Lub neej thiab tej lus qhia ntawm Socrates

Lub Neej thiab Kev Qhia ntawm Socrates

Pendahuluuan

Socrates yog ib tug kws tshawb fawb nto moo tshaj plaws hauv keeb kwm tib neeg. Nws nyob hauv tebchaws Greece thaum ub nyob ib puag ncig xyoo pua 5th BC thiab yog leej txiv ntawm kev tshawb fawb sab hnub poob. Los ntawm nws cov lus qhia thiab cov txheej txheem tshwj xeeb, Socrates muaj kev cuam tshuam loj heev rau kev txhim kho kev txawj ntse thiab kev coj ncaj ncees ntawm tib neeg. Tsab xov xwm no yuav nkag mus tob dua txog nws lub neej thiab cov lus qhia, nws tau daws qhov kev thuam li cas, thiab qhov qub txeeg qub teg uas nws tau tso tseg.

Lub Neej ntawm Socrates

Socrates yug los rau xyoo 469 BC hauv Alopeke, ib lub zos me me ze Athens, tebchaws Greece. Nws txiv, Sophroniscus, yog ib tug kws kos duab, thiab nws niam, Phaenarete, yog ib tug kws pab yug menyuam. Nws tsev neeg yog cov neeg hauv chav kawm nruab nrab ntawm Athens. Txawm li ntawd los, Socrates tau txais kev kawm zoo heev, kawm ntau yam kev kawm xws li kev hais lus, kev xav, thiab kev ua tub rog.

Socrates tau sib yuav nrog Xanthippe thiab muaj peb tug menyuam. Txawm hais tias nws lub neej yooj yim thiab feem ntau tsis muaj nyiaj txiag, Socrates tseem mob siab rau nws txoj kev nrhiav kev paub. Ib qho nthuav txog Socrates yog tias nws yeej tsis tau sau ib qho kev xav txog lub neej thaum nws tseem muaj sia nyob. Feem ntau ntawm yam peb paub txog nws yog los ntawm nws cov tub ntxhais kawm, tshwj xeeb tshaj yog Plato thiab Xenophon, uas tau sau nws cov lus qhia thiab kev sib tham.

Txoj Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Tham

Ib qho ntawm Socrates txoj kev pab tseem ceeb tshaj plaws yog nws txoj kev qhia, uas tam sim no hu ua Txoj Kev Dialectical lossis Txoj Kev Socratic. Qhov no yog ib txoj kev sib tham uas ob tog koom nrog kev sib tham uas tsom mus rau kev tshawb nrhiav qhov tseeb los ntawm kev nug thiab lus teb. Socrates siv txoj kev no los tshawb nrhiav cov tswv yim los ntawm ntau cov lus nug uas coj nws cov tub ntxhais kawm lossis cov neeg sib tham kom xav txog thiab maj mam nkag siab tob dua.

NYEEM NTAWV  Keeb kwm thiab keeb kwm ntawm Gregorian daim ntawv qhia hnub

Txoj kev no txhawb kom muaj kev tshawb nrhiav kev paub, kev txawj ntse, thiab qhov tseeb sab hauv. Socrates ntseeg tias kev txawj ntse tiag tiag los ntawm kev lees paub tus kheej txoj kev tsis paub. Ib zaj lus hais nto moo uas feem ntau hais txog nws yog "Kuv paub tias kuv tsis paub." Lub tswv yim no tsis yog kev lees paub txog tus kheej txoj kev txwv, tab sis yog thawj kauj ruam hauv kev tshawb nrhiav kev txawj ntse tiag tiag.

Kev coj ncaj ncees thiab kev coj ncaj ncees

Cov lus qhia ntawm Socrates tau hais txog kev coj ncaj ncees thiab kev coj ncaj ncees ntawm tib neeg lub neej. Nws ntseeg tias kev paub thiab kev txawj ntse tsis yog pab tau tib neeg xwb tab sis kuj pab tau zej zog thiab. Ib qho ntawm cov ntsiab cai tseem ceeb ntawm nws cov lus qhia yog tias kev coj zoo yog hom kev paub siab tshaj plaws. Hauv lwm lo lus, kom ua tau ib tug neeg zoo thiab muaj kev vam meej tiag tiag, ib tug yuav tsum nkag siab thiab siv cov ntsiab cai ntawm kev coj zoo hauv lub neej txhua hnub.

Socrates kuj ntseeg tias txhua tus neeg muaj ib tug ntsuj plig zoo uas paub qhov yog thiab qhov tsis yog. Txawm li cas los xij, peb feem ntau raug cuam tshuam los ntawm peb ib puag ncig lossis peb lub siab nyiam, ua rau peb yuam kev. Yog li ntawd, kev xav txog tus kheej thiab kev sib tham tas mus li yog txoj hauv kev los hloov peb tus ntsuj plig mus rau qhov zoo.

Kev Txiav Txim thiab Kev Ua Phem

Txawm hais tias muaj ntau tus tub ntxhais kawm thiab cov neeg raws qab, Socrates tej lus qhia tsis tau txais tos los ntawm txhua tus neeg hauv Athens. Xyoo 399 BC, Socrates raug foob tias ua rau cov tub ntxhais hluas lub siab puas tsuaj thiab tsis ntseeg cov vajtswv ntawm lub nroog raws li lub xeev lees paub. Cov lus foob no feem ntau yog los ntawm cov neeg muaj hwj chim uas xav tias muaj kev hem thawj los ntawm Socrates cov kev xav tsis zoo txog qhov xwm txheej tam sim no thiab lawv txoj kev ua neej.

NYEEM NTAWV  Keeb kwm ntawm Inca civilization thiab nws cov cuab yeej cuab tam

Hauv tsev hais plaub, Socrates tau tiv thaiv nws tus kheej nrog lub siab tawv thiab kev ntseeg siab. Nws hais tias nws yeej tsis tau nthuav tawm kev ntseeg tsis tseeb thiab nws cov lus qhia txog kev xav yog rau qhov zoo ntawm cov neeg Athenian. Txawm li cas los xij, nws txoj kev tiv thaiv tsis tau ua tiav, thiab nws raug pom tias muaj txim. Ua kev rau txim, Socrates raug txim tuag los ntawm kev haus tshuaj lom hemlock.

Txoj Kev Loj Hlob ntawm Socrates

Txawm hais tias Socrates tsis tau sau ntawv dab tsi los xij, nws cov tub ntxhais kawm, xws li Plato thiab Xenophon, tau ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev khaws cia nws cov lus qhia. Los ntawm Plato cov lus sib tham, tshwj xeeb tshaj yog cov uas piav qhia txog kev sib tham ntawm Socrates thiab nws cov tub ntxhais kawm lossis cov neeg sib tham, peb tuaj yeem nkag siab zoo dua nws cov lus qhia thiab txoj kev xav. Cov lus sib tham no tsis yog piav qhia txog cov tswv yim kev xav xwb tab sis kuj qhia txog Socrates tus cwj pwm thiab tus cwj pwm.

Ib qho ntawm Plato cov lus sib tham nto moo tshaj plaws yog "Apology," uas piav qhia txog Socrates txoj kev tiv thaiv hauv tsev hais plaub. Cov lus sib tham no muab kev nkag siab tob txog Socrates txoj kev ua siab loj thiab kev txawj ntse. Ntxiv mus, Plato lwm cov haujlwm, xws li "Phaedo," uas piav qhia txog Socrates hnub kawg, muab kev nkag siab txog nws cov kev xav txog kev tuag thiab kev tsis txawj tuag ntawm tus ntsuj plig.

Kev cuam tshuam rau Western Philosophy

Nws tsis muaj qhov tsis lees paub tias Socrates muaj kev cuam tshuam loj rau kev xav ntawm sab hnub poob. Nws tus tub ntxhais kawm, Plato, txuas ntxiv kev lig kev cai ntawm Socratic kev xav thiab tsim lub Academy hauv Athens, uas tom qab ntawd tau dhau los ua ib lub tsev kawm ntawv thawj zaug hauv ntiaj teb sab hnub poob. Los ntawm lub Academy no, Socrates cov lus qhia tau nthuav tawm thiab tshoov siab rau ntau tus neeg xav, suav nrog Aristotle, uas tom qab ntawd tau los ua Plato tus tub ntxhais kawm thiab tau pab txhawb cov tswv yim tseem ceeb rau kev xav thiab kev tshawb fawb.

NYEEM NTAWV  Lub tswv yim Big Bang thiab keeb kwm ntawm lub ntiaj teb

Tsis tas li ntawd xwb, txoj kev Socratic Dialectical Method yog lub hauv paus tseem ceeb hauv kev xav thiab kev tshawb fawb. Cov txheej txheem nug lus tseem ceeb thiab kev xav tsis yog siv rau hauv kev xav xwb tab sis kuj siv rau hauv kev kawm, kev cai lij choj, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog. Qhov no yog lub hauv paus rau txoj hauv kev daws teeb meem raws li kev tshuaj xyuas tseem ceeb thiab kev sib tham tsim kho.

Xaus

Socrates yog ib tug neeg zoo kawg nkaus hauv keeb kwm ntawm kev xav. Los ntawm lub neej mob siab rau kev nrhiav qhov tseeb, kev coj ncaj ncees, thiab kev ua siab zoo, nws tau tso ib qho txiaj ntsig zoo rau tib neeg. Txoj kev sib tham uas nws tau qhia tsis yog tsuas yog ib txoj kev xav xwb tab sis kuj yog ib txoj kev ua neej uas hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev xav txog tus kheej, kev sib tham, thiab kev nug tas li hauv kev nrhiav kev paub thiab kev txawj ntse.

Txawm hais tias nws raug txiav txim thiab raug txim tuag vim nws txoj kev ntseeg thiab kev qhia, nws tus ntsuj plig thiab lub tswv yim tseem nyob hauv nws cov tub ntxhais kawm tej haujlwm thiab los ntawm nws lub hwj chim rau kev xav ntawm sab hnub poob. Socrates qhia peb tias kev txawj ntse tiag tiag tsis yog hais txog kev muaj tag nrho cov lus teb, tab sis hais txog kev muaj lub siab tawv kom txuas ntxiv nug cov lus nug thiab nrhiav qhov tseeb. Nws txoj keeb kwm yog kev tshoov siab mus ib txhis rau cov tiam neeg tom ntej hauv lawv txoj kev tshawb nrhiav lub ntsiab lus thiab qhov tseeb hauv lub neej.

Sau ib qho lus tawm tswv yim