Kev Sawv thiab Kev Poob ntawm lub tebchaws Loos
Pendahuluuan
Kev sawv ntawm lub tebchaws Loos yog ib tshooj tseem ceeb tshaj plaws hauv keeb kwm ntawm tib neeg kev vam meej. Los ntawm lub xeev me me hauv tebchaws Italis, Loos tau loj hlob mus ua lub tebchaws muaj zog uas tau tswj hwm lub ntiaj teb Mediterranean tau ntau pua xyoo. Txawm li cas los xij, zoo li txhua lub tebchaws loj, thaum kawg Loos tau ntsib nws qhov kev poob qis. Zaj dab neeg ntawm kev sawv thiab poob ntawm lub tebchaws Loos qhia txog lub zog, lub yeeb koob, thiab kev poob qis uas muaj nyob hauv keeb kwm ntawm lub tebchaws.
Kev Sawv Rov Los ntawm Loos
Lub nroog Loos pib ua ib lub nceeg vaj me me hauv tebchaws Ltalis thaum xyoo pua 8th BC. Raws li zaj dab neeg, lub nroog Loos tau tsim tsa xyoo 753 BC los ntawm Romulus thiab Remus, cov kwv tij ntxaib uas ib tug hma loj hlob. Thaum xub thawj, Loos yog ib lub nceeg vaj, tab sis tau los ua ib lub koom pheej hauv xyoo 509 BC tom qab nws cov pej xeem rhuav tshem lawv tus vaj ntxwv kawg.
Lub koom pheej Loos tau tsim nws lub hwj chim los ntawm tsoomfwv uas muaj kev ywj pheej ntau dua li cov nom tswv uas nyob ib puag ncig nws. Los ntawm kev siv lub cev tswj hwm uas muaj lub rooj sib tham thiab pawg neeg sawv cev, Loos tau tswj hwm nws thaj chaw tau zoo. Ntxiv mus, kev ua tub rog ntawm Loos tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv nws txoj kev nthuav dav. Cov tub rog Loos tau paub zoo txog nws txoj kev qhuab qhia zoo, kev teeb tsa, thiab kev ua tsov rog.
Nyob rau xyoo pua 3rd thiab 2nd BC, Loos tau tawm tsam Punic Wars tawm tsam Carthage, nws tus yeeb ncuab tseem ceeb hauv Mediterranean. Tom qab ntau qhov kev yeej nto moo, suav nrog Tsov Rog Punic Thib Ob uas tus thawj coj nto moo Hannibal coj, Loos tau rhuav tshem Carthage hauv xyoo 146 BC thiab tau tsim nws tus kheej ua lub zog loj hauv Mediterranean.
Lub tebchaws Loos
Ib qho ntawm cov ntsiab lus tseem ceeb hauv keeb kwm ntawm Loos yog nws txoj kev hloov pauv ntawm lub koom pheej mus rau lub tebchaws loj. Nyob rau thawj xyoo pua BC, lub koom pheej Loos tau raug kev kub ntxhov los ntawm ntau qhov kev ua tsov rog hauv tebchaws thiab kev tsis ruaj khov ntawm nom tswv. Kev sawv ntawm cov neeg tseem ceeb xws li Julius Caesar, Pompey, thiab Marcus Antonius, thiab kev tua Julius Caesar hauv 44 BC, tau cim qhov kawg ntawm lub koom pheej.
Tom qab lub sijhawm muaj kev kub ntxhov no, Augustus, yav tas los hu ua Octavian—uas yog Julius Caesar tus thawj coj—tau los ua thawj tus huab tais ntawm Loos hauv xyoo 27 BC. Qhov no yog qhov pib ntawm lub tebchaws Loos. Hauv qab nws txoj kev kav, Loos tau ntsib lub sijhawm muaj kev thaj yeeb thiab kev vam meej hu ua Pax Romana, uas kav ntev li ob puas xyoo. Thaum lub sijhawm no, lub tebchaws Loos tau nthuav dav nws thaj chaw thoob plaws Tebchaws Europe, North Africa, thiab Middle East.
Thaum lub sijhawm kav tebchaws Loos kav ntev tshaj plaws, lub tebchaws Loos muaj thaj chaw dav dav thiab muaj ntau haiv neeg sib txawv, txij li thaj chaw suab puam hauv tebchaws Iziv mus txog rau hav zoov hauv tebchaws Germania. Kev vam meej ntawm Loos tsis yog nyob ntawm nws lub zog tub rog xwb, tab sis kuj yog nws lub peev xwm los tswj hwm thaj chaw dav dav uas muaj ntau haiv neeg thiab ntau hom lus sib txawv.
Kev Cai thiab Kev Siv Tshuab
Tsis tas li ntawm nws txoj kev nthuav dav zoo kawg nkaus, lub tebchaws Loos kuj paub txog nws cov kev pabcuam tseem ceeb rau kev vam meej sab hnub poob hauv kev coj noj coj ua, kev cai lij choj, thiab kev siv tshuab. Cov neeg Loos yog cov neeg ua vaj tse loj heev; lawv tau tsim txoj kev, choj, thiab cov qauv zoo nkauj xws li Colosseum thiab Pantheon, uas tseem ua rau peb xav tsis thoob txog niaj hnub no.
Txoj cai lij choj Loos kuj yog lub hauv paus ntawm ntau lub tsev hais plaub niaj hnub no. Cov ntsiab cai lij choj xws li kev ncaj ncees, kev sib luag, thiab kev txiav txim plaub ntug tau raug txais yuav los ntawm ntau lub tebchaws thoob ntiaj teb. Latin, hom lus hais thiab sau ntawm Loos, tau dhau los ua lub hauv paus ntawm ntau hom lus niaj hnub no, suav nrog Italis, Mev, Fabkis, thiab Portuguese.
Hauv kev coj noj coj ua, kev kos duab, thiab kev xav, lub hwj chim ntawm Loos muaj zog heev. Lawv tau txais yuav thiab tsim cov kab lis kev cai Greek, tsim kom muaj kev sib xyaw ua ke ntawm Greco-Roman uas tau los ua lub hauv paus ntawm kev vam meej European.
Kev Poob ntawm Loos
Txawm li cas los xij, zoo li txhua lub tebchaws loj, lub yeeb koob ntawm Loos tsis yog nyob mus ib txhis. Cov txheej txheem ntawm Loos poob qis yog qhov nyuaj thiab nthuav tawm ntau pua xyoo. Cov kws sau keeb kwm sib txawv hauv lawv txoj kev tshuaj xyuas txog cov yam uas ua rau Roman Empire poob qis, tab sis ntau yam tseem ceeb feem ntau raug hais txog.
Ua ntej, kev tawm tsam los ntawm sab nraud tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev poob ntawm Loos. Cov neeg Barbarians xws li Visigoths, Vandals, thiab Huns tau tawm tsam thaj av Loos tas li. Xyoo 410 AD, Loos txawm raug Visigoths txeeb thaum Alaric kav.
Qhov thib ob, cov yam ntxwv sab hauv xws li kev noj nyiaj txiag tsis zoo, kev lag luam tsis ruaj khov, thiab kev tsis ruaj khov ntawm nom tswv kuj tseem ceeb ib yam. Kev siv nyiaj ntau ntxiv rau tub rog los tiv thaiv ciam teb loj ntawm lub tebchaws ua rau muaj kev nyuaj siab rau lub tebchaws cov nyiaj txiag. Kev tswj hwm tsis zoo thiab kev hloov pauv ntawm cov huab tais ntau zaus kuj ua rau muaj kev tsis ruaj khov hauv tebchaws.
Qhov thib peb, cov yam ntxwv ntawm kev sib raug zoo thiab kab lis kev cai, suav nrog kev hloov pauv hauv kev sib raug zoo thiab kev poob siab rau txoj cai Loos, kuj xav tias yog qhov ua rau muaj kev puas tsuaj. Thaum lub tebchaws loj hlob tuaj, kev tswj hwm hauv nruab nrab tau nyuaj zuj zus.
Thaum kawg, lub tebchaws Loos Sab Hnub Poob tau poob rau xyoo 476 AD thaum nws tus huab tais kawg, Romulus Augustulus, raug Odoacer, tus thawj coj hauv pawg neeg Germanic rhuav tshem. Txawm li cas los xij, lub tebchaws Loos Sab Hnub Tuaj, tseem hu ua Byzantine Empire, tau dim mus txog thaum Constantinople poob rau xyoo 1453 AD.
Xaus
Kev nce thiab poob ntawm lub tebchaws Loos qhia peb ntau yam txog tsoomfwv, hwj chim, thiab kev vam meej. Kev nce ntawm Loos qhia tau tias lub zog tub rog khov kho, kev tswj hwm zoo, thiab kev siv txoj cai ncaj ncees tuaj yeem tsim kom muaj kev vam meej loj npaum li cas. Lub sijhawm ntawd, nws qhov kev poob qhia peb tias tsis muaj hwj chim twg nyob mus ib txhis, thiab tias cov yam ntxwv sab hauv thiab sab nraud tuaj yeem ua haujlwm ua ke los ua rau lub tebchaws loj poob. Kev coj noj coj ua, kev cai lij choj, thiab thev naus laus zis ntawm Loos txuas ntxiv cuam tshuam rau lub ntiaj teb niaj hnub no, ua rau nws yog ib qho ntawm cov xwm txheej tseem ceeb tshaj plaws hauv keeb kwm tib neeg.