ, ịgba fermentation na-agbanwe pyruvate ka ọ bụrụ ngwaahịa ndị ọzọ, dị ka ethanol ma ọ bụ lactic acid, iji mee ka NAD+ dịghachi mkpa maka ịnọgide na-enwe glycolysis. Nke a na-ebute obere mmepụta ike ma e jiri ya tụnyere iku ume sel aerobic.

Ajụjụ Ihe Nlereanya Ijikọta Anabolism na Catabolism

1. Ajụjụ nke 5: Mmekọrịta Metabolic n'ime Ahụ

Kọwaa otu ahụ mmadụ si edozi nguzozi n'etiti anabolism na catabolism na mmetụta nke enweghị nguzozi a na ahụike.

Azịza:

Ahụ mmadụ na-agbanwekarị ọsọ nke anabolism na catabolism iji gboo mkpa ike na ihe owuwu nke mkpụrụ ndụ. Hormones dị ka insulin na hormone uto na-akpali anabolism, ebe homonụ dị ka glucagon, adrenaline, na cortisol na-akpali catabolism. Nguzozi a dị oke mkpa maka ịnọgide na-enwe homeostasis.

Enweghị nguzozi n'etiti anabolism na catabolism nwere ike ibute ọtụtụ nsogbu ahụike. Dịka ọmụmaatụ, oke catabolism karịa anabolism nwere ike ibute oke mmebi nke anụ ahụ, dị ka akwara, nke nwere ike ibute ọnọdụ dịka atrophy akwara. N'aka nke ọzọ, ọ bụrụ na anabolism karịrị catabolism, mkpokọta abụba ahụ nwere ike ime, nke nwere ike ibute oke ibu.

Site na ihe atụ ndị a, nghọta nke anabolism na catabolism nwere ike ịbawanye, ma n'ihe gbasara agụmakwụkwọ ma na ndụ kwa ụbọchị. Ọmụmụ ihe gbasara metabolism na-emekwa ka e nwee nnyocha ahụike na nri nke nwere ike inyere aka dozie nsogbu ahụike dị iche iche metụtara metabolism.

Hapụ okwu