Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Raug Zoo thiab Tsev Neeg hauv Anthropology
Pendahuluuan
Kev kawm txog tib neeg yog ib qho kev kawm uas kawm txog tib neeg, suav nrog kev coj noj coj ua, lus, kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los, thiab kev kawm txog tsiaj txhu. Ib qho tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg yog kev kawm txog kev sib raug zoo ntawm cov txheeb ze thiab tsev neeg. Kev sib raug zoo tsis yog tsuas yog suav nrog kev sib raug zoo ntawm cov tsiaj txhu xwb tab sis kuj suav nrog kev sib raug zoo hauv zej zog uas tsim nyob hauv zej zog. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav tshawb nrhiav cov kev xav ntawm kev sib raug zoo thiab tsev neeg, lawv tau pib li cas, thiab lawv ua lub luag haujlwm li cas hauv kev tsim kab lis kev cai thiab zej zog.
To taub txog kev sib raug zoo thiab tsev neeg
Kev sib raug zoo yog hais txog kev sib raug zoo ntawm cov tib neeg uas paub los ntawm kev sib deev, kev sib yuav, lossis kev saws yuav. Kev sib raug zoo no feem ntau muaj qee txoj cai, lub luag haujlwm, thiab kev xav. Lub kaw lus sib raug zoo yog cov qauv thiab cov cai uas txhais cov kev sib raug zoo hauv ib lub zej zog. Cov kab ke no txawv ntawm ib haiv neeg mus rau ib haiv neeg, qhia txog qhov sib txawv ntawm tib neeg txoj kev teeb tsa thiab nkag siab txog lawv txoj kev sib raug zoo.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Raug Zoo
Qee cov kev xav qub uas tsim lub hauv paus rau kev kawm txog kev sib raug zoo suav nrog kev tshawb fawb functionalist, kev tshawb fawb structuralist, thiab kev tshawb fawb evolutionary.
1. Txoj Kev Xav Txog Kev Ua Haujlwm: Ib tug ntawm cov thawj coj ntawm txoj hauv kev no yog Bronislaw Malinowski. Txoj kev xav txog kev ua haujlwm hais tias txhua yam ntawm kab lis kev cai, suav nrog lub kaw lus sib raug zoo, muaj ib txoj haujlwm tshwj xeeb hauv zej zog. Piv txwv li, tsev neeg nuclear ua tiav cov haujlwm tseem ceeb xws li kev yug me nyuam, kev saib xyuas menyuam, thiab kev ruaj ntseg ntawm lub siab.
2. Txoj Kev Tshawb Fawb Txog Kev Tsim Kho: Claude Lévi-Strauss yog ib tug neeg tseem ceeb hauv txoj kev tshawb fawb txog kev tsim kho. Nws tau sib cav hais tias kev sib raug zoo yog ib hom kev tsim kho hauv zej zog uas yog lub hauv paus ntawm tib neeg txoj kev xav thiab kev sib cuam tshuam. Hauv nws qhov kev xav, kev sib raug zoo ntawm cov neeg txheeb ze raug pom tias yog ib feem ntawm lub cim qhia uas qhia txog cov qauv kev xav ntawm tib neeg.
3. Kev Tshawb Fawb Txog Kev Hloov Pauv: Lub tswv yim no tsom mus rau kev txhim kho ntawm cov kab ke sib raug zoo dhau sijhawm. Lewis H. Morgan, tus kws tshawb fawb txog tib neeg Asmeskas, yog tus neeg tseem ceeb hauv lub tswv yim no. Morgan faib cov zej zog ua peb theem: kev ua phem, kev ua phem, thiab kev vam meej. Nws ntseeg tias cov kab ke sib raug zoo tau hloov pauv thaum cov theem no nce qib.
Cov Qauv thiab Hom Kev Sib Raug Zoo
Cov txheej txheem kev sib raug zoo yog tsim los ntawm seb lub zej zog faib thiab muab npe rau cov kev sib raug zoo ntawm cov neeg. Cov kws tshawb fawb txog tib neeg tau txheeb xyuas ntau hom kev sib raug zoo tseem ceeb.
1. Kev Txheeb Ze Ob Sab: Lub kaw lus no lees paub kev txheeb ze los ntawm ob niam txiv. Nws suav tias yog feem ntau hauv cov zej zog muaj kev lag luam, qhov twg cov tib neeg feem ntau xav tias muaj kev sib raug zoo nrog lawv niam thiab txiv tsev neeg.
2. Kev Txheeb Ze Los Ntawm Txiv Neej Thiab Poj Niam: Hauv lub zej zog uas muaj txiv neej thiab poj niam sib raug zoo, kev txheeb ze yog los ntawm txiv neej thiab poj niam. Cov menyuam yaus raug suav hais tias yog ib feem ntawm tsev neeg ntawm leej txiv, thiab tsuas yog cov txiv neej thiaj li tau txais lub npe tsev neeg thiab kev nplua nuj.
3. Kev Txheeb Ze ntawm Niam Txiv: Qhov txawv ntawm kev txheeb ze ntawm txiv neej thiab poj niam, qhov system no suav kev txheeb ze los ntawm poj niam. Cov menyuam yaus raug suav hais tias yog ib feem ntawm tsev neeg ntawm leej niam, thiab kev txais qub txeeg qub teg thiab lub koob npe feem ntau raug xa mus los ntawm poj niam.
4. Eskimo Kinship System: Siv los ntawm Eskimos thiab feem ntau cov zej zog niaj hnub no, suav nrog Tebchaws Meskas. Lub kaw lus no cais qhov txawv ntawm cov kwv tij thiab cov muam thiab ntawm cov kwv tij txheeb ze ntawm leej txiv thiab leej niam.
5. Hawaiian Kinship System: Ib qho ntawm cov txheej txheem yooj yim tshaj plaws, qhov twg txhua tus kwv tij neej tsa raug xa mus los ntawm tib lub sijhawm, tsis muaj qhov sib txawv ntawm txiv neej thiab poj niam lossis hnub nyoog.
6. Iroquois Kinship Hom: Lub kaw lus no muab cov lus sib txawv rau cov kwv tij txheeb ze thiab cov kwv tij txheeb ze sib luag, thiab qhov no cuam tshuam rau cov qauv kev sib yuav ntawm cov pab pawg neeg txheeb ze.
Lub Luag Haujlwm thiab Kev Ua Haujlwm ntawm Kev Sib Raug Zoo hauv Zej Zog
Kev sib raug zoo ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv ntau yam ntawm kev sib raug zoo thiab kev coj noj coj ua, suav nrog:
1. Kev Tsim Tsev Neeg: Kev txheeb ze txiav txim siab seb tsev neeg yuav tsim li cas thiab leej twg suav nrog hauv lawv. Qhov no kuj suav nrog kev faib tawm ntawm cov luag haujlwm poj niam txiv neej hauv tsev neeg.
2. Kev Txais Txiaj Ntsig thiab Kev Hloov Pauv: Ntau lub txheej txheem kev sib raug zoo txiav txim siab seb cov cuab yeej cuab tam thiab lub neej hauv zej zog raug xa mus los ntawm ib tiam neeg mus rau lwm tiam. Piv txwv li, hauv cov txheej txheem patrilineal, cov cuab yeej cuab tam feem ntau raug xa mus los ntawm leej txiv mus rau tus tub.
3. Kev Sib Raug Zoo Hauv Zej Zog: Kev sib raug zoo ntawm cov txheeb ze feem ntau yog lub hauv paus ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog. Piv txwv li, cov txheej txheem txheeb ze tuaj yeem cuam tshuam leej twg yuav tsum txhawb nqa leej twg thaum muaj kev tsis sib haum xeeb lossis kev koom tes.
4. Kev Koom Tes Ua Nom Ua Tswv: Hauv qee lub zej zog ib txwm muaj, kev sib raug zoo ntawm cov txheeb ze tuaj yeem ua lub hauv paus rau kev koom tes ua nom ua tswv thiab lub hwj chim hauv zej zog. Piv txwv li, tsev neeg txheeb ze lossis cov xeem neeg tuaj yeem ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv cov qauv tsoomfwv hauv zos.
5. Kev Cai thiab Kev Ntseeg: Kev txheeb ze feem ntau muaj feem cuam tshuam nrog kev coj ua ntawm kev ntseeg thiab kev cai dab qhuas xws li kev sib yuav, kev pam tuag, thiab kev teev npe.
Xaus
Kev kawm txog kev sib raug zoo thiab tsev neeg yog ib feem tseem ceeb ntawm kev kawm txog tib neeg. Cov kev xav thiab hom kev sib raug zoo piav qhia txog ntau txoj hauv kev thiab nyuaj uas tib neeg teeb tsa lawv txoj kev sib raug zoo hauv zej zog. Kev nkag siab txog kev sib raug zoo ua haujlwm li cas thoob plaws hauv cov kab lis kev cai muab kev nkag siab tob dua txog kev tsim cov zej zog thiab kev tsim cov cim ntawm tus kheej li cas. Hauv lub ntiaj teb uas muaj kev lag luam thoob ntiaj teb ntau zuj zus, kev tshuaj xyuas txog kev sib raug zoo tseem ceeb thaum kev sib raug zoo ntawm cov neeg txuas ntxiv hloov kho rau kev hloov pauv hauv zej zog thiab thev naus laus zis.
Txawm hais tias nws muaj ntau yam nyuaj thiab sib txawv, kev sib raug zoo tseem yog ib qho tseem ceeb tshaj plaws thiab thoob ntiaj teb ntawm tib neeg lub neej, muab lub qhov rais muaj txiaj ntsig zoo rau kev nkag siab txog peb nyob ua ke thiab sib cuam tshuam li cas ua neeg hauv zej zog.