Kev xav txog haiv neeg thiab haiv neeg hauv kev kawm txog tib neeg

Kev Tshawb Fawb Txog Haiv Neeg thiab Haiv Neeg hauv Anthropology

Kev sib tham txog haiv neeg thiab haiv neeg yog ib qho tseem ceeb tshaj plaws - thiab rhiab heev tshaj plaws - hauv kev kawm txog tib neeg. Kev kawm txog tib neeg, ua ib qho kev tshawb fawb uas kawm txog tib neeg hauv lawv lub cev, kev sib raug zoo, thiab kev coj noj coj ua, muaj keeb kwm ntev ntawm kev kawm txog qhov sib txawv ntawm tib neeg. Txawm li cas los xij, qhov kev qhuab qhia no kuj tau hloov pauv tseem ceeb: txij li lub sijhawm uas lub tswv yim ntawm "haiv neeg" tau siv los faib tib neeg ua pawg, mus rau txoj hauv kev niaj hnub no uas hais tias haiv neeg tau nkag siab zoo dua li kev tsim kho hauv zej zog , thaum haiv neeg tau nkag siab tias yog tus kheej ntawm zej zog thiab kab lis kev cai.

1. Haiv Neeg: Los ntawm Pawg Neeg Txog Kab Mob Mus Rau Kev Tsim Kho Hauv Zej Zog

Nyob rau hauv lub xyoo pua 18th thiab 19th, cov tswv yim European txog haiv neeg tau hloov zuj zus nrog rau kev tswj hwm teb chaws, kev nthuav dav ntawm lub teb chaws, thiab kev nce qib ntawm kev tshawb fawb niaj hnub no. Cov kws tshawb fawb thaum lub sijhawm ntawd tau faib cov neeg raws li cov yam ntxwv ntawm lub cev xws li xim tawv nqaij, lub taub hau zoo li cas, lossis cov plaub hau. Cov kev faib tawm no feem ntau tsis yog qhov nruab nrab tab sis raug xaiv los ntawm kev nom kev tswv: haiv neeg tau siv los ua pov thawj rau kev ua qhev, kev tswj hwm teb chaws, thiab kev tsis sib luag hauv zej zog.

Thaum ub kev kawm txog tib neeg, ib txoj kev lig kev cai ntawm kev ntsuas tib neeg—kev ntsuas lub cev tib neeg—tau tshwm sim, txuas qhov sib txawv ntawm cov tsiaj txhu rau cov lus thov txog kev txawj ntse, kev coj ncaj ncees, lossis "kev nce qib." Kev coj ua no tau tsim lub hauv paus ntawm qhov uas tom qab ntawd yuav hu ua kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg. Txawm hais tias suav tias yog kev tshawb fawb thaum lub sijhawm ntawd, txoj hauv kev no tam sim no nkag siab tias muaj teeb meem vim nws sib npaug kev hloov pauv ntawm lub cev nrog cov yam ntxwv ntawm lub hlwb lossis kev muaj peev xwm hauv zej zog, txawm tias muaj pov thawj tshawb fawb muaj zog uas tsis txhawb nqa qhov kev sib txuas zoo li no.

Kev txhim kho hauv kev tshawb fawb txog noob caj noob ces hauv xyoo pua 20th thiab 21st tau ua rau muaj kev thuam ntau ntxiv txog lub tswv yim ntawm haiv neeg ua ib pawg neeg uas muaj zog heev. Kev tshawb fawb qhia tau hais tias kev hloov pauv ntawm noob caj noob ces ntawm tib neeg muaj ntau dua hauv cov pab pawg uas suav tias yog "haiv neeg" dua li ntawm lawv. Qhov no txhais tau hais tias cov ciam teb ntawm haiv neeg tsis meej pem hauv lub cev. Muaj qhov sib txawv ntawm lub cev, tab sis lawv tsis tsim cov pob noob caj noob ces sib txawv raws li tau xav hauv lub tswv yim ntawm haiv neeg.

Yog li ntawd, kev kawm txog tib neeg niaj hnub no feem ntau pom tias haiv neeg yog ib qho kev tsim kho hauv zej zog: ib pawg tsim, tswj hwm, thiab muab lub ntsiab lus los ntawm keeb kwm, kev nom kev tswv, thiab cov koom haum hauv zej zog. Haiv neeg "ua haujlwm" hauv zej zog - cuam tshuam rau kev nkag mus rau kev kawm, kev ua haujlwm, kev ruaj ntseg, thiab kev kho mob - txawm tias nws tsis muaj lub hauv paus muaj zog ntawm kev faib tawm tib neeg.

2. Haiv Neeg: Ib Lub Cim Xeeb Txog Kev Sib Raug Zoo Thiab Kev Hloov Pauv Hauv Kab Lis Kev Cai

Tsis zoo li haiv neeg, uas feem ntau cuam tshuam nrog cov yam ntxwv ntawm lub cev, haiv neeg feem ntau yog hais txog kev sib raug zoo ntawm pawg neeg uas txuas nrog cov ntsiab lus ntawm kab lis kev cai xws li lus, kev lis kev cai, keeb kwm, kev ntseeg, kev lig kev cai, thiab kev nkag siab ntawm keeb kwm sib koom. Txawm li cas los xij, haiv neeg tsis ruaj khov. Ntau tus kws tshawb fawb txog neeg hais tias haiv neeg muaj kev hloov pauv, hloov pauv raws li kev sib raug zoo, kev lag luam, thiab kev nom kev tswv.

Ib tug ntawm cov neeg tseem ceeb hauv kev xav txog haiv neeg yog Fredrik Barth, tshwj xeeb tshaj yog los ntawm nws lub tswv yim ntawm cov ciam teb haiv neeg. Barth hais tias qhov tseem ceeb hauv haiv neeg tsis yog qhov sib txawv ntawm "cov ntsiab lus kab lis kev cai," tab sis yog cov ciam teb hauv zej zog uas sib txawv ib pawg neeg ua "peb" thiab "lawv." Cov ciam teb no tuaj yeem tswj tau txawm tias thaum cov ntsiab lus kab lis kev cai hloov pauv. Hauv lwm lo lus, cov pab pawg neeg tsis tas yuav nyob mus ib txhis vim lawv cov kab lis kev cai tseem tsis hloov pauv, tab sis vim yog cov txheej txheem hauv zej zog uas txuas ntxiv lees paub qhov sib txawv thiab kev ua tswv cuab.

Hauv lub neej txhua hnub, haiv neeg tuaj yeem yog qhov chaw ntawm kev sib koom siab, kev khav theeb, thiab kev txhawb nqa hauv zej zog. Ntawm qhov tod tes, haiv neeg kuj tuaj yeem raug ua nom ua tswv - piv txwv li, hauv kev sib tw ntawm cov peev txheej, kev xaiv tsa, kev tsis sib haum xeeb ntawm pawg neeg, lossis cov cai tswjfwm tus kheej. Hauv cov ntsiab lus ntawm lub tebchaws niaj hnub no, haiv neeg feem ntau txuas nrog cov teeb meem haiv neeg tsawg, kev tsiv teb tsaws chaw, kev koom ua ke, thiab kev lees paub cov cai kab lis kev cai.

3. Cov Kev Xav Tseem Ceeb Txog Haiv Neeg thiab Pawg Neeg Haiv Neeg

Hauv kev kawm txog tib neeg thiab kev kawm txog zej zog dav dav, muaj ntau txoj kev xav txog kev nkag siab txog haiv neeg thiab pawg neeg:

a. Kev Ntseeg Qub
Txoj kev qhia txog keeb kwm qub pom tias kev sib raug zoo ntawm haiv neeg yog "ntuj tsim," muaj zog, thiab muaj keeb kwm los ntawm kev sib koom keeb kwm, ntshav, teb chaws, lossis kev lig kev cai uas tau dhau los ntawm ntau tiam neeg. Lub zeem muag no pab piav qhia vim li cas kev txheeb xyuas haiv neeg muaj peev xwm xav tias muaj kev xav thiab tob heev. Txawm li cas los xij, kev coj noj coj ua qub feem ntau raug thuam rau nws txoj kev xav tias kev txheeb xyuas haiv neeg ua ib yam dab tsi ruaj khov thiab tsis hloov pauv, txawm tias cov pov thawj pom tseeb qhia tau tias tus kheej ntawm pawg neeg tuaj yeem hloov kho dua tshiab.

b. Kev siv twj paj nruag
Kev siv cuab yeej siv los ntsuas haiv neeg yog ib yam cuab yeej uas siv tau los ua tiav tej lub hom phiaj—piv txwv li, kom tau txais hwj chim nom tswv, kev lag luam, lossis kev sib sau ua ke. Hauv qhov kev xav no, cov thawj coj nom tswv lossis cov thawj coj hauv zej zog tuaj yeem txhawb nqa tus kheej haiv neeg kom tau txais kev txhawb nqa. Kev thuam: haiv neeg tsis yog ib txwm yog "cuab yeej" xwb; rau ntau tus neeg, nws yog ib qho kev paub tiag tiag thiab muaj lub ntsiab lus hauv lub neej.

c. Kev Tsim Kho Tshiab
Kev Tsim Kho Tshiab tau dhau los ua ib txoj hauv kev tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg niaj hnub no. Nws hais tias cov neeg thiab cov neeg sib txawv yog tsim los ntawm cov txheej txheem keeb kwm, kev sib raug zoo hauv zej zog, cov cai ntawm lub xeev, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim. Kev Tsim Kho Tshiab tsis hais tias cov neeg yog "cuav," tab sis qhia tau tias lawv yog tsim thiab sib tham. Haiv neeg thiab haiv neeg yog qhov tseeb hauv lawv qhov cuam tshuam, txawm tias cov kev uas lawv tau tsim yog keeb kwm hauv zej zog.

d. Kev Tsim Kho thiab Kev Tswjfwm Kev Lag Luam
Txoj kev qhia no tshuaj xyuas seb kev lag luam capitalism, kev tswj hwm colonial, thiab cov qauv ntawm lub xeev ua rau cov pawg neeg thiab cov haiv neeg zoo li cas. Haiv neeg thiab haiv neeg raug nkag siab tias muaj feem cuam tshuam nrog kev ua haujlwm, kev faib chav kawm, kev tsiv teb tsaws chaw, thiab cov cai tsim kho. Piv txwv li, qee pawg neeg yuav muaj feem cuam tshuam nrog cov haujlwm tshwj xeeb, kev sib cais hauv tsev, lossis kev nkag mus rau cov kev pabcuam pej xeem sib txawv. Txoj kev qhia no qhia tau hais tias tus kheej tsis yog hais txog kab lis kev cai xwb tab sis kuj hais txog kev faib cov peev txheej.

4. Haiv Neeg, Pawg Neeg, thiab Lub Hwj Chim: Cov Lus Qhia Los Ntawm Keeb Kwm

Kev kawm txog tib neeg kuj kawm los ntawm nws lub neej yav dhau los. Thaum lub sijhawm colonial, qee qhov kev tshawb fawb txog tib neeg tau siv los txhawb kev tswj hwm colonial. Cov pawg ntawm "pab pawg neeg," "haiv neeg," lossis "neeg hauv paus txawm" qee zaum tau siv los tswj cov pej xeem, txiav txim siab se, lossis txiav txim siab leej twg suav tias yog "niaj hnub" thiab leej twg suav tias yog "ib txwm."

Niaj hnub nim no, ntau tus kws tshawb fawb txog neeg hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev xav txog tej yam tseem ceeb (reflexivity): lees paub tias kev paub txog kev tshawb fawb tsis tshwm sim hauv qhov chaw khoob, tab sis yeej ib txwm muaj hwj chim sib txuas. Los ntawm kev xav txog tej yam tseem ceeb, kev tshawb fawb txog neeg nrhiav kev tso cov kev paub ntawm cov pab pawg neeg uas raug tso tseg ua ib feem tseem ceeb ntawm kev tshuaj xyuas, tsis lees txais cov lus thov tseem ceeb uas txo tib neeg mus rau hauv pawg neeg lossis kab lis kev cai.

5. Lub Ntsiab Lus Indonesian: Kev Sib Txawv, Kev Txheeb Ze, thiab Kev Cov Teeb Meem

Indonesia yog lub tebchaws uas muaj ntau haiv neeg, lus, thiab kab lis kev cai sib txawv. Hauv qhov no, kev sib tham txog haiv neeg yuav tseem ceeb rau cov teeb meem xws li kev koom ua ke hauv tebchaws, kev ywj pheej hauv cheeb tsam, cov cai ntawm cov neeg hauv paus txawm, kev tsis sib haum xeeb hauv zej zog, thiab kev nom kev tswv ntawm tus kheej. Kev txheeb xyuas haiv neeg tuaj yeem tshwm sim muaj zog hauv qee qhov xwm txheej - piv txwv li, thaum lub sijhawm muaj kev sib tw ntawm kev lag luam lossis kev nom kev tswv - tab sis kuj tuaj yeem qaug zog thaum kev sib koom siab ntawm ntau pawg neeg muaj zog, piv txwv li los ntawm kev kawm, kev loj hlob hauv nroog, thiab kev sib yuav ntawm cov haiv neeg.

Lub caij no, lub tswv yim ntawm haiv neeg hauv Indonesian cov ntsiab lus muaj keeb kwm txawv ntawm qee lub tebchaws, tab sis nws tseem nyob hauv daim ntawv ntawm hierarchies, daim tawv nqaij xim stigma, thiab cov pawg neeg tshwj xeeb uas tau txais los ntawm lub sijhawm colonial thiab tsim los ntawm cov kab lis kev cai nrov . Anthropology pab qhia txog yuav ua li cas cov pawg neeg hauv zej zog no tau tsim thiab lawv ua haujlwm li cas hauv kev coj ua ntawm kev ntxub ntxaug lossis kev tshwj xeeb.

6. Txoj kev

Cov kev xav txog haiv neeg thiab pawg neeg hauv kev kawm txog tib neeg qhia tau tias qhov sib txawv ntawm tib neeg tsis tuaj yeem piav qhia los ntawm kev tshawb fawb txog tsiaj txhu lossis kab lis kev cai xwb. Haiv neeg, hauv lub ntsiab lus niaj hnub no, yog qhov nkag siab zoo dua li kev tsim kho hauv zej zog uas muaj kev cuam tshuam tiag tiag rau lub neej. Haiv neeg yog ib qho kev coj noj coj ua thiab kev sib raug zoo, uas tsim los ntawm kev sib raug zoo, keeb kwm, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim.

Los ntawm kev sib koom ua ke ntawm kev tshuaj xyuas txog tsiaj txhu, keeb kwm, thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog, kev kawm txog tib neeg niaj hnub no nrhiav kev rhuav tshem cov kev xav uas tau muaj ntev los lawm uas ua pov thawj rau tib neeg txoj kev sib luag thiab kom nkag siab txog kev tsim thiab tswj hwm cov pab pawg neeg li cas. Thaum kawg, kev kawm txog haiv neeg thiab haiv neeg tsis yog hais txog kev faib tawm xwb, tab sis hais txog kev ncaj ncees, kev lees paub, thiab peb nkag siab li cas txog tib neeg hauv lub zej zog uas muaj ntau haiv neeg thiab sib txuas lus.

Sau ib qho lus tawm tswv yim